Norveç: Batının Gazze’de güvenilirliğini kaybetme riski var

Norveç Dışişleri Bakanına göre, Batı ülkeleri İsrail’in Gazze’deki eylemlerini eleştirmezse, Ukrayna savaşında dünyanın geri kalanını kendi tarafına çekmeye çalışırken güvenilirliğini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.

Espen Barth Eide, Financial Times’a (FT) verdiği demeçte, Batının çeşitli küresel çatışmalarda bu ilkeleri “tutarlı bir şekilde” uygulamak yerine uluslararası hukuku seçici bir şekilde uyguladığı izlenimi verebileceğini söyledi.

Eide, “Her kuralı çiğneyen Rusya’yı çok haklı olarak eleştirirken, Gazze konusunda son zamanlara kadar sessiz kalmak, dünyaya bunların bizim için mutlak normlar değil, daha çok argümanlar seçebileceğimiz bir menü olduğunu gösteriyor,” dedi.

Norveç, İspanya ve İrlanda ile birlikte geçen yıl Filistin’i devlet olarak tanıdı ve Gazze’yi açlığın eşiğine getiren İsrail’in askeri eylemlerini sert bir şekilde eleştirdi.

Barth Eide, iki devletli çözüm hakkında BM’de yapılacak konferans için New York’a gitmeden önce hafta sonu Gazze’deki koşulları “cehennemden beter” olarak nitelendirdi.

Bakan, gezegendeki 8 milyar insanın sadece 1 milyarının Batıda yaşadığını “meslektaşlarına sürekli hatırlattığını” söyledi.

Avrupa’da birçok kişinin, dünyanın diğer bölgelerinin Rusya-Ukrayna karşı savaşı ile İsrail-Hamas karşı savaşındaki tutumu arasındaki bağlantıyı yeterince anlamadığını da sözlerine ekledi.

Eide, “Onların ne düşündüğünü ve birçok kişinin uluslararası hukukun tutarsız bir şekilde uygulandığını düşündüğünü anlamaya çalışmak, kabul etmek değil, bizim için daha doğru olacaktır,” diye ekledi.

İskandinav ülkesi, 30 yıl önce İsrail ile Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) arasında Oslo Antlaşmasının imzalanmasında arabuluculuk yapması da dahil olmak üzere, küresel çatışmalarda önemli bir barış müzakerecisi konumunda.

Oslo, Filistin’i devlet olarak tanıması ve Orta Doğu ile ilgili diğer açıklamaları nedeniyle İsrail hükümetinden ağır eleştiriler aldı. Barth Eide, bölgedeki iki devletli çözümün tüm zorluklarının farkında olduğunu, fakat “daha iyi bir şey hayal etmenin çok zor” olduğunu söyledi.

Barth Eide, “Bir devletin, onu tanıdığınız için sihirli bir şekilde ortaya çıkmayacağının tamamen farkındayız. Bu yüzden hepimiz tanıma sürecinin [barış] sürecinin sonunda olacağını düşündük. Fakat görüşümüzü değiştirdik ve Macron da Fransa’nın görüşünü değiştirdi, [çünkü] bir süreç yok. 2013’ten bu yana gerçek anlamda bir görüşme yapılmadı,” diye konuştu.

AB, üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle İsrail’e Gazze’deki eylemleri nedeniyle yaptırım uygulamadı. İsrail’in sadık bir destekçisi olan Almanya, Berlin’in sürdürmek istediği ilişkileri koparacağı gerekçesiyle tüm önlemleri engelledi.

Haziran ayında İsrail ile AB arasındaki ortaklık anlaşmasının gözden geçirilmesi sonucunda, İsrail’in “muhtemelen” insan hakları yükümlülüklerini ihlal ettiği sonucuna varılmıştı.

Brüksel’in şu ana kadar önerdiği tek cezai önlem, belirli İsrailli startup’lara ve hem askeri hem de sivil uygulamaları olan teknoloji ve mal üreticilerine yönelik gelecekteki finansmanın askıya alınması.

Avrupa Komisyonu pazartesi günü, bu işletmeleri gelecekteki Horizon araştırma fonu programının bazı bölümlerinden hariç tutmayı önerdi. Bu karar, 2021’den bu yana 200 milyon avro değerinde hibe ve yatırım alan projeleri etkilemeyecek.

Komisyonun üst düzey bir yetkilisi, “Mevcut desteklerden etkilenmeyecek ve bu nedenle şu anda yatırımların geri çekilmesi gibi bir niyetimiz yok,” dedi.

Tel Aviv hükümeti, AB’nin İsrail’i Horizon’dan çıkarılması önerisini “yanlış, üzücü ve haksız” olarak nitelendirdi.

Önlem, AB üye ülkeleri tarafından onaylanmalı ve gerekli çoğunluğun sağlanıp sağlanamayacağı henüz belirsiz.