Rusya
RIAC raporu: Güney Kafkasya cumhuriyetleri yol ayrımında

Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi tarafından yayımlanan raporda, Güney Kafkasya ülkelerinin Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana geçen 35 yıllık bağımsızlık süreçleri incelendi. Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’ın ekonomik, siyasi ve diplomatik dönüşümlerinin mercek altına alındığı çalışmada, bölge ülkelerinin Rusya ile ilişkilerindeki yapısal değişimler ve yeni güvenlik mimarisi ele alındı.
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC), Güney Kafkasya devletlerinin bağımsızlık sonrası gelişim süreçlerini bütüncül bir yaklaşımla ele alan “Bağımsız Kalkınmanın 35 Yılı: Güney Kafkasya Devletleri İçin Sonuçlar ve Beklentiler” başlıklı detaylı bir rapor yayımladı.
Rus ve Kafkasyalı uzmanların katkılarıyla hazırlanan raporda, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’ın ulus inşası, dış politika evrimleri ve Rusya ile ilişkileri ayrıntılı bir biçimde incelendi.
Raporun giriş bölümünü kaleme alan Milan Lazoviç, Sovyetler Birliği’nin 1991 yılında dağılmasının Güney Kafkasya cumhuriyetleri için bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Raporda, “Her bir Kafkas cumhuriyeti bağımsızlığını kazandığından bu yana kendine özgü bir yol izledi” ifadelerine yer verildi.
“Siyasi sistem fiilen ciddi bir değişikliğe uğramadı”
Raporun Azerbaycan’a ayrılan bölümünde, ülkenin bağımsızlık sonrası ilk yıllarda karşılaştığı derin sistem krizinden çıkarak bölgesel bir güce dönüşme süreci anlatıldı. Ermenistan ile Karabağ konusunda yaşanan çatışmaların başlangıçta ekonomik çöküş ve siyasi istikrarsızlık getirdiği hatırlatıldı. Ancak 1993 yılında Haydar Aliyev’in iktidara gelmesiyle ülkenin istikrar yoluna girdiği belirtildi.
Raporda, Eylül 1994’te imzalanan ve “Asrın Anlaşması” olarak bilinen petrol sözleşmesinin Azerbaycan’ın ekonomik bağımsızlığı için bir dönüm noktası olduğu vurgulandı.
Raporda, “Söz konusu anlaşmanın önemi, yalnızca ‘Azeri-Çırak-Güneşli’ yataklarının ortak işletilmesinde değil, aynı zamanda Azerbaycan ekonomisine yabancı yatırım akışını sağlayarak 2005-2008 yıllarındaki ‘ekonomik patlamanın’ temel nedenlerinden biri olmasında yatmaktadır” değerlendirmesi yapıldı. Belgeye göre, 2000-2008 yılları arasında Azerbaycan 29,25 milyar dolar yabancı yatırım çekmeyi başardı ve gayrisafi yurt içi hasılasını dokuz kattan fazla artırarak 48,85 milyar dolara çıkardı.
Siyasi alanda ise İlham Aliyev’in 2003 yılında iktidara gelmesiyle başlayan yönetim sürecine değinildi. 2005 yılında yaşanan kabine içi ayrılıkların ve muhalefetin iktidarı değiştirme çabalarının bertaraf edildiği hatırlatılarak, raporda, “Durumun istikrara kavuşmasının ardından siyasi sistem fiilen ciddi bir değişikliğe uğramadı. İktidar dikeyindeki kilit görevler eski ekibin kontrolündeydi” ifadelerine yer verildi.
Yönetim kademesindeki gerçek anlamda ilk ciddi dönüşümün 2017 yılında başladığı, eğitimli genç kadroların göreve getirildiği ve Azerbaycan Yatırım Holdingi gibi yapılarla kamu şirketlerinin yönetim modellerinin yeniden yapılandırıldığı belirtildi.
“Kapsamlı müzakere sürecine rağmen diplomatik yol fiilen sonuçsuz kaldı”
Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü sağlama stratejisinin incelendiği bölümde, İkinci Karabağ Savaşı ve sonrasındaki diplomatik süreç analiz edildi. 1994 yılındaki ateşkesin ardından Azerbaycan’ın uzun yıllar boyunca diplomatik yöntemlere ağırlık verdiği, ancak AGİT Minsk Grubu çerçevesindeki görüşmelerden sonuç alınamadığı aktarıldı. Raporda, “Yeterince kapsamlı müzakere sürecine rağmen diplomatik yol fiilen sonuçsuz kaldı; bu durum, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ekonomik ve demografik dengesizliğin de etkisiyle giderek artan bir gerilim yaratıyordu” denildi.
Sürecin sonunda 27 Eylül 2020’de başlayan 44 günlük savaşla Azerbaycan’ın topraklarını geri aldığı ve 9-10 Kasım gecesi Rusya’nın arabuluculuğunda imzalanan anlaşmayla çatışmaların durduğu hatırlatıldı. Raporda, Ermeni tarafının ateşkes bildirisinin temel maddelerini yerine getirmekten kaçındığı, bu durumun da çatışma sonrası süreci tıkadığı öne sürüldü. Ekim 2022’de Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın Karabağ üzerindeki Azerbaycan egemenliğini tanımasının durumu kökten değiştirdiği ve Eylül 2023’teki operasyonla Bakü’nün egemenliğini tam anlamıyla sağladığı kaydedildi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Ağustos 2025’te başlattığı arabuluculuk çabalarına da değinilen raporda, “Barış ve Refah için Trump Koridoru” (TRIPP) projesi kapsamında Zengezur’da 42 kilometrelik bir transit koridorun ABD’li bir şirkete uzun vadeli kiralanması girişiminin stratejik riskler taşıdığı savunuldu. Raporda, “Söz konusu koridorun ABD’li bir şirket tarafından yönetilmesi, Rus, İranlı ve en önemlisi Çinli taşımacılar için cazibesini azaltacaktır” ifadelerine yer verildi. İran ile yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, ABD’nin bu stratejik güzergahı kontrol etme ihtimalinin zayıfladığı ifade edildi.
Rusya-Azerbaycan ilişkileri bağlamında ise, sınırların çizilmesi ve Hazar Denizi’ndeki anlaşmalarla sorunların çözülmüş görünmesine karşın, Aralık 2024’te Grozni üzerinde Azerbaycan Hava Yolları (AZAL) uçağının karıştığı trajik kazanın ikili ilişkilerde ciddi bir krize yol açtığı hatırlatıldı. Raporda, “Sonuç olarak, iki ülke arasındaki etkileşimin yalnızca ekonomik boyutu istikrarlı kalırken, siyasi diyalog ile kurumsal ve kurumlar arası temaslar fiilen dondurulmuştur” denildi.
“Ermenistan, en ağır ekonomik çöküşlerden biri”
Ermenistan’ın 35 yıllık bağımsızlık serüveni ise raporun ikinci bölümünde ele alındı. Ermenistan’ın bağımsızlık sürecine, 1988 Spitak depremi, Sovyet ekonomik alanının parçalanması ve Karabağ çatışmasının getirdiği ulaşım ve ekonomi ablukasıyla başladığı belirtildi.
Erivan’ın dış politikasının “kadife devrime” kadar olan süreci “tamamlayıcılık politikası” olarak tanımlandı. Raporda, “Ermeni yorumuna göre bu, Rusya ile sıkı bir askeri-siyasi ittifakın, Avrupa Birliği, ABD ve NATO ile ilişkilerin paralel gelişimiyle harmanlanması anlamına geliyordu” ifadelerine yer verildi. Özellikle 2013 yılında Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan’ın Avrasya Ekonomik Birliğine (AEB) katılma kararının, Batı kurumlarıyla ilişkileri tamamen koparmadan Rus güvenlik şemsiyesini koruma amacı taşıdığı değerlendirildi.
Raporda, Rusya’nın silah tedarikindeki rolüne dikkat çekilerek, “Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyesi bir devlet olarak Ermenistan, Rus silahlarını Rusya Federasyonu’nun iç fiyatlandırması üzerinden, yani fiilen Rus güvenlik güçlerinin silah satın aldığı koşullara yakın şartlarda alıyordu” denildi. 2016 yılında İskender füze sistemlerinin teslimatının, Bakü ile askeri dengesizliği gidermek adına atılmış önemli bir adım olduğu vurgulandı.
Ancak 2018 yılında Nikol Paşinyan’ın iktidara gelmesiyle bu denge politikasının aşınmaya başladığı savunuldu. Devrimin ardından KGAÖ Genel Sekreteri Yuri Haçaturov’a yönelik adli soruşturma ve Rus şirketlerine yönelik baskıların Moskova’da rahatsızlık yarattığı kaydedildi. İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından Ermenistan’da güvenlik mimarisine yönelik güvenin kırıldığı belirtilerek, raporda, “Savaş, Ermenistan için iki sonuç doğurdu. Azerbaycan ile olan askeri dengesizliği ve eski caydırıcılık sisteminin sınırlarını gözler önüne serdi. Aynı zamanda belirleyici anda sadece Rusya’nın çatışmaları durdurabildiğini ve yeni güvenlik rejimini sabitleyebildiğini gösterdi” değerlendirmesi yapıldı.
Raporda, 2022 yılı sonrası Ermenistan’ın dış politikasındaki değişime geniş yer ayrıldı. Eylül 2022’deki sınır çatışmalarında KGAÖ’nün müdahale etmemesinin Erivan’da bir kırılma noktası yarattığı ve bu durumun KGAÖ üyeliğinin dondurulması kararına zemin hazırladığı belirtildi. Erivan’ın Avrupa Birliği (AB) sivil misyonunu (EUMA) ülkeye davet etmesi, Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü’nü kabul etmesi ve Nisan 2025’te Avrupa Birliği’ne katılım sürecini başlatan yasayı onaylaması “geleneksel Batı yörüngesine doğru keskin bir dönüş” olarak nitelendirildi.
Bununla birlikte, Hindistan ve Fransa’dan yapılan silah alımlarına dikkat çekilen raporda, Erivan’ın Hindistan ile 1,5 milyar doları aşan savunma sözleşmeleri imzaladığı bilgisi paylaşıldı. ABD himayesindeki TRIPP projesinin Ermenistan’ın toprak egemenliği açısından yarattığı endişelere de değinilerek, “Ermeni iç tartışmalarında bu plan, altyapı ve toprak üzerindeki kontrolün bir kısmının yabancı bir devlete fiilen devredilmesi olarak algılandı” denildi.
Ekonomik verilere de atıf yapılan raporda, 2025 yılı ticaret istatistiklerine göre Ermenistan’ın ihracatının yüzde 35,3’ünün Rusya’ya yapıldığı ve Rus doğalgazının bin metreküpünün 177,5 dolar gibi oldukça düşük bir fiyattan tedarik edildiği hatırlatıldı. Raporda, Erivan’ın bir yandan siyasi olarak Rusya’dan uzaklaşırken diğer yandan ekonomik bağımlılığının sürdüğüne işaret edilerek, “Eski ittifakın işlevlerinin tamamını (güvenlik, enerji, lojistik, pazar, geçiş sürecinin sosyal bedeli) ikame edebilecek yeni bir ortaklıklar bütününün henüz oluşmadığı” tespiti yapıldı.
Çevre idealizminden çevre realizmine geçiş
Raporun Gürcistan’a ayrılan bölümünde, Tiflis yönetimlerinin bağımsızlık sonrası uyguladığı dış politika stratejileri teorik bir çerçeveyle ele alındı. “Çevre realizmi” (peripheral realism) kavramı üzerinden yapılan analizde, zayıf devletlerin süper güçlerle çatışmaya girmek yerine pragmatik bir uyum politikası izlemesinin egemenliklerini korumak için daha rasyonel olduğu savunuldu.
Eduard Şevardnadze döneminin (1992-2003) bir dengeleme süreci olarak tanımlandığı raporda, “Şevardnadze’nin politikası, genel olarak çevre realizminin kurallarına uygun, uyarlanabilir bir strateji olarak nitelendirilebilir” ifadeleri yer aldı. Gürcistan’ın 1994’te NATO’nun “Barış İçin Ortaklık” programına katıldığı, 1999’da Avrupa Konseyine üye olduğu hatırlatıldı.
2003’teki Gül Devrimi ile iktidara gelen Mihail Saakaşvili dönemi ise “çevre idealizmi” olarak adlandırıldı. Saakaşvili’nin hızlı bir Batı entegrasyonu hedeflediği, 2008 yılındaki NATO Bükreş Zirvesi’nde Gürcistan’a üyelik sözü verilmesinin Tiflis’te büyük bir diplomatik zafer olarak görüldüğü belirtildi. Ancak raporda, “Gürcü yönetimi, Batı’nın koşulsuz desteğine güvenerek, coğrafi konumun ve bölgesel güç dengesinin yarattığı yapısal kısıtlamaları göz ardı etti” denildi. 2008 yılındaki savaşın ve Rusya’nın Abhazya ile Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanımasının bu idealist stratejinin bir çöküşü olduğu değerlendirmesi yapıldı.
2012 yılında iktidara gelen “Gürcü Rüyası” koalisyonunun politikaları ise “çevre pragmatizmine” dönüş olarak tanımlandı. İktidarın, Rusya’ya yönelik çatışmacı söylemlerden vazgeçerek ticari ilişkileri ve turizmi canlandırmayı hedeflediği, bu süreçte siyasi anlaşmazlıkların Cenevre Görüşmeleri’nde, ekonomik konuların ise Abaşidze-Karasin formatında ele alındığı belirtildi. Raporda, “Genişletilmiş derin ve kapsamlı serbest ticaret bölgesi uygulamasını içeren 2014 tarihli AB Ortaklık Anlaşması’nın imzalanmasına rağmen, Tiflis Rus mallarının ithalatına herhangi bir kısıtlama getirmedi” denildi.
2022’de Ukrayna’da başlayan savaşın ardından Tiflis’in Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayı reddetmesi ve Batı ile ilişkilerde yaşanan gerilimler raporda geniş yer buldu. Gürcü yönetiminin bu tavrını ulusal güvenlik gerekçelerine dayandırdığı, Abhazya ve Güney Osetya’daki Rus askeri varlığı göz önüne alındığında Moskova ile ilişkilerin tırmanmasının egemenlik açısından yüksek riskler taşıdığını savunduğu aktarıldı.
Raporda, Batılı aktörler ile Gürcü Rüyası arasındaki en temel anlaşmazlık noktalarından birinin yargıdaki yabancı denetim mekanizması olduğu ifade edildi. Batılı ülkelerin, büyükelçilikler ve finanse ettikleri sivil toplum kuruluşları aracılığıyla Gürcü hakimlerin atanma süreçlerini kontrol etmek istediği, ancak hükümetin bunu devlet egemenliğine müdahale ve “yeni sömürgecilik” olarak görerek reddettiği hatırlatıldı. Batı’nın bu tutuma tepki olarak AB katılım sürecini dondurması ve parlamento seçimlerinin demokratik standartlara uymadığını iddia etmesi karşısında, iktidarın finansal olarak dış bağışçılara bağımlı olmayan yapısı sayesinde pozisyonunu koruduğu vurgulandı.
Raporda, Gürcistan Meclis Başkanı Şalva Papuaşvili’nin dış politika doktrinini özetleyen şu sözlerine atıf yapıldı: “Gürcü yönelimi dışında herhangi bir diğer ‘yanlısı’ yönelim nihayetinde Gürcü olmayan bir yönelimdir; çünkü bu durum ülkenin politikasını kendi ulusal çıkarlarından uzaklaştırarak onu başkalarının hedeflerinin bir aracına dönüştürür.”
Ekim 2025’te yapılan belediye seçimlerinde Gürcü Rüyası’nın elde ettiği zaferin, partinin siyasetteki hakim konumunu pekiştirdiği ve yerel yönetim sistemindeki ağırlığını teyit ettiği belirtildi. Ancak katılım oranının düşük olmasının ve bazı muhalif kesimlerin boykotunun meşruiyet tartışmalarına yol açtığı da rapora yansıdı. ABD’de Donald Trump’ın yeniden başkanlığa seçilmesinin USAID gibi kurumların dış program bütçelerini kısmasıyla Gürcistan’daki Batı destekli protesto hareketlerinin mali kaynaklarını zayıflattığı tespiti yapıldı.
Raporun sonuç bölümünde, Güney Kafkasya’daki üç devletin bağımsızlık serüvenindeki farklılıklara dikkat çekildi. Azerbaycan’ın enerjiye, Ermenistan’ın diasporaya ve ileri teknoloji sektörlerine, Gürcistan’ın ise Batı ile entegrasyona ve yapısal reformlara odaklandığı ifade edildi. Bütün bu farklılıklara rağmen, Rusya’nın bölgedeki birleştirici ve belirleyici rolünün sürdüğü vurgulandı.
Raporda, “Güvenlik, ticaret, göç ve diplomasi meselelerinde Rusya’nın katılımı, istikrarın korunması açısından kritik önemini korumaktadır. Gelecekte Güney Kafkasya ülkeleri ile Rusya arasındaki yapıcı diyaloğun sürdürülmesi, tüm bölgenin sürdürülebilir kalkınmasına, çatışma potansiyelinin azalmasına ve ekonomik kapasitenin ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacaktır” ifadelerine yer verildi.
Rusya
Rusya müzakerelerde Avrupalı ülkelerin yer almayacağını açıkladı

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Rusya, ABD ve Ukrayna arasındaki müzakerelerin yeni turuna dair parametrelerin henüz netleşmediğini ve Avrupalıların sürece dahil edilmeyeceğini açıkladı. 10-11 Kasım’daki Abu Dabi görüşmelerinin sonuçlarını analiz ettiklerini belirten Ryabkov, Avrupa güvenliğiyle ilgili meselelerin ABD olmadan çözülemeyeceğini söyledi.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Ukrayna savaşının çözümüne yönelik Rusya, ABD ve Ukrayna arasındaki üçlü müzakerelerin devamına ilişkin parametrelerin şu an net olmadığını açıkladı.
Ryabkov gazetecilere yaptığı açıklamada, Avrupalı ülkelerin müzakerelere dahil edilmesinin gündemde olmadığını söyledi.
Müzakerelerin yeni turunun tarihine, yerine veya geleceğine dair herhangi bir netlik olmadığını vurgulayan Ryabkov, “Bugün itibarıyla bu sürecin devamı açısından parametreler ve yönelimler konusunda bir netlik yok” dedi.
Rus diplomat, uzun vadeli ve kalıcı anlaşmalara varılması ihtimalinden rahatsızlık duyan kesimlerin sürece olumsuz etki etmeye çalıştığını savundu.
Ryabkov, 10-11 Kasım tarihlerinde Abu Dabi’de yapılan müzakere turunun sonuçlarının şu anda analiz edildiğini bildirdi.
İleriye dönük yeni öneriler üzerinde çalıştıklarını kaydeden Ryabkov, yönetimlerinin kalıcı bir çözüme ulaşmak için Avrupa güvenliği, kıta güvenliği ile Rusya ve Ukrayna’yı çevreleyen bölgenin güvenliği konularına eğilme görevi verdiğini belirtti.
Ryabkov, bunların gelecekteki çözümün vazgeçilmez unsurları olduğunu ifade etti.
Bu kapsamda parlamenter diplomasinin rolüne işaret eden Ryabkov, Devlet Duması milletvekili Adalbi Şhagoşev’in parti içi grubundaki parlamenterlerle yaptığı görüşmenin ardından konuştu.
Ryabkov, “Varılabilecek ve umarım varılacak olan anlaşmalar elbette yasama organının onayını gerektirecektir” dedi.
Ülkenin kaderinin söz konusu olduğunu belirten Ryabkov, bu nedenle Devlet Duması milletvekilleriyle her aşamada istişare edeceklerini söyledi.
“ABD olmadan çözmek mümkün olmuyor”
Ryabkov, Avrupa kıtasındaki güvenlikle ilgili meselelerin ABD olmadan çözülemeyeceğini ve Washington’ın önemli bir aktör olmayı sürdürdüğünü kabul etti.
ABD’nin dünyanın diğer bölgelerine yeniden odaklanmasına rağmen Avrupa’da etkili bir faktör kalmaya devam ettiğini belirten Ryabkov, öngörülebilir gelecekte de bunun süreceğini dile getirdi.
Ryabkov, “Bu nedenle bu alanda ABD olmadan bir şeyleri çözmek kesinlikle mümkün olmuyor” diye konuştu.
Moskova taviz ve geri adım ihtimalini reddetti
Ukrayna müzakerelerinde taviz vermeye hazır olması gereken tarafın karşı taraf olduğunu savunan Ryabkov, Rusya’nın tutumunun son derece net olduğunu söyledi.
Rusya’nın üzerinde çalıştığı tutumların başından sonuna kadar mantıklı ve açıklanabilir olduğunu öne süren Ryabkov, Rusya’nın geri adım atmayacağını belirtti.
Rakipleriyle doğrudan temas kurduklarında ya da medya haberlerinde karşılaştıkları bazı fikirlerin yanılsamaların büyük ölçüde aşılamadığını gösterdiğini söyleyen Ryabkov, Rusya’nın geri adım atacağına dair dayanaksız bir algının sürdüğünü savundu.
Ryabkov, “Atmayacak. Hedeflerimize ya siyasi ya da askeri yöntemlerle ulaşacağız” dedi.
“Ukrayna’nın NATO’ya girmesi kesinlikle kabul edilemez”
Ukrayna’nın NATO üyeliğinin Rusya açısından kesinlikle kabul edilemez olduğunu vurgulayan Ryabkov, bu tutumunu “Kesinlikle kabul edilemez” sözleriyle yineledi.
ABD’nin Ukrayna’nın bir kısmının NATO’ya olası üyeliği konusunu yeniden gündeme getirmeye çalışıp çalışmadığına ilişkin soruya ise Ryabkov, “Müzakerelerin içeriği hakkında hiçbir şekilde yorum yapmıyorum” yanıtını verdi.
Ryabkov, Rusya ile NATO ülkeleri arasında saldırmazlık paktları imzalanması fikrine ilişkin soruyu da yanıtladı.
Bu kavramın uzun süredir var olduğunu ve Moskova’nın 2021 yılında ABD ile Kuzey Atlantik İttifakı’na ilettiği öneriler dahil birçok belgede yer aldığını hatırlatan Ryabkov, bu girişimlere gereken yanıtın verilmediğini kaydetti.
Avrupa elitlerinin ve ilgili ülkelerin dahil olduğu grupların saldırgan bir çizgi izlediğini öne süren Ryabkov, “Tam tersine, gerilimi tırmandıran bir çizgi, Rusya’yı korkutma çabaları ve Avrupa’da yeni, geniş çaplı bir çatışmanın neredeyse kaçınılmaz olduğu izlenimini yaratma girişimleri görüyoruz” diye konuştu.
Nükleer silahların azaltılması APEC zirvesinde gündeme gelebilir
Ryabkov, 19 Kasım’daki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında Rusya, Çin ve ABD liderleri arasında yapılacak görüşmede nükleer cephaneliklerin azaltılması konusunun ele alınması ihtimalini dışlamadı.
Orada nelerin görüşüleceğini önceden kestiremeyeceğini ifade eden Ryabkov, ABD yönetiminin ve Çin’in bu konuya yaklaşımlarının kendilerince iyi bilindiğini söyledi.
Bu alanda ABD ile yapılandırılmış bir diyaloğun Washington’ın Rusya politikasında olumlu yönde anlamlı değişiklikler görülmesine bağlı olduğunu belirten Ryabkov, liderlerin her temasta uygun gördükleri konuları ele aldıklarını ve sonuçları bekleyeceklerini kaydetti.
Ryabkov ayrıca, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın vize yaptırımlarına gerekçe oluşturmak amacıyla Rus askerlerinin bilgilerini çalmak için Rusya’ya siber saldırı düzenlenmesi önerisine ilişkin soruyu da yanıtladı.
Rus diplomat gazetecilere, “Kallas’ın bilişsel faaliyetlerinin her tezahürüne yorum yapamayız” dedi.
Rusya
Kırım Köprüsü saldırısı öncesi NATO’nun yoğun keşif uçuşları gözlemlendi

Rus Telegram kanalları, Kırım Köprüsü’ne 16 ve 17 Kasım’da düzenlenen saldırıların hemen öncesinde NATO keşif uçaklarının Karadeniz üzerindeki hareketliliğini artırdığını öne sürdü.
Rus Telegram kanalları, Ukrayna’nın Kırım Köprüsü’ne düzenlediği saldırıların hemen öncesinde NATO’ya ait keşif uçaklarının Karadeniz üzerindeki uçuşlarını artırdığını öne sürdü.
Söz konusu kanalların iddiasına göre, köprünün kara yolu bölümündeki kemerin ve asfaltın çökmesine yol açan 16 ve 17 Kasım tarihli saldırılara NATO keşif havacılığının bölgedeki yoğun hareketliliği eşlik etti.
Dva Mayora adlı Telegram kanalı, saldırıdan önce 16 Kasım’da ABD’ye ait Boeing RC-135U Combat Sent tipi elektronik istihbarat uçağının Karadeniz semalarında uçtuğunu yazdı.
Kanal, radar istasyonlarının ve hava savunma sistemlerinin sinyallerini tespit etmek üzere tasarlanan uçağın İngiltere’deki Mildenhall Hava Üssü’nden kalktığını aktardı.
Paylaşıma göre uçak Orta Avrupa’yı geçerek Romanya kıyıları açıklarından Karadeniz’in doğusuna girdi ve görevini tamamladıktan sonra kalktığı üsse geri döndü.
NATO keşif uçakları haftalar öncesinden bölgede uçtu
Voyennaya Hronika kanalı ise ABD Hava Kuvvetlerine ait ARTEMIS II keşif uçağının Karadeniz’deki hareketliliğine dikkat çekti.
Kanal, keşif uçaklarının operasyonel yönetiminin Almanya’nın Ramstein kentindeki NATO Müttefik Hava Komutanlığı (AIRCOM) üzerinden yürütüldüğünü belirtti.
Paylaşımda ayrıca ittifakın Avrupa’daki en üst düzey operasyonel komuta makamı olan Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanlığı (SACEUR) görevini ABD’li General Alexus Grynkewich’in yürüttüğü hatırlatıldı.
Dva Mayora kanalı, saldırılardan bir önceki hafta da NATO’ya ait başka bir askeri uçak ile keşif amaçlı insansız hava aracının (İHA) Karadeniz üzerinde görev yaptığını vurguladı.
Kanalın paylaştığı bilgilere göre 10 Kasım’da Sicilya’daki Sigonella Hava Üssü’nden kalkan RQ-4D Phoenix tipi keşif İHA’sı bölgede uçuş gerçekleştirdi.
İtalya Hava Kuvvetlerine ait Gulfstream E.550 tipi havadan erken ihbar ve kontrol uçağı ise 12 Kasım’da Pratica di Mare Hava Üssü’nden havalanarak bölgede keşif uçuşu yaptı.
18 Ekim’den bu yana bölgede keşif faaliyeti yürüten Fransa Deniz Kuvvetlerine ait Atlantique 2 devriye keşif uçağının ise 11 Kasım’da Karadeniz’den ayrıldığı kaydedildi.
Dva Mayora kanalı, İngiltere’nin Ekim ayında Ukrayna’ya yeni bir parti İngiliz ve Fransız ortak yapımı Storm Shadow ve SCALP-EG seyir füzesi teslim ettiğini hatırlattı.
Bazı kanallar da Kırım Köprüsü’ne yönelik saldırıda doğrudan bu füzelerin kullanıldığını belirtti.
Svodki Opolçeniya Novorossii kanalı konuya ilişkin paylaşımında, “Özel askeri operasyonun başlangıcından bu yana Kırım Köprüsü’ne düzenlenen en büyük saldırıda düşman, İngiltere’den aldığı modifiye edilmiş Storm Shadow seyir füzelerini kullandı” ifadelerine yer verdi.
“Köprüye yönelik operasyon haftalarca hazırlandı”
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise köprüyü imha etmeye yönelik operasyonun birkaç hafta boyunca hazırlandığını açıkladı.
Zelenskiy, Ukrayna Güvenlik Servisi ile Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığının “nihai hedefe giden yoldaki hava savunma sistemlerini, radarları, elektronik harp araçlarını ve belirlenen diğer hedefleri aşamalı olarak imha ettiğini” anlattı.
Zelenskiy, 17 Kasım gecesi gerçekleşen son aşamada Ukrayna ordusunun köprünün kara yolu bölümünü vuran Palianytsia insansız hava araçları ile demir yolu bölümünü hedef alan Neptün ve Flamingo füzelerini kullandığını söyledi.
Ukrayna lideri, Kırım Köprüsü’ne düzenlenen bu saldırıların Rusya’nın düzenli saldırılarına bir yanıt niteliği taşıdığını sözlerine ekledi.
Kırım Köprüsü’ne üst üste İHA saldırıları: Ulaşım durduruldu
Rusya
Kırım Köprüsü’ne üst üste İHA saldırıları: Ulaşım durduruldu

Ukrayna insansız hava araçları, dün ve bugün Kırım Köprüsü’nü iki kez hedef aldı. İlk belirlemelere göre can kaybının yaşanmadığı saldırıların ardından köprüdeki araç ve tren trafiği geçici olarak durdurulurken, dört Tavriya treni gecikmeli ilerliyor. Rusya Soruşturma Komitesi, köprü yapılarında hasara yol açan saldırılarla ilgili terör davası açtı.
Ukrayna insansız hava araçları (İHA) gece saatlerinde Kırım Köprüsü’ne yeniden saldırdı.
Sivastopol Valisi Mihail Razvojayev saldırıyı Türkiye saatiyle 02.01’de duyurdu.
Razvojayev, Kırım Başkanı Sergey Aksyonov ile sürekli iletişim halinde olduğunu ve eylemleri birlikte koordine ettiklerini söyledi.
Rusya Ulaştırma Bakanlığı, uzmanların köprüde oluşan hasarı değerlendirdiğini açıkladı.
Bakanlığın ilk belirlemelerine göre köprüdeki olayda doğrudan yaralanan olmadı.
Rusya Soruşturma Komitesi terör davası açtı
Rusya Soruşturma Komitesi, Kırım Köprüsü’ne yönelik saldırıyı terör eylemi olarak nitelendirerek Rusya Ceza Kanunu’nun 205’inci maddesi uyarınca ceza davası açtı.
Komite, Ukrayna saldırıları sonucunda köprü yapılarının hasar gördüğünü belirtti.
Rusya Ulaştırma Bakanlığı, bugünkü tekrarlanan saldırının ardından köprüdeki araç ve tren trafiğinin geçici olarak durdurulduğunu duyurdu.
Grand Servis Ekspress şirketinin verilerine göre, köprünün kapatılması nedeniyle bugün Türkiye saatiyle 08.30 itibarıyla Kırım’a giden dört Tavriya treni gecikmeli ilerliyor.
Dünkü saldırıda ulaşım durdurulmuştu
Kırım Başkanı Sergey Aksyonov, dün saat 09.18’de de köprüye saldırı düzenlendiğini bildirmişti.
Aksyonov, sonuçların giderilmesi için tüm gerekli birimlerin devreye sokulduğunu ve Kerç’te bir operasyon merkezi kurulduğunu söylemişti.
Aksyonov şu ifadeleri kullanmıştı: “Düşman Kırım Köprüsü’ne saldırdı. Bu nedenle ulaşım yaklaşık olarak gün ortasına kadar kısıtlanacak.”
Rusya Ulaştırma Bakanlığı da dün Ukrayna İHA’larının köprü altyapısına saldırdığını ve karayolu trafiğinin geçici olarak durdurulduğunu açıklamıştı.
Bakanlık, ilk belirlemelere göre can kaybı veya yaralanma olmadığını ancak hasarın niteliği ve boyutunun netleşmediğini kaydetmişti.
Yetkililer, köprüde onarım çalışmalarının sürdüğünü ve uzmanların araç trafiğini dönüşümlü olarak yeniden başlatma ihtimalini değerlendirdiğini belirtmişti.
Grand Servis Ekspress şirketi, dün de dört Tavriya treninin geciktiğini bildirmişti.
Kırım Başkanı’nın danışmanı Oleg Kryuçkov, dün sürücüleri resmi açıklama gelene kadar Krasnodar Bölgesi yönüne yola çıkmamaları konusunda uyardı.
Kryuçkov, köprünün işleyişine ilişkin bilgilerin incelemelerin ardından paylaşılacağını söyledi.
Krasnodar Bölgesi Valisi Veniamin Kondratyev ise dün sabah Kuban tarafından köprüye yaklaşım güzergahında iki ısınma noktası kurulduğunu duyurdu.
Taman bölgesi ve kontrol noktası yakınına kurulan bu alanlarda sürücülerin ısınıp sıcak çay içebileceği, ayrıca seyyar tuvaletlerin yerleştirileceği belirtildi.
Putin gelişmeleri Ulaştırma Bakanı ile görüştü
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in saldırının sonuçlarını ve onarım çalışmalarını Ulaştırma Bakanı Dmitriy Yadrov ile görüştüğünü açıkladı.
Sergey Aksyonov, durumu kişisel kontrolü altında tuttuğunu belirterek bölge sakinlerini yalnızca resmi kaynaklara güvenmeye çağırdı.
Oleg Kryuçkov, cumhuriyetteki tüm ilgili bakanlıkların çalışmalara katıldığını ve trafiğin ne zaman açılacağına dair doğrulanmamış bilgilerin yayılmaması gerektiğini ifade etti.
Mihail Razvojayev de Aksyonov ile koordinasyon içinde olduklarını belirterek kent sakinlerinden seyahat planlarını en azından gün ortasına kadar ertelemelerini istedi.
Razvojayev şöyle yazdı: “Köprü üzerinden anakaraya çıkış şu anda kısıtlı. Ulaşımın nasıl ve ne zaman yeniden sağlanacağı netleşir netleşmez tüm bilgileri alacaksınız.”
Kırım Köprüsü, Krasnodar Bölgesi’ndeki Taman Yarımadası’nı Kırım’daki Kerç Yarımadası’na bağlıyor.
Birbirine paralel uzanan dört şeritli karayolu ve iki hatlı demiryolundan oluşan köprünün toplam uzunluğu 19 kilometre.
Yaklaşık 7,5 kilometresi su üzerinde yer alan yapı, Temmuz 2026 itibarıyla Rusya ve Avrupa’nın en uzun köprüsü konumunda.
Köprünün yıllık proje kapasitesi 14 milyon yolcu ve 13 milyon ton yük olarak hesaplanıyor.
Köprü daha önce de çeşitli saldırılara hedef olmuştu.
8 Ekim 2022’de karayolu bölümünde bir kamyonun patlaması sonucu trenin yakıt tankerleri alev almış ve iki karayolu açıklığı kısmen çökmüştü.
Rus makamları olayı terör saldırısı olarak niteleyip Ukrayna istihbaratını suçlamış, Temmuz 2023’te ise Ukrayna Savunma Bakan Yardımcısı Anna Malyar patlamada Ukrayna ordusunun rolü olduğunu kabul etmişti.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, 9 Temmuz 2023’te Ukrayna ordusunun modernize edilmiş bir S-200 füzesiyle köprüyü vurmaya çalıştığını ancak füzenin hava savunma sistemlerince düşürüldüğünü açıklamıştı.
17 Temmuz 2023’te iki Ukrayna insansız deniz aracının düzenlediği saldırıda köprünün karayolu kısmı hasar görmüş, iki kişi hayatını kaybetmiş ve 14 yaşındaki kızları yaralanmıştı.
Ulusal Terörle Mücadele Komitesi bu olayı da terör eylemi olarak tanımlamış, Putin ise askeri açıdan anlamsız diye nitelediği saldırıya Rusya’nın yanıt vereceğini söylemişti.
Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov, Mayıs 2024’te köprüye yönelik uçuş süresi iki dakikanın altındaki 10 ATACMS füzesiyle düzenlenen yoğun saldırının püskürtüldüğünü duyurmuştu.
Bakanlık 30 Mayıs sabahı da Kırım yakınlarında ATACMS füzeleri ve İHA’ların engellendiğini, Kerç’teki bombardımanda iki feribotun hasar gördüğünü ve köprüdeki araç trafiğinin geçici olarak durdurulduğunu açıklamıştı.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceBMW, Çin’deki iştirakinde yüzlerce çalışanı işten çıkarıyor
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceİktisatçı Pettifor: Yapay zeka şirketlerine borç verenler kamu maliyesinden daha büyük risk altında








