Rus milyarder Abramoviç, Evraz holdingini Rusya’ya taşıyor

Rus milyarder Roman Abramoviç, yaptırımların üzerinden üç yıl geçmesinin ardından Lüksemburg ve İngiltere merkezli metalürji holdingi Evraz’ın Rusya’daki varlıklarını ülkeye devretme sürecini başlattı. Bu kapsamda, Rusya’daki AO Evraz KGOK’un ana şirketlerine karşı Moskova Tahkim Mahkemesi’nde açtığı 200 milyar rublelik dava, varlıkların yeniden yapılandırılması ve Rusya’ya transferi amacını taşıyor.

Rus milyarder Roman Abramoviç, kendisine ve şirketlerine yönelik Batı yaptırımlarının uygulanmaya başlamasından üç yıl sonra, son önemli varlıklarından biri olan metalürji holdingi Evraz’ın Rusya’daki operasyonlarını ülke içine devretme kararı aldı.

Lüksemburg’da kayıtlı Evraz Group S.A. ve İngiltere’de kayıtlı Evraz plc’nin Rus metalürji tesisleriyle olan bağının kesilmesi ve bu varlıkların Rusya merkezli AO Evraz KGOK’un mülkiyetine geçmesi bekleniyor.

AO Evraz KGOK, bu amaçla Moskova Tahkim Mahkemesi’nde Evraz Group S.A. ve Evraz plc’ye karşı 200 milyar rublelik tazminat davası açtı. Davanın kapalı oturumlarla sürdüğü öğrenildi.

Yaptırımlar sonrası Rusya’ya dönüş sinyali

Evraz KGOK’taki hisse paketinin sahibi konumundaki Evraz NTMK, Evraz’ın resmi internet sitesinde Evraz plc’nin bir bağlı ortaklığı olarak görünüyor.

2021 sonu itibarıyla Roman Abramoviç, Evraz plc’nin yüzde 28,64’ünü kontrol ediyordu. 2022 yılında Abramoviç ve Evraz plc, İngiltere tarafından yaptırım listesine alınmış ve şirketin Londra Borsası’ndaki (LSE) kotasyonu askıya alınmıştı.

Evraz’ın yıllık çelik üretim kapasitesi 12,1 milyon ton, demir cevheri üretim kapasitesi 69 milyon ton ve vanadyum üretim kapasitesi ise 8 milyon ton seviyesinde bulunuyor.

Şirketin bu yıl vanadyum üretimini 12 milyon tona çıkarma planları olduğu belirtiliyor. Holdingin 2024 yılı geliri ise bir önceki yıla göre yüzde 7 düşüşle 7,19 milyar dolar olarak gerçekleşti.

‘Amaç varlıkların Rusya’da yeniden yapılandırılması’

Kommersant gazetesine görüş bildiren hukukçular, Abramoviç’in bu hamleyle Evraz’ın Rusya’daki varlıklarının mülkiyet yapısını değiştirmeyi amaçladığını düşünüyor.

Bir Evraz avukatı ise yaptığı açıklamada, söz konusu hukuki sürecin grup içi borçlanmadan kaynaklandığını belirtti.

Avukata göre, grubun yabancı ülkelerdeki şirketleri yaptırımlara uyarken, bu durum Rus şirketleri için döviz işlemlerinden gelir elde edememe ve para cezaları gibi olumsuz sonuçlar doğuruyor.

Danışman Maksim Hudalov, borç tahsil prosedürünün, varlıkların Rusya’ya devri veya yeniden yerleşimi için bir hazırlık olabileceğini ifade etti.

Bu görüşü dolaylı olarak destekleyen bir gelişme de Rusya Federasyonu hükümetinin ocak ayında Evraz NTMK’yı “ekonomik açıdan önemli kuruluşlar” listesine dahil etmesi oldu.

Bu statü, yabancı holding şirketlerinin kurumsal haklarının mahkeme yoluyla askıya alınmasına olanak tanıyor.

Novator Legal Group yönetici ortağı Vyaçeslav Kosakov, böyle bir mekanizmanın devlet müdahalesi için bir araç olduğunu, ancak bağımsız bir dava açmanın süreci kontrol etme, hızlandırma ve gizliliği koruma imkanı sunduğunu kaydetti.

Hukuk firması Vegas Lex’in özel projeler uygulama başkanı Aleksandr Kazarin ise davanın temel amacının Evraz’ın Rusya’daki varlıklarının mülkiyet yapısını yeniden yapılandırmak olduğunu belirtti.

Kazarin, “Bu hisselerin tahsili gerekliliğini gerekçelendirmek zor olmayacaktır,” ifadesini kullandı.

Diğer milyarderler de benzer yolları izledi

Daha önce yaptırımlara maruz kalan diğer Rus milyarderler de benzer prosedürleri uygulamıştı.

Alfa-Bank’ı kontrol eden Kıbrıs merkezli ABH Financial’ın kurumsal hakları mahkeme yoluyla askıya alınmıştı.

Bankanın ana hissedarları Pyotr Aven, Mihail Fridman ve Andrey Kosogov’du. Kosogov, Mart 2023’te Aven ve Fridman’ın hisselerini satın almış ve bankanın mülkiyeti Rus anonim şirketi AB Holding’e geçmişti.

Benzer bir süreç, Alfa Group’un bir diğer varlığı olan perakende zinciri X5 Group ve Vadim Moşkoviç’e ait Rusagro için de işletilmişti.

Her iki şirket de merkezlerini Kıbrıs’tan taşımıştı. Ancak Moşkoviç’in Kıbrıs’tan ayrılma girişimi, Rusya Federasyonu yetkilileriyle ilişkilerini düzeltmesine yardımcı olmadı; Moşkoviç, Mart 2025’te büyük çaplı dolandırıcılık ve rüşvet suçlamalarıyla tutuklandı.