Polonyalı sanayiciler Çin’e karşı AB’den koruma istiyor

Çin’in Avrupa’ya yönelik sanayi ürünleri ihracatındaki artış, Polonya’da beyaz eşya ve otomotiv başta olmak üzere üretim sektörlerini baskı altına alıyor. 2025 yılında AB’nin Çin’den ithalatı 559,4 milyar euroya ulaşırken, Çin Temmuz 2026’da Almanya’yı geçerek Polonya’nın en büyük mal tedarikçisi oldu.

Çin’in sanayi ürünleri ihracatındaki yükselişi ve tedarik zincirlerini devralması, Polonya’daki üretim sektörünü ve özellikle beyaz eşya ile otomotiv alanlarını baskı altına alıyor.

Avrupa pazarını Çin menşeli sanayi ürünlerinin doldurduğu, Avrupalı üreticilerin ise Çin pazarında güç kaybettiği bir dönemde Polonyalı sanayiciler bu rekabetle başa çıkmakta zorlanabilecekleri uyarısı yapıyor.

Polonya Beyaz Eşya İşverenleri Birliği (APPLiA Polska) Başkanı ve Ulusal Ekonomi Odası Başkan Yardımcısı Wojciech Konecki, Business Insider Polska’ya verdiği demeçte, “Polonya beyaz eşya sanayisi çok zor bir duruma düştü. Oldukça kısa bir sürede Polonya’da şimdiden beş fabrika kapatıldı. Başlıca neden tüketimdeki düşüş ve Çin’den gelen rekabet. Çinli cihazlar artık her zaman çok daha ucuz değil ancak birçok segmentte kaliteleri Avrupalı tüketiciler için kabul edilebilir düzeye ulaştı. Biz ise sektör olarak hızla büyük sıkıntıların içine düştük” dedi.

Konecki, “Çin tüm tedarik zincirlerini devralıyor. Bir fabrikanın kapanması yalnızca o tesisteki istihdam kaybı anlamına gelmiyor. Beyaz eşya sanayisinin arkasında çoğu küçük, aile işletmesi olan binlerce yan sanayi tedarikçisi, lojistik firmaları, araştırma-geliştirme merkezleri ve yerel hizmetler yer alıyor” değerlendirmesini yaptı.

Benzer bir baskı Polonya otomotiv yan sanayisi gibi diğer sektörlerde de görülüyor.

Çin sanayi ihracatında Avrupa’daki payını artırıyor

2025 yılında Çin’in Avrupa Birliği’ne (AB) yönelik ihracatının yüzde 97’sini sanayi ürünleri oluşturdu.

Geçen yıl Çin’den AB’ye bir önceki yıla göre yüzde 6,4 artışla 559,4 milyar euro değerinde mal ithal edilirken, AB şirketlerinin Çin’e ihracatı yüzde 6,5 düşüşle 199,6 milyar euroya geriledi ve birliğin ticaret açığı 359,8 milyar euroya yükseldi.

2015 yılıyla kıyaslandığında Çin’den yapılan ithalat yüzde 89 artarken, ihracattaki artış yüzde 37,1 ile daha sınırlı kaldı.

Sevkiyatların yüzde 54,4’ünü makine ve taşıtlar, yüzde 33’ünü diğer sanayi malları ve yaklaşık yüzde 10’unu kimyasallar oluştururken, Avrupa artık tekstil ve oyuncak yerine değer zincirinin daha gelişmiş halkalarındaki ürünleri ithal ediyor.

Eurostat verilerine göre 2026 yılının ikinci çeyreğinde Avrupa’nın Çin’den ithalatı bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,9 arttı.

Polonya Kalkınma Fonu (PFR) verilerine göre Çin bu yıl ilk kez Almanya’yı geride bırakarak Polonya’nın en büyük mal tedarikçisi konumuna yükseldi.

PFR’nin hesaplamalarına göre Temmuz 2026’da Çin’den ithalat 6,15 milyar euro olurken, Almanya’dan ithalat 6,06 milyar euroda kaldı. Bir yıl önce ise Çin’den 4,78 milyar euro, Almanya’dan 6,17 milyar euro değerinde mal ithal edilmişti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Çin’in Avrupa pazarındaki payının özellikle elektronik, otomotiv ve diğer ileri sanayi sektörlerinde hızla arttığına, teslimat yapısının da nihai ürünlerden ara malı ve bileşenlere kaydığına dikkati çekiyor.

Konecki, “Sanayiyi yeniden inşa etmek, onu ayakta tutmaktan çok daha zor. Fabrikalar, yetkinlikler, tedarikçiler ve araştırma-geliştirme altyapısı yok olduğunda, bunları tek bir siyasi kararla yeniden oluşturmak mümkün değil” diye konuştu.

Otomotiv ve yan sanayide sipariş kaybı yaşanıyor

Almanya’da şirketlerin “Çin şoku 2.0” olarak adlandırdığı ve 2001’de Çin’in Dünya Ticaret Örgütüne katılımının ardından yaşanan ilk dalgadan farklı olarak orta ve yüksek teknolojili sektörleri etkileyen bu süreç, Polonya’daki tesisleri de vuruyor.

2026 yılının ilk beş ayında Almanya’nın Çin’den ithalatı yüzde 6,2 artarak 72,4 milyar euroya çıkarken, ihracatı yüzde 14,5 azalarak 29,6 milyar euroya düştü.

Polonya Otomotiv Grubu (PGM) Genel Müdürü Bartosz Mielecki, “Çinli markalar Avrupa pazarında giderek daha fazla yer kaplıyor ve Polonya sektörü de bunu hissediyor. Avrupalı otomobil üreticilerinin krizi, ülkemizde faaliyet gösteren fabrikalara yönlendirilen sipariş hacimlerinin azalması anlamına geldiği için Polonyalı tedarikçileri dolaylı olarak vuruyor” ifadelerini kullandı.

Automotivesuppliers.pl platformunun verilerine göre Polonya’nın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 8’ini oluşturan otomotiv sektöründe parça ve aksesuar ihracatı 2026’nın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemindeki 9,45 milyar eurodan 9,42 milyar euroya geriledi.

Mielecki, araç satışlarının artmasıyla yetkili bayi ve servis ağlarının da geliştiğini belirterek, “Çinli üreticilerin bir sonraki adımı parça ve bileşen üretimini Avrupa’ya taşımak olabilir. Şu anda bunu büyük ölçekte gözlemlemiyoruz ancak durum çok dinamik gelişiyor. Bu, Polonya otomotiv sanayisinin hazırlıklı olması gereken bir senaryo” dedi.

Polonya’daki fabrikaların sanılandan daha çeşitlendirilmiş ve dayanıklı olduğunu kaydeden Mielecki, yine de kıtadaki otomobil üretiminin düşmeye devam etmesi halinde Polonya’daki tesis ve tedarikçilerin bundan daha güçlü etkileneceğini belirtti.

Sektör temsilcileri koruma önlemleri talep ediyor

Ekonomi Politikası Araştırmaları Merkezi (CEPR) analizine göre Çin’in mal ticaretindeki küresel fazlası 2025 yılında 1,2 trilyon dolarla rekor kırdı.

Bu genişlemenin arkasında sübvansiyonlar ve teknolojik ilerlemenin yanı sıra Çinli şirketleri yurt dışında alıcı aramaya iten zayıf iç talep, sanayi deflasyonu ve ihracatçıların fiyat rekabetçiliğini artıran döviz kuru yer alıyor.

Otomotiv sektöründe elektrikli otomobillere uygulanan gümrük vergilerinin tek başına yeterli olmayabileceğini vurgulayan Mielecki, “Avrupa’da üretilen bileşenlerin oranının daha yüksek olduğu otomobilleri ödüllendirecek ‘yerel içerik’ (local content) kurallarından giderek daha fazla söz ediliyor. Böyle bir çözüm yalnızca araç satışlarını değil, Avrupa fabrikalarını ve tüm tedarik zincirini de destekleyecektir” diye konuştu.

Konecki ise beyaz eşya sektörü için gündeme getirilen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (CBAM) beklentileri karşılamadığını savundu.

Konecki, “Avrupa koruyucu önlemleri büyük bir gecikmeyle alıyor ve bunu sık sık seçici bir biçimde yapıyor. CBAM mekanizmasının bazı nihai cihazları da kapsaması öngörülüyor ancak ilgili düzenlemeler ancak 2028 yılında yürürlüğe girecek. Bazı şirketler için üç yıl beklemek, artık korunacak bir şeyin kalmaması anlamına gelebilir. Üstelik düzenlemeler çamaşır makineleri, buzdolapları ve kurutucuları kapsarken bulaşık makineleri, fırınlar, ocaklar ve davlumbazlar kapsam dışında bırakıldı. Sonuç olarak bürokratik bir karar hangi fabrikanın ayakta kalacağını, hangisinin kapanacağını belirleyebilir” dedi.

Bazı Batılı şirketlerin Philips ve IBM örneklerinde olduğu gibi tüketici pazarından çekilerek daha yüksek kar marjına sahip kurumsal veya tıbbi cihaz alanlarına yöneldiğini aktaran Konecki, beyaz eşya sanayisinde mevcut durumdan kolay bir çıkış yolu göstermenin zor olduğunu sözlerine ekledi.