Macaristan’dan enerji politikasında U dönüşü hazırlığı

Macaristan ve Slovakya’nın tek rafineri işletmecisi MOL, daha önceki tutumunu değiştirerek Rus petrolü tedarikinin yüzde 80’ini ikame etmeye hazır olduğunu duyurdu.

Macaristan ve Slovakya’daki tek petrol rafinerisi işletmecisi olan MOL, Rus petrolü tedarikinin beşte dördünü ikame etmeye hazır olduğunu açıkladı.

Bugün Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın, Rusya’dan petrol ve doğalgaz alımına yönelik yasağa istisna talep etmek üzere Donald Trump ile görüşmesi bekleniyor.

MOL, bugüne dek Orbán hükümetiyle aynı çizgide yer alarak Adriyatik Denizi kıyısından gelen Hırvat Adria boru hattı üzerinden yeterli tedarik sağlamanın ve Rus petrolünü ikame etmenin mümkün olmadığını savunuyordu.

Ancak şirketin bugün yayımladığı üç aylık rapora göre, Drujba boru hattındaki akışın ciddi ölçüde azalması durumunda Hırvat güzergâhı alternatif olabilecek.

Bloomberg haber kuruluşunun aktardığı raporda, bu hattın “denize kıyısı olmayan şirket rafinerilerinin ihtiyacının yüzde 80’ini karşılayabileceği, ancak bunun daha yüksek teknik riskler ve lojistik maliyetler doğuracağı” belirtildi.

Macaristan’ın Rus petrolüne bağımlılığı arttı

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezine (CREA) göre Macaristan ve Slovakya, Avrupa Birliğinde hâlâ Rus petrolü satın alan son iki ülke konumunda.

Eylül ayında bu iki ülke, Drujba boru hattı üzerinden toplam 311 milyon avroluk ham petrol aldı. Bunun yüzde 53’ü (166 milyon avro) Macaristan’a, yüzde 47’si (145 milyon avro) ise Slovakya’ya gitti.

AB genelinde Rusya’nın petrolünün payı 2021’de yüzde 26 iken 2024’te yüzde 3’e düşerken, Macaristan bilakis bu oranı yüzde 61’den yüzde 86’ya çıkardı.

Slovakya ise MOL’un sahip olduğu tek rafineriyle Rusya’nın petrolüne yüzde 100 bağımlı durumda.

MOL, Macaristan ve Slovakya’daki rafinerilerinin modernizasyonunun “ihtiyatlı biçimde” sürdüğünü ve bunun Rusya dışı petrolün işlenmesini artırmayı amaçladığını bildirdi.

Hırvatistan’la boru hattı anlaşmazlığı

MOL, eylül ayında Hırvat boru hattını test ettikten sonra yaptığı açıklamada, “teknik sorunlar” nedeniyle hattın yalnızca bir ila iki saat boyunca gerekli hacimde tedarik sağlayabildiğini belirtmişti.

Boru hattı işletmecisi JANAF ise bu iddiaya karşılık, MOL’un bizzat akış hacminin düşürülmesini talep ettiğini ileri sürerek şu açıklamayı yaptı:

“JANAF, teknik, organizasyonel ve diğer tüm açılardan MOL Grubuna ait Macar ve Slovak rafinerilerinin yıllık 14,5 milyon tonluk petrol ihtiyacını karşılamaya hazırdır.”

Bu gelişmenin ardından taraflar transit konusunda birkaç müzakere turu daha yürüttü.

JANAF Yönetim Kurulu Başkanı Stjepan Adanić, ekim sonunda Politico dergisine yaptığı açıklamada MOL’un tutumunu, “MOL Grubu, Rus petrolü alımında belirli bir indirim elde ediyor. Bu nedenle ticari çıkarı, Macaristan’a Rusya’dan petrol almaya izin veren Avrupa yaptırımı istisnalarının olabildiğince uzun sürmesi yönünde” sözleriyle özetledi.

Orbán, Trump’tan yaptırımların ertelenmesini isteyecek

MOL’un genel müdürü ve yönetim kurulu başkanı Zsolt Hernádi, Orbán’a Washington’daki cuma ziyaretinde eşlik ediyor.

Başbakanın bu seyahatteki hedeflerinden biri, Trump’tan yaptırımların ertelenmesini talep etmek. Zira ABD yaptırımlarına göre, Macaristan’a petrol tedarik eden Rosneft ve Lukoil ile işbirliğinin 21 Kasım’da sona ermesi gerekiyor.

Orbán, ABD’ye hareketinden bir gün önce yaptığı açıklamada, bu talebin reddedilmesi durumunda Macaristan’ı “zorlu günlerin” beklediğini söyledi.

Viyana merkezli Erste Group Bank enerji analisti Tamás Pletser ise Budapeşte’nin stratejisini “gerçekçi bulmadığını” belirtti.

Pletser, AB’nin Rusya’nın enerji kaynakları ithalatını 2027 sonuna kadar bütünüyle bitirme hedefi dikkate alındığında, Orbán için en “gerçekçi” sonucun Trump’tan bir yıllık erteleme almak olacağını ifade etti.

Pletser, raporunda şu değerlendirmeye yer verdi:

“Bir yıllık uzatma, (Rus petrol ve doğalgazından vazgeçilmesi) süreci büyük ölçüde yumuşatabilir; zira 2026 sonuna kadar MOL, deniz yoluyla taşınan petrolleri büyük ölçüde işleyebilecek duruma gelebilir. Fakat Trump, Orbán’a erteleme tanımazsa MOL’u zorlu bir yıl bekliyor: Şirket, bir süre rafinerilerini tam kapasiteyle çalıştıramayacak. Üstelik bu durumu, ekim ayında Macaristan’daki rafinerisinde çıkan büyük yangının etkileri daha da ağırlaştıracak.”