Macaristan ile Ukrayna arasındaki Drujba boru hattı tartışması: Kim, ne diyor?

Macaristan, Drujba petrol boru hattına yönelik saldırıdan sorumlu tuttuğu Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Robert Brovdi’ye Schengen bölgesine giriş yasağı getirdi. Budapeşte, saldırının egemenliğine ve enerji güvenliğine yönelik bir eylem olduğunu belirtirken, Avrupa Komisyonu da boru hattının Avrupa’nın enerji güvenliğinin bir parçası olduğunu açıkladı.

Macaristan, Drujba petrol boru hattına yönelik saldırı nedeniyle Ukrayna’ya karşı yaptırım kararı aldı.

Budapeşte, saldırıdan sorumlu tuttuğu Ukrayna Silahlı Kuvvetleri İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Robert Brovdi’ye bireysel yaptırım uygulayarak Schengen bölgesine girişini yasakladı.

Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski ise Brovdi’ye destek çıkarak, “Komutan Madyar, eğer dinlenmeye ihtiyacınız olursa ve Macaristan sizi içeri almazsa, lütfen Polonya’ya gelin,” ifadeleriyle Ukraynalı komutanı ülkesine davet etti.

Budapeşte, “Madyar” lakaplı Brovdi’yi Drujba petrol boru hattına insansız hava aracıyla düzenlenen saldırıdan sorumlu tuttuğunu açıklamıştı.

Polonya ise yaptırıma rağmen Brovdi’ye ulusal vize verebileceğini belirtti. Durumun bir diğer boyutu ise Macarların kendilerini “Madyar” olarak adlandırması ve Brovdi’nin de etnik olarak Macar olması.

“Saldırı egemenliğimize yönelikti”

Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, yaptırımların gerekçesini, “Boru hattına yönelik saldırı, Macaristan’ın egemenliğine yapılmış bir saldırıydı. Bu saldırı, enerji güvenliğimizi tehlikeye attı ve bizi neredeyse stratejik rezervlerimizi kullanmaya zorladı,” sözleriyle açıkladı.

Szijjártó, Kiev yönetiminin Drujba boru hattının Macaristan ve Slovakya’nın enerji güvenliği için ne kadar önemli olduğunu bildiğini ve bu saldırıların Rusya’dan çok bu ülkelere zarar verdiğini kaydetti.

Zelenskiy misilleme tehdidinde bulundu

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ise Macaristan’ı Brovdi’ye yönelik adımdan dolayı misilleme yapmakla tehdit etti. Zelenskiy, “Bu sadece öfkeye neden olabilir. Ukrayna Dışişleri Bakanlığına tüm gerçekleri araştırması ve buna göre tepki vermesi talimatını verdim,” diye konuştu.

Bu açıklamanın ardından Macaristan’ın Kiev Büyükelçisi Antal Heizer Dışişleri Bakanlığına çağrılarak kendisine “Macar kökenli bir Ukrayna vatandaşına karşı ayrımcı eylemlerde bulunulması nedeniyle” protesto notası verildi.

Brovdi ise Schengen vizesinin iptal edilmesi haberine kendi üslubuyla tepki gösterdi.

Aslen Zakarpatyalı olan Brovdi, Ujgorod’un en büyük müteahhitlerinden biriydi, gıda mağazaları açtı ve Çin ile tahıl ticareti yaptı. Savaş başlamadan önce Kiev’de yaşıyordu ve Obolon bölgesindeki savunma birliğine katıldı.

Daha sonra Ukrayna ordusu bünyesinde “Madyar’ın Kuşları” adını verdiği ilk özel insansız hava aracı birliğini kurdu ve 3 Temmuz 2025’te yeni kurulan İnsansız Sistemler Kuvvetlerinin komutanı olarak atandı. Macaristan’ın yaptırımları da bu görevinden dolayı uygulandı.

Drujba boru hattının önemi

Ukrayna ordusu, Drujba petrol boru hattına insansız hava araçları ve HIMARS füzeleriyle saldırılar düzenliyor. Hedef, Bryansk oblastının Uneçskiy ilçesinde, Belarus sınırına yakın bir bölüm.

Boru hattının ana kolu buradan Mozir şehrine uzanıyor ve burada ikiye ayrılıyor: bir kol Polonya’ya (bu hatta sevkiyat 2023’ün ilk aylarında durdu), diğeri ise Ukrayna üzerinden Macaristan ve Slovakya’ya gidiyor.

Drujba, dünyanın en büyük uluslararası ana petrol boru hattı sistemi olarak kabul ediliyor. İnşası 10 yıldan fazla süren projenin bazı bölümleri 1970’lerin ortalarında tamamlandı.

Proje, Sovyetler Birliği’nin ana çabası ve maliyetiyle gerçekleşse de ortak bir proje olarak görülüyordu ve sosyalist ülkelere indirimli fiyattan petrol gönderilerek ekonomilerinin büyümesine ciddi katkı sağlıyordu.

Avrupa Komisyonu Macaristan’ın yanında yer aldı

Avrupa Komisyonu, Ukrayna’nın eylemlerine karşı ortak şikayette bulunan Macaristan ve Slovakya’nın yanında yer aldı.

Brüksel’in resmi temsilcisi Eva Grinčirová düzenlediği bir basın toplantısında, “Rusya’daki Drujba petrol boru hattı saldırıya uğramamalıdır, bu hat Avrupa’nın enerji güvenliğinin bir parçasıdır. Avrupa Komisyonu bu konuyu Kiev’deki yetkililerle görüştü,” dedi.

Daha önce Szijjártó, Kiev’i Macaristan’ın enerji arzı için kritik olan altyapıya yönelik tehdit ve saldırıları durdurmaya çağırmış ve Budapeşte’nin bunu egemenliğine yönelik bir saldırı olarak gördüğünü vurgulamıştı.

Ukraynalı mevkidaşı Andriy Sibiga ise buna karşılık Vladimir Zelenskiy’e “ne yapacağını ve ne söyleyeceğini belirtmemesini” tavsiye etmişti.

Macar ulusal petrol şirketi MOL’un Genel Müdürü Zsolt Hernádi, Drujba üzerinden sevkiyatın eylül ayına kadar yeniden başlamaması halinde Macaristan’ın en fazla 30 gün yetecek stratejik rezervlerini kullanmak zorunda kalacağını belirtti.

Slovakya’daki durumun da bundan pek farklı olmadığı ifade ediliyor.