Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, ABD Kongresi belgelerine yansıyan ve Türkiye’nin elindeki Amerikan yapımı silahların Ukrayna’ya sevk edilmesini öngören planlara tepki gösterdi. Zaharova, söz konusu sevkiyatın özel askeri harekatın gidişatını değiştirmeyeceğini ancak Washington ve Ankara ile ikili ilişkilere ağır darbe vuracağını belirtti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, ABD ve Türkiye’nin Kiev yönetimine silah temin etme planlarına ilişkin değerlendirmede bulundu.

Zaharova, 15 Ağustos tarihli açıklamasında, son dönemde Türkiye’nin tasarrufunda bulunan ABD menşeli büyük miktardaki silah ve mühimmatın Ukrayna’ya teslim edilebileceğine yönelik haberleri ele aldı.

Zaharova, ABD Kongresi tarafından yayımlanan belgelere işaret ederek söz konusu planın taarruz silahlarını da içeren oldukça büyük bir cephaneliği kapsayabileceğini kaydetti.

Yayımlanan Kongre belgelerinde 12 adet çok namlulu roketatar sistemi, bu sistemler için 2 bin 500’den fazla güdümsüz misket mühimmatı, 47 bin adet 203 mm’lik misket mermisi ve 70 adet ATACMS kısa menzilli taktik füzesinin yer aldığı kaydedildi.

“Sevkiyat koşullarındaki çelişkiler dikkat çekiyor”

Böylesine büyük bir öldürücü ürün sevkiyatının koşulları ve şartlarına dair çelişkilerin ve tutarsızlıkların göze çarptığını vurgulayan Zaharova, şu ifadeleri kullandı:

“Silahların yeniden ihracına yönelik bu projeyi kimin başlattığı, bunların nasıl taşınacağı ve bu büyük ölümcül sevkiyatın Kiev’deki alıcılarına ne zaman ulaştırılacağı belirsizliğini koruyor. Son olarak, bu anlaşmaya taraf olanlar, yani ABD ve Türkiye, daha fazla can alırken Banderacı rejimin can çekişme sürecini uzatmak için bir Pandora’nın kutusunu daha açmaya karar verirken ne düşünüyorlardı?”

Zaharova, her iki ülkenin de Ukrayna krizinin çözümünde özel bir rol oynamayı arzuladığını ve siyasi-diplomatik bir çözüm bulmanın öncelikleri olduğunu dile getirdiğini hatırlattı.

“Ankara ve Washington ile ikili ilişkilere ağır darbe vurur”

Zelenski cuntasına silah pompalanmasının, Rusya’nın haklı senaryosundan saptırma noktasında özel askeri harekatın gidişatını anlamlı hiçbir şekilde etkilemeyeceğini savunan Zaharova, şunları kaydetti:

“Ancak bu teslimatların her alanda yaratacağı zararlardan kaçınmanın hiçbir yolu olmayacaktır. Bu durum yalnızca kurbanlar, yıkım ve Kiev’in daha büyük ölçekte zarar verme kararlılığı meselesi değil, aynı zamanda Rusya’nın Washington ve Ankara ile ikili ilişkilerine ağır bir darbe vurulması meselesidir.”

Ukraynalı Nazilere silah sağlarken barış söylemini istismar etme girişimlerinin karşılıklı güveni kaçınılmaz olarak sarstığını belirten Zaharova, Türk makamlarının Kiev’e öldürücü silah sevkiyatından kaçınma taahhüdüne bağlı kaldıklarına dair defalarca güvence verdiğini kaydetti.

Rusya Dışişleri Bakanlığının ABD Kongresi tarafından açıklanan bilgiler doğrultusunda Washington ve Ankara’dan izahat talep ettiğini duyuran Zaharova, “Tüm bu duruma sağduyulu bir şekilde bakmak için halen vakit var” dedi.

Moskova Borsası endeksi, Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik yaptırım baskısını sonbaharda kapsamlı biçimde genişletme planlarına tepki vererek 2100 puan seviyesinin altına geriledi. 17 Ağustos Pazartesi günkü işlemlerde yüzde 2,36 oranında düşen gösterge endeks 2088,33 puana kadar indi.

Moskova Borsası’nda akşam ve sabah seansları dahil piyasa dinamiklerini yansıtan IMOEX2 endeksi, 17 Ağustos Pazartesi günkü işlemlerde 14 Ağustos Cuma günkü akşam seansı kapanışına göre yüzde 2,36 oranında değer kaybederek Türkiye saatiyle 08.27’de 2088,33 puana kadar geriledi.

Endeks değeri bundan önce en son 24 Temmuz 2026 tarihinde 2100 puanın altına inmişti.

IMOEX2 endeksindeki düşüş Türkiye saatiyle 09.02 itibarıyla yüzde 1,8 seviyesine yavaşlarken, gösterge 2100,24 puan düzeyinde dengelendi. Ana endeks IMOEX ise yüzde 1,73 düşüşle 2099,32 puandan işlem gördü.

Piyasa göstergeleri, Avrupa Birliği’nin (AB) Rusya’ya karşı yeni yaptırımlar uygulama yönündeki hazırlıklarına tepki veriyor.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, birliğin bu sonbaharda Rusya üzerindeki yaptırım baskısını önemli ölçüde artırmayı planladığını bildirdi.

Kallas, yeni kısıtlama paketinin 2022’den bu yana hazırlanan en kapsamlı paket olacağını, kabul edilmesi durumunda yaptırım uygulanan Rus gerçek kişileri, şirketleri ve kuruluşlarının sayısının üçte bir oranında artacağını ifade etti.

Rusya hisse senedi piyasası geçen hafta Eylül 2022’den bu yana en sert düşüşünü kaydetmiş, Moskova Borsası ana endeksi (IMOEX) 14 Ağustos Cuma günkü ana işlem seansını yüzde 4,29 kayıpla 2136,35 puandan tamamlamıştı.

Piyasa o dönemde de jeopolitik durumun gerilmesine tepki vermiş, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskova ile Kiev arasındaki çatışmaların mevcut temas hattında durdurulmasının kabul edilemez olduğunu açıklamıştı.

Piyasalarda 2000 puan eşiği izleniyor

Alor Broker Başanalisti Andrey Zatsepin piyasadaki seyre ilişkin yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

“Düşüşün nerede duracağını şimdilik kestirmek güç. Büyük olasılıkla 2000 puanlık psikolojik eşik öncesinde bir yavaşlama çabası göreceğiz. Ancak bu seviyenin korunacağına dair herhangi bir kesinliğimiz bulunmuyor. Bu nedenle IMOEX’in 1900 puanın altına inerek en düşük 1898,51 puanı gördüğü 20 Temmuz tarihindeki yıllık dip seviyenin yenilenmesi gayet gerçekçi bir senaryodur.”

Öte yandan Solid Investitsii analistleri, Rusya hisse senedi piyasasını destekleyen diğer unsurların şimdilik gücünü koruduğuna dikkat çekiyor:

• Brent tipi ham petrolün varil fiyatı 88 doların üzerinde işlem görüyor.
• Rubledeki değer kaybı sürüyor; bu durum uzun vadeli yatırımcılara kuponlu veya döviz endeksli tahviller gibi döviz araçları üzerinden portföylerini çeşitlendirme imkanı tanıyor.

Yayımlanan bilgiler yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup bireysel yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir.

Belçika, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç, 1 Ekim 2026’dan itibaren Rusya’nın beş yıllık, biyometrik olmayan pasaportlarını tanımayacak. Yeni kısıtlamaların yürürlüğe girmesiyle bu pasaportları kabul etmeyen Avrupa ülkelerinin sayısı 15’e çıkacak. İsveç belirli vize ve oturum izni sahipleri için 31 Aralık 2026’ya kadar istisna uygulayacak.

Belçika, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç, Avrupa Komisyonu’nun duyurusuna göre 1 Ekim 2026’dan itibaren Rusya’nın beş yıllık, biyometrik olmayan pasaportlarını tanımayı bırakacak.

İsveç ise istisna kapsamında, 1 Ekim’den önce Avrupa Birliği ve Schengen ülkelerinden vize veya oturum izni almış Rusya vatandaşlarının 31 Aralık 2026 dahil olmak üzere ülkeye girişine izin vermeyi sürdürecek. Belçika, Lüksemburg ve Hollanda herhangi bir geçiş istisnası öngörmüyor.

Rusya Tur Operatörleri Birliği (ATOR), “Yeni kısıtlamaların yürürlüğe girmesinin ardından biyometrik olmayan Rus pasaportları artık 15 Avrupa ülkesinde tanınmayacak” açıklamasını yaptı.

ATOR basın servisi RBK medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya’nın biyometrik olmayan pasaportlarına yönelik kısıtlamaların sürekli genişlediğini bildirdi.

Birlik, “Bu, AB’nin dış sınırlarındaki giriş süreçlerinin dijitalleştirilmesine yönelik genel eğilimle bağlantılı” açıklamasını yaptı.

ATOR’un verilerine göre Danimarka, Çekya, Estonya, Fransa, İzlanda, Litvanya, Letonya, Almanya, Romanya, Polonya ve Finlandiya halihazırda Rusya vatandaşlarının biyometrik olmayan pasaportlarını kabul etmiyor.

Kısıtlamaların gerekçesinde belge güvenliği öne çıkıyor

Visantium vize acentesinin yöneticisi ve Rusya Seyahat Endüstrisi Birliği (RST) uzmanı Yegor Kayl’a göre kısıtlamalar öncelikle belgelerin güvenliğiyle bağlantılı.

Kayl, “Kısıtlamalar için resmen açıklanan başlıca gerekçe belge güvenliği: Elektronik çipin bulunmaması, pasaportun ve sahibinin kimliğinin gerçekliğinin otomatik olarak doğrulanmasını zorlaştırıyor ve sahtecilik ya da hukuka aykırı kullanım riskini artırıyor” dedi.

Kayl, beş yıllık pasaport sahiplerine önceden 10 yıllık biyometrik pasaport çıkarmalarını tavsiye etti. Kayl’a göre daha önce alınmış vize, satın alınmış biletler veya varış ve transit ülkelerinin kurallarında yapılabilecek değişiklikler nedeniyle sorun yaşanmaması için ilk pasaportun geçerlilik süresinin dolması beklenmeden ikinci bir pasaport çıkarılabilir.

Finlandiya, Letonya ve Litvanya da kısıtlama uyguluyor

Finlandiya, 1 Haziran’dan itibaren Rusya tarafından düzenlenen biyometrik olmayan pasaportları kabul etmeyi bıraktı. 18 yaşından küçük Rusya vatandaşları ile 1 Haziran’dan önce Finlandiya’da oturum izni alan ya da halihazırda böyle bir izne sahip olanlar için istisna öngörüldü. Ayrıca 31 Aralık 2026’ya kadar bir geçiş dönemi uygulanıyor.

Letonya, 15 Temmuz’dan itibaren biyometrik veri içermeyen Rus pasaportlarını kabul etmeyi bıraktı. Daha önce verilmiş uzun süreli vizeleri ve oturum izinleri bulunan Rusya vatandaşları Letonya’da kalmayı sürdürebilecek. Bu kişilere, pasaportlarını yenileriyle değiştirmeleri için 15 Ocak 2026’ya kadar altı aylık geçiş süresi tanınacak.

Rusya vatandaşları 1 Haziran’dan itibaren biyometrik bilgi içermeyen pasaportlarla Litvanya’ya seyahat edemiyor. Kural, Kaliningrad’dan Rusya topraklarına veya ters yönde Litvanya üzerinden demiryoluyla transit geçen Rusya vatandaşlarını kapsamıyor.

ATOR, Rus pasaportlarına yönelik kısıtlamaların bulunduğu ülkelere seyahat planlayan turistleri, belge koşullarını önceden kontrol etmeleri konusunda uyardı.