Merz’e silahlanma borçlanmalarını sınırlandırma çağrısı

Almanya Ekonomi Uzmanları Konseyi, Şansölye Friedrich Merz’e borçla finanse edilen savunma harcamalarını sınırlaması çağrısında bulundu.

Beş üyeden oluşan konsey çarşamba günü (11 Kasım) yaptığı açıklamada, yeniden silahlanmayı finanse etmek için mevcut borçlanma hızının devam etmesi halinde Almanya’nın borcunun 2040 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 98’ine ulaşabileceğini belirtti.

Bu oran şu anda yüzde 63 seviyesinde ve AB ortalaması olan yüzde 82,9’un altında bulunuyor.

Konsey Başkanı Monika Schnitzer yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Bütçedeki harcama artışını sınırlamak kaçınılmaz. Konsolidasyon, büyümeyi engellemeyecek şekilde tasarlanmalı ve yük, nesiller ve sosyal gruplar arasında adil bir şekilde dağıtılmalı.”

Bu uyarı, normalde federal hükümetin yapısal açığını GSYİH’nin yüzde 0,35’iyle sınırlayan anayasal borç freninin geleceği konusunda Almanya’da süren tartışmayı daha da alevlendirecek.

Alman mali ortodoksluğu altüst oldu

2025 yılının başlarında, CDU’nun federal seçimleri kazanmasından kısa bir süre sonra Almanya, yeniden silahlanma amacıyla neredeyse sınırsız borçlanmaya izin vermek üzere borç frenini gevşetmişti.

Hıristiyan Demokratlar ve Sosyal Demokratlardan koalisyon hükümeti tarafından kurulan 15 üyeli komisyon, o zamandan beri borç frenini kalıcı olarak yeniden düzenlemek ve 2029’dan sonra savunma harcamalarını daha esnek bir mali çerçeveye nasıl geri döndürüleceği konusunda ortak bir öneriye varamadı.

Almanya, GSYİH’nın yüzde 3,5’ini temel savunma harcamalarına ayırma yönündeki NATO hedefini karşılamaya çalışırken, Merz’in CDU-SPD koalisyonu, 2030 sonuna kadar olan beş yıllık dönemde Bundeswehr’in (Alman Silahlı Kuvvetleri) teçhizatı için 780 milyar avroya kadar harcama yapmayı planlıyor.

Savunma reformuna, borçlanma yoluyla finanse edilecek ve önümüzdeki on yıl boyunca ülkenin eskimiş demiryolları, iletişim ağları ve diğer altyapı varlıklarına harcanacak 500 milyar avroluk bir fonun oluşturulması da eşlik ediyor.

Avrupa’nın en büyük ekonomisi yeniden büyüme hedefine yönelirken, bu önlemler bir araya gelerek yıllardır süren mali ortodoksluğu alt üst etti.

Artan faiz giderleri finasman açıklarını genişletecek

Hükümete bağımsız danışmanlık hizmeti sunan konsey, enerji fiyatlarındaki artışa rağmen bu harcama artışının iktisadi büyümeyi bu yıl yüzde 1,3’e, 2027’de ise yüzde 1’e çıkarmaya yardımcı olacağını tahmin ediyor.

Konsey, tüketici fiyat enflasyonunun 2026’da yüzde 2,8’e, gelecek yıl ise yüzde 3,3’e ulaşacağını öngörüyor.

Bununla birlikte iktisatçılar, “artan faiz giderlerinin ana bütçedeki finansman açıklarını genişleteceği” konusunda uyarıyor.

Öte yandan Almanya’nın borç seyri, ülkeyi AB mali kuralları tarafından belirlenen sınırların çok ötesine taşıyacak.

Uzmanlar bu riski sınırlamak için, normal bütçeden karşılanması gereken payı artırarak, borçla finanse edilen savunma harcamalarını kademeli olarak ortadan kaldırmayı öneriyorlar.

Silahlanmayı bütçeden karşılama önerisi

Mevcut kurallara göre, GSYİH’nin yüzde 1’ini aşan savunma harcamaları “borç freni” kuralından muaf ve yeni borçlanma yoluyla finanse edilebilir.

Konsey, 2031’den itibaren bu eşiğin yıllık 0,25 puan artırılmasını öneriyor; bu da hükümetin daha fazla askeri harcamayı vergiler veya diğer alanlardaki kesintiler yoluyla finanse etmesini gerektirecek.

Bu, 2040 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 4,6’sı oranında bir mali konsolidasyon anlamına geliyor.

Konsey, “Böylesi kademeli bir ayarlama, gerekli konsolidasyonun makroekonomik etkisini daha uzun bir süreye yayar,” dedi.

Fransızlar, Almanların nükleer iştahından çekiniyor

Öte yandan Fransız askeri uzmanlar, Almanya’nın uzun menzilli silah sistemlerini kullanarak Rusya’ya yönelik yeterince koordine edilmemiş saldırılar düzenlemesi durumunda nükleer bir tırmanma riski olduğuna dair uyarıda bulunuyorlar.

Financial Times’ta yer alan başka bir habere göre, Almanya şu anda Rusya topraklarının derinliklerindeki hedefleri vurabilmesini sağlayacak silahların –füzeler, hipersonik füzeler ve seyir füzeleri– tedarikini tüm hızıyla sürdürüyor.

Aynı zamanda, Bundeswehr, Fransa’nın nükleer kuvvetleriyle işbirliğine devam ediyor.

Bu durum, bir savaş durumunda Rusya’nın, uzun menzilli silahlarla gerçekleştirilecek bir Alman saldırısını, nükleer stratejisine göre nükleer bir misillemeyi tetikleyecek bir eylem olarak yorumlama riskini beraberinde getiriyor.

Paris’teki kaynaklar, bir nükleer güç olarak Fransa’nın “bu tür risklerden kaçınmayı” öğrendiğini, Almanya’nın ise bunu henüz öğrenemediğini belirtiyor.

Bu nedenle, Alman uzun menzilli silahlarının olası kullanımına ilişkin anlaşmalara acilen varılması gerekiyor.

German Foreign Policy’ye göre bu durum, şu anda Berlin ile Paris arasındaki gerginliklerin, özellikle savunma sanayinde tırmanıyor olması nedeniyle karmaşıklaşıyor çünkü Almanya, kilit konularda Fransa’yı kenara itip liderliği ele geçirmeyi amaçlıyor.

Berlin-Fransa arasında artan gerilim

Almanya ile Fransa arasındaki gerginlikler, en son pazartesi günü Berlin’de düzenlenen Fransız-Alman Parlamenter Asamblesi oturumunda gündeme geldi.

Fransız Savunma Bakanı Catherine Vautrin ve Alman mevkidaşı Boris Pistorius, ifade vermek üzere davet edildi.

Arka planda, iki ülke arasında devam eden çatışmalar vardı; bu çatışmalar sadece savunma sanayinde değil ama öncelikle bu alanda yaşanıyor.

Örneğin, son teknoloji ürünü altıncı nesil avcı uçağını (FCAS) ortaklaşa geliştirme planları başarısızlıkla sonuçlandı.

İçeriden gelen bilgiler, yüksek teknolojili bir ana muharebe tankını (MGCS) ortaklaşa üretme planlarının da artık başarı şansı kalmadığını gösteriyor.

Alman silah üreticileri, MGCS’nin yerini alabilecek kendi yeni ana muharebe tanklarını halihazırda geliştirirken, FCAS projesinin başarısızlığı, ülkenin amiral gemisi sektörlerinden biri olan Fransa’nın askeri havacılık endüstrisi için acı bir darbe oldu.

Paris, ağır borç yükü nedeniyle bu projeyi tek başına finanse etmekte zorlanıyor.

Fransa’nın uzun süredir Avrupa’nın lideri olarak kabul edildiği uzay araştırmaları alanında bile Almanya, batı komşusunu geride bırakmaya çalışıyor.

Örneğin Berlin, “Alman Starlink”i geliştirmeyi hedefliyor ve bu da “Avrupa Starlink”i olan AB projesi IRIS2’yi zayıflatıyor. Fransa, umutlarını IRIS2’ye bağlamıştı.

Almanya, Fransız silahlarını tercih etmiyor

Berlin, 2022 sonbaharında bir Avrupa füze kalkanı kurulmasını başlattığında (Avrupa Hava Kalkanı Girişimi, ESSI), kısa menziller için Alman IRIS-T SLM sistemine (Diehl Defence), uzun menziller için İsrail’in Arrow 3 (Israel Aerospace Industries) sistemine ve orta menzil için ise prensipte çok uygun olan SAMP/T yerine ABD’nin Patriot sistemine (Raytheon/RTX) güvenmişti.

Almanya’nın SAMP/T sistemleri yerine Patriot sistemlerini tercih etmesinin ardındaki nedenlere ilişkin olarak, Paris’te hakim görüş, Berlin’in Washington ile olan ittifakını tercih etmeye devam ettiği yönünde.

Fakat Pistorius’un pazartesi günü yeniden teyit ettiği gibi, durum aslında böyle değil. Alman hükümeti, Fransa’nın savunma sanayisine fayda sağlayacak Fransız silahlarını satın almaktan düzenli olarak kaçınırken, aynı zamanda, örneğin yukarıda bahsedilen yüksek teknolojili muharebe tankı veya “Alman Starlink” gibi Alman silah sistemlerini geliştirmeye de çaba sarf ediyor.

Pistorius, Berlin’deki oturumda bunun biraz zaman alacağını açıkladı; “geçiş aşaması” için, boşluğu doldurmak üzere halihazırda test edilmiş ve piyasada mevcut olan geçici çözümler satın alınıyor. Bunlar genellikle ABD menşeli savunma ürünleri. 

Fakat Berlin’in uzun vadede tamamen Alman askeri güçlenmesine güvenme hedefi de Paris’te ciddi endişelere yol açıyor.

Örneğin, pazartesi günü Almanya’nın başkentinde yapılan duruşmaya ilişkin yakın tarihli bir Fransız raporunda, Almanya’nın yeni silah alımlarına aktardığı “neredeyse sınırsız fonların”, Avrupa’daki “savaş sonrası dengenin” “sorgulanacağına” dair “endişeler” uyandırdığı belirtiliyor.

Uzun yıllardır kabul edilen, “Paris askeri güç, Berlin iktisadi güç” önermesinin, Almanya’nın  yeniden silahlanmasından dolayı yakında geçmişte kalabileceği konuşuluyor.