Nazizm mağduru Polonyalılardan Alman hükümetine çağrı

Hâlâ hayatta olan Nazizm mağduru Polonyalıları temsil eden kuruluşlar, Federal Almanya Cumhuriyeti’nden yaşlı ve çoğu zaman yoksul üyelerine insani yardım sağlamasını bir kez daha talep ediyor.

German Foreign Policy’de yer alan habere göre Polonyalılar, federal hükümetin son derece yavaş hareket etmesi nedeniyle özel şahıslara bağış çağrısında bulunuyorlar.

Özellikle Nazi kurbanlarının bugün çoğu zaman sefalet içinde yaşadığı bildiriliyor; çünkü Almanlar tarafından kendilerine verilen ağır fiziksel ve psikolojik zararlar çalışma yeteneklerini kısıtladı ya da çocukken sürgün edildiklerinden eğitim alamadıkları için sadece düşük ücretli işlerde çalışabildiler.

Mağdur dernekleri, Alman çıkarlarını savunmak istediğinde her zaman “sorumluluk”tan bahseden federal hükümetin, hukuki selefinin işlediği suçlara ilişkin gerçek sorumluluğunu yerine getirmediğini savunuyor.

Nazilerin Polonyalı kurbanlarından 50.000’e yakın kişi hâlâ hayatta; her ay ortalama 800 kişi hayatını kaybediyor.

Federal Almanya Cumhuriyeti, satın almayı planladığı sekiz adet F127 sınıfı fırkateyninden sadece birini bile almaktan vazgeçse, 5,6 milyar avro kaynak yaratabilir.

Berlin bunun yerine, Nazi işbirlikçileri ve SS suçlusu olduğu iddia edilen kişilerin emekli maaşlarını finanse etmeye devam ediyor.

Alman hükümeti Nazilerin mağdur ettiği Polonyalıların zararını tazmin etmiyor

Alman hükümetinin bugüne kadar Nazilerin Polonyalı kurbanlarına sağladığı fonlar, Almanya’nın Polonya’yı işgalinden İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar geçen yıllarda Alman devlet kurumları ve Alman şirketleri tarafından Polonya’da işlenen suçlarla ciddi bir orantısı olmayan, önemsiz meblağlardan ibaret.

Toplamda, Almanlar o yıllarda altı milyon Polonyalıyı öldürdü (bunların üç milyonu Yahudiydi) ve bu sayı, savaş öncesi 35 milyonluk Polonya nüfusunun altıda birinden fazlasını oluşturuyordu.

Bunların birçoğu toplama ve imha kamplarında katledildi; çok sayıda kişi ise Almanya’nın Polonya’ya karşı yürüttüğü imha savaşı sırasında, esaret altında ya da zorla çalıştırılmak üzere İmparatorluk’a sürgün edildikten sonra hayatını kaybetti. Toplamda 2,5 milyon Polonyalı, zorla çalıştırılmak üzere Almanya’ya sürgün edildi.

Almanya Federal Cumhuriyeti, ancak 1991 yılında tek seferlik bir jestle, Nazilerin hayatta kalan 800.000 Polonyalı kurbanına 500 milyon Alman markı tahsis etti.

Bu, kişi başına ortalama 600 Alman markının biraz üzerinde bir miktardı; eski toplama kampı mahkumları biraz daha fazla, eski zorla çalıştırılanlar ise biraz daha az aldı.

2000 yılında, özellikle ABD’den gelen yoğun baskıların ardından, Nazi zorla çalıştırdıklarına ödenen fonlardan 15.000 Alman markı eski Polonyalı toplama kampı mahkumlarına, 4.400’ü sanayide çalışan Polonyalı zorla çalıştırılanlara ve 2.200’ü tarımda çalışan Polonyalı zorla çalıştırılanlara aktarıldı.

Nazizmin kurbanları sefalet içinde yaşıyor

Bugün hayatta olan Nazi kurbanlarının çoğu (Polonyalı kurban derneklerinin tahminlerine göre toplamda 50.000’in biraz altında yaşlı insan) sefalet içinde yaşıyor ve çoğu durumda bu durum, tam da Almanların elinde maruz kaldıkları suçlar yüzünden.

Örneğin, Frankfurter Allgemeine Zeitung’un Polonya muhabiri (ki kendisi Nazilerin Polonyalı kurbanlarına tazminat ödenmemesi konusunu düzenli olarak ele alan az sayıdaki Alman gazeteciden biri) Varşova’nın kuzeyindeki küçük bir kasabada yaşayan ve çocuksuz bir dul olarak ayda 660 avroyla kira, market alışverişi ve ilaç masraflarını karşılamak zorunda kalan 94 yaşındaki bir kadından bahsediyor.

Muhabir, kadının ciddi bir hastalık ve geçirdiği bir kaza nedeniyle bir bakıcının yardımına muhtaç olduğunu aktarıyor.

Hayatta kalan birçok Nazizm kurbanının sadece yetersiz emekli maaşı almasının nedeni, ağır fiziksel ve psikolojik yaralanmaların çalışma yeteneklerini kısıtlamış olması ya da (çocukken sürgün edilmişlerse) eğitim alamamış olmaları ve sadece düşük ücretli işlerde çalışabilmeleri.

Örneğin, 94 yaşındaki bu kadın, 1940 yılında sekiz yaşındayken ailesiyle birlikte Saarland’da (Fransa sınırındaki bir Alman eyaleti) zorla çalıştırılmak üzere sürgün edildi ve 1945 yılına kadar orada kalmaya zorlandı.

Onun gibi hayatta kalanlar şu anda Polonya-Almanya Uzlaşma Vakfı tarafından destekleniyor.

Bu vakıf, aylık 680 avrodan az gelir elde eden tüm Nazi kurbanlarına yaklaşık 340 avroluk tek seferlik bir ödeme yapmaya çalışıyor. Vakfın başka bir fonu bulunmuyor.

Alman devleti, Nazizmin Doğu Avrupa’daki suçlarına karşı sessiz

Polonya, Federal Almanya Cumhuriyeti’nin en azından hukuki selefinin hayatta kalan mağdurlarına yardım sağlaması gerektiği konusunda defalarca ısrar etti.

Bu talep, Polonya tarafında zaten bir taviz anlamına geliyor. Polonya devleti, pek çok başka ülke gibi, Almanların soykırım savaşı sırasında gerçekleştirdiği katliam niteliğindeki kundaklama saldırıları için aslında gerekli olan tazminatları hiçbir zaman almadı.

Bu tazminatlar, zaman zaman PiS (Hukuk ve Adalet) partisi tarafından talep edilmişti. Parti, şu anda iktidarda olan PO’dan (Sivil Platform) farklı olarak Almanya ile siyasi uyum konusuna daha az önem verdiği için bunu yapma lüksüne sahip.

PiS tarafından 1 Eylül 2022’de sunulan bir uzman raporunda, fiilen ödenmesi gereken tazminat tutarının 6,2 trilyon Polonya zlotisi olduğu tahmin ediliyor; bu tutar, o tarihte 1,3 trilyon avroya denk geliyordu.

Bu bağlamda, Başbakan Donald Tusk’un Temmuz 2024’ün başlarında Varşova’da Almanya Başbakanı Olaf Scholz’u kabul ettiğinde, Nazi rejiminin hayatta kalan mağdurlarına insani bir jest olarak 200 milyon avro aktarma teklifini öfkeyle reddetmesi anlaşılabilir bir durum olarak görülüyor. Bu teklif, kişi başına yalnızca 3.300 avroluk tek seferlik bir ödeme anlamına geliyordu.

Aralık 2025’te yapılan Alman-Polonya hükümet istişareleri sırasında Berlin, Nazilerin Polonyalı kurbanlarına yönelik “ek destek imkânlarını analiz etmeyi” kabul etti.

Bugüne kadar, Almanya’nın bu “analiz”inin sonuçları kamuoyuna açıklanmadı.

Almanya’nın “ahlaki sorumluluğu” siyasi manevralara kurban gidiyor

Mayıs ortasında, Almanya’nın harekete geçmemesi üzerine, Nazi rejiminin Polonyalı kurbanlarını temsil eden dernekler ilk ortak kamuoyu açıklamasını yayınlayarak Berlin’i en azından hayatta kalanlara “insani yardım” sağlamaya çağırmıştı.

Belgede, “Almanya’nın defalarca vurguladığı ahlaki sorumluluğun bürokrasiye veya siyasi manevralara kurban gitmesi” durumunda bunun “anlaşılması zor ve kabul edilmesi neredeyse imkansız” olacağı belirtildi.

Dernekler, her ay yaklaşık 800 Nazi rejimi mağdurunun hayatını kaybettiğine dikkat çekerek, federal hükümetin gerçekten harekete geçme niyetinde olması halinde zamanın çok önemli olduğunu vurguladı: “Artık zamanımız kalmadı!”

Berlin bu çağrıya yanıt vermedi. Geçen hafta, mağdur dernekleri bir çağrı daha yayınladı. Dernekler, Alman federal hükümetinin kararının “hâlâ beklemede” olduğunu belirtti.

Berlin’e çağrılarını sürdürürken, “daha fazla bekleyerek daha fazla zamanın kaybedilmesini” istemediler: “Bu nedenle bugün, her şeyden önce Almanya’daki sivil topluma sesleniyor ve maddi destek istiyoruz.”

Polonya-Almanya Uzlaşma Vakfı’nın başkanının bildirdiğine göre, son zamanlarda federal hükümetin harekete geçmemesine öfkelenen Almanya’dan bir dizi özel şahıs, Nazi mağdurlarına yardım etmek için bağışta bulundu; vakıf da bu çağrıyı destekliyor.

Bu çağrı, federal hükümetin silah alımına neredeyse hayal edilemeyecek miktarlarda para aktardığı bir dönemde geliyor.

Örneğin, hükümet sekiz adet F127 sınıfı fırkateyn satın almayı planlıyor. Son tahminlere göre, toplam maliyet 25 değil, 45 milyar avroya ulaşıyor.

Federal hükümet bu fırkateynlerden sadece birinden bile vazgeçse, hayatta kalan Polonyalı Nazi kurbanlarına 5,6 milyar avro ayırabilir. Fakat Berlin için bu söz konusu bile değil.

Nazi suçlularına emekli maaşı

Başka yerlerde de fonlar mevcut. Geçen yıl, Waffen-SS’ten Nazi işbirlikçilerine ve savaş suçlusu olduğu iddia edilen kişilere hâlâ Alman emekli maaşı ödendiği ortaya çıktı.

Bu durum, o dönemde Stern dergisi ve Frag den Staat adlı çevrimiçi portal tarafından yürütülen araştırmalarla doğrulanmıştı.

Bir habere göre, 1990’ların sonlarından farklı olarak, savaş yaralanmalarını gerekçe göstererek bu ödemeleri talep edebilen yaklaşık 50.000 şüpheli savaş suçlusuna artık mağdur emekli maaşı ödenmiyordu.

Bununla birlikte, resmi hükümet istatistiklerine göre, “yurtdışında yaklaşık 650 kişi” “savaş mağduru emekli maaşı” almaya devam ediyordu.

Uzmanlar, bu kişilerin yaklaşık yüzde beşinin “savaş suçlusu olduğu iddia edilenler” olarak sınıflandırılabileceğini tahmin ediyordu.

Emekli maaşlarının tutarı, alıcının yaralanma veya hastalık derecesine bağlı olarak aylık 164 ila 1.055 avro arasında değişiyordu ve vergiden muaftı.