Bizi Takip Edin

Dünya Basını

Rus ve Amerikalı uzmanlar aynı masada: Bering Tüneli yeni bir işbirliği çağını başlatabilir

Yayınlanma

Uluslararası uzmanlar, akademisyenler ve proje danışmanları, EIR News Service tarafından düzenlenen bir yuvarlak masa toplantısında Bering Boğazı Tüneli projesini ele aldı. Konuşmacılar, projenin sadece kıtaları birbirine bağlayan bir altyapı hamlesi olmadığını, aynı zamanda ABD ve Rusya arasında işbirliğini teşvik ederek küresel barış ve kalkınma için tarihi bir fırsat sunduğunu vurguladı. Projenin, dünyayı mevcut tehlikeli çatışma ortamından çıkarabilecek bir “oyun değiştirici” olabileceği belirtildi.

Uluslararası uzmanlar, Bering Boğazı Tüneli projesinin sadece bir altyapı girişimi değil, aynı zamanda küresel barış ve kalkınma için yeni bir çağ açma potansiyeline sahip olduğunu vurguladı.

EIR News Service tarafından düzenlenen çevrim içi yuvarlak masa toplantısında bir araya gelen Alman, Amerikalı, Rus ve İtalyan konuşmacılar, projenin Avrasya ile Amerika kıtalarını birbirine bağlayarak uluslararası ilişkilerde yeni bir paradigma yaratabileceğini ifade etti.

Toplantının açılışını yapan EIR editörü Jason Ross, Bering Boğazı Tüneli’nin “sadece kıtalar arasında bir köprü değil, aynı zamanda daha iyi bir uluslararası ilişkiler paradigmasına yönelik ahlaki bir köprü” olarak hizmet edebileceğini söyledi.

“Bu proje savaş ya da barışa verilecek yanıttır”

Toplantıyı düzenleyen Schiller Enstitüsü Kurucu BaşkanıHelga Zepp-LaRouche, Bering Boğazı Tüneli’nin temel önemine dikkat çekti.

Zepp-LaRouche, projenin sadece ekonomik bir yatırım potansiyeli taşımadığını belirterek, “Bering Boğazı Tüneli’nin gerçekleştirilmesi, potansiyel olarak ve büyük bir olasılıkla savaş mı yoksa barış mı olacağına verilecek yanıttır” dedi.

Dünyanın en büyük iki nükleer gücü arasında çatışmanın yerini işbirliğine bırakacak bir anlaşmaya varılmasının önemini vurgulayan Zepp-LaRouche, şöyle devam etti:

“Bu işbirliği sadece bu iki ülkenin değil, dünyadaki tüm ülkelerin yararınadır. Bu, tarihin şu anki son derece tehlikeli moment’inden bir kopuşu ve farkı işaret eden bir oyun değiştirici olabilir.”

Zepp-LaRouche, merhum eşi Lyndon LaRouche’un bu projeyi 1978 gibi erken bir tarihte desteklemeye başladığını hatırlattı.

Projenin, daha sonra “Yeni İpek Yolu Dünya Kara Köprüsü Haline Geliyor” raporuyla somutlaştırdıkları fikrin kilit halkasını oluşturduğunu ifade eden Zepp-LaRouche, “Bu fikir, altyapı gelişiminin sürekli ilerlemesiyle gezegenin tüm kıtalarının açılması ve sonunda tüm dünyanın bir tünel ve köprü sistemiyle birbirine bağlanmasıdır” diye konuştu.

Bu vizyonun hayata geçmesiyle Arjantin’in güney ucundan hızlı trenle yola çıkan bir kişinin Alaska’ya, oradan tünelle Sibirya’ya ve son olarak Afrika’nın güney ucundaki Ümit Burnu’na kadar kesintisiz seyahat edebileceğini belirten Zepp-LaRouche, projenin sadece bir ulaşım hattı olmadığını, bir “kalkınma koridoru” olduğunu söyledi.

Zepp-LaRouche, “Rusya tarafında 4 bin, Kanada ve Alaska tarafında ise 2 bin kilometre hızlı tren hattı inşa edilecek. Ancak bu, koridordaki tek bir atardamar olacak. Koridor aynı zamanda otoyolları, enerji üretim ve dağıtımını ve iletişimi de içerecek” dedi.

Bu sayede Zepp-LaRouche, şu anda büyük ölçüde donmuş toprak koşullarına sahip olan Kuzey Amerika ve Rusya’nın Uzak Doğu’sundaki geniş alanların altyapıyla geliştirileceğini ve bu bölgelerin verimliliğinin küresel sanayi merkezleri seviyesine ulaşabileceğini ekledi.

Projenin maliyetine de değinen Zepp-LaRouche, “Bazı uzmanlar projenin yaklaşık 15 yıl içinde kendi masrafını çıkaracağını belirtiyor. Elon Musk, tünelin sekiz yılda 8 milyar dolara inşa edilebileceğini söyledi. Ancak projenin açığa çıkaracağı ekonomik üretkenlik ve refah potansiyeli devasadır” ifadelerini kullandı.

Zepp-LaRouche, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Vladivostok Ekonomik Forumu’nda diğer ülkeleri bu projeye yatırım yapmaya davet ettiğini hatırlatarak, projenin barış inşa edici bir yönü olduğunu da sözlerine ekledi.

Spencer: 21. yüzyılın Panama Kanalı

Diğer yandan InterContinental Railway Baş Proje Danışmanı Scott Spencer, projenin tarihte önemli bir “dönüm noktası” olduğunu belirtti. Spencer, “Tüm büyük projelerin tarihinde birden fazla dönüm noktası vardır ve biz şu anda tam da böyle bir noktadayız” dedi.

Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşın maliyetinin bu projenin maliyetini çok aştığını ve dünyaya hiçbir fayda sağlamadığını söyleyen Spencer, “Intercontinental Railway, barışa ulaşmak için önemli bir parçadır” diye konuştu.

Projenin ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in üzerinde anlaşabileceği bir konu olduğunu belirten Spencer, Rus haber ajansı TASS‘ın son günlerde kendisiyle iki kez temasa geçerek projenin ABD-Rusya ilişkilerini yeniden inşa etme potansiyeli hakkında görüştüğünü aktardı.

Spencer, projenin karmaşıklığına rağmen sadece iki temel soru olduğunu ifade etti:

“Bu projeyi inşa etme liderliğini kim üstlenecek? Ve inşa edildiğinde insanlar neden bunu daha önce yapmadık diyecekler?”

Projenin faydalarını özetleyen Spencer, Bering Boğazı’ndaki tünelin yaklaşık 100 kilometre uzunluğunda olacağını ve gelişmiş tünel teknolojisinin maliyeti ve süreyi azaltabileceğini söyledi. Projenin sadece tünelden ibaret olmadığını, Alaska’yı Kanada üzerinden ABD’nin diğer eyaletlerine bağlayacak daha geniş bir ağı kapsadığını belirtti.

Spencer, “Bu projeyi ’21. yüzyılın Panama Kanalı’ olarak adlandırıyoruz, çünkü 20. yüzyılda Panama Kanalı’nın olduğu gibi etkili ve oyun değiştirici olacak” dedi.

Projenin başlangıçta yılda yaklaşık 100 milyon gros ton mil yük taşımasını beklediklerini ve bunun yanı sıra Rusya ve Alaska’daki kaynaklara erişimle ilgili ek trafik yaratacağını ifade etti.

Projenin maliyetinin 100 milyar dolar civarında olduğu tahmin edilse de, 200 milyar dolar bile olsa, 150-200 yıllık ömrü göz önüne alındığında bunun önemli bir rakam olmadığını kaydeden Spencer, projenin ilerlemesi için ABD, Kanada, Rusya ve Çin arasında karşılıklı faydaya dayalı bir “Kıtalararası Demiryolu Anlaşması” yapılması gerektiğini vurguladı.

Razbegin: Proje teknik olarak gerçekleştirilebilir

Rusya’daki Interhemispheric Bering Strait Tunnel & Railroad Group Başkanı Dr. Viktor Razbegin de projenin modern görünümü ve gelecekteki potansiyeli hakkında teknik detaylar paylaştı.

Razbegin, Alaska ve Rusya arasındaki en kısa mesafenin 85 kilometre olduğunu ancak tünel güzergahının iki küçük adanın varlığı nedeniyle 95 ila 113 kilometre arasında olacağını belirtti.

Bu adaların varlığının tünelin inşası için bir avantaj olduğunu söyleyen Razbegin, “Bu sayede Bering Boğazı’nı tek parça halinde değil, her biri Manş Tüneli’nden daha uzun olmayan üç parça halinde geçeceğiz” değerlendirmesini yaptı.

Projenin sadece iki ülkeyi değil, Avrasya ve Kuzey Amerika kıtalarını birbirine bağlayan bir ana hat olduğunu ve birçok ülkeyi kapsayacağını ifade eden Razbegin, “Bu, lojistikte mutlak bir devrim yaratacak. Kıtaların iç bölgelerine teslimat süreleri bugünkü 30 günden 10 ila 15 güne düşecek” diye konuştu.

Bu ana hattın inşası için Rusya tarafında yaklaşık 4 bin, Alaska’yı Kuzey Amerika demiryolu ağına bağlamak için ise yaklaşık 2 bin kilometre demiryolu inşa edilmesi gerektiğini belirten Razbegin, son 30 yılda yapılan teknik ve ekonomik çalışmalar sayesinde projenin nasıl gerçekleştirileceğini bildiklerini söyledi.

Razbegin, “Rusya’da mühendislik jeolojisi ve teknik araştırmaları içeren geniş bir program düzenledik. Projenin maliyetini yaklaşık olarak biliyoruz ve aslında bu projeye başladık bile” dedi.

Tünelin mühendislik jeolojisi koşullarının bu tür bir inşaat için oldukça elverişli olduğunu ve büyük zorluklar beklemediklerini belirten Razbegin, projenin sadece ticari taşımacılık faydalarıyla bile 10 ila 15 yıl içinde kârlı hale gelebileceğini vurguladı.

Razbegin, “Fakat belki de daha büyük fayda, Rusya, Kanada ve Alaska’daki devasa mineral kaynaklarına sahip geniş toprakların kalkınmasından gelecek. Ama belki de en önemlisi, Helga Zepp-LaRouche ile tamamen aynı fikirdeyim ki, bu proje kalkınma yoluyla barış, işbirliği yoluyla barış fikrinin somutlaşması olacaktır” diyerek sözlerini tamamladı.

Rusya’dan yatırım sinyali: 8 milyar dolar, 8 yıl

Bunun yanı sıra Rusya Doğrudan Yatırım Fonu (RDIF) Başkan Yardımcısı Azer Mahamedov, projeye ilişkin uzman tartışmalarını takdir ettiklerini ve projenin beklentileri konusunda olumlu olduklarını belirtti.

Mahamedov, “Projenin kendisinin çok önemli olduğuna inanıyoruz, çünkü sadece ülkeler için değil, kıtaların ekonomik kalkınması için de önemli bir potansiyel sağlayacaktır” dedi.

Modern teknolojiler sayesinde proje maliyetinin önemli ölçüde düşürülebileceğini ifade eden Mahamedov, “Proje maliyetini yaklaşık 7 ila 8 milyar Amerikan doları, proje süresini ise yaklaşık sekiz yıl olarak tahmin ediyoruz. Projeyi uzman topluluğuyla bir süredir inceliyoruz ve incelemeye devam edeceğiz” diye konuştu.

Siviero: Köprüler kalpleri birleştirir

İtalya’dan katılan inşaat ve ulaştırma uzmanı Profesör Enzo Siviero, projeye felsefi ve insani bir boyut kattı. Siviero, “Tüneli bir su altı köprüsü olarak tanımlıyorum, çünkü köprü terimi aynı zamanda bağlantı kurmak anlamına gelir. Bu sadece toprakları değil, aynı zamanda insanları, kültürleri ve kalp gibi duygusal şeyleri de birbirine bağlar” dedi.

Rusya ile ABD arasındaki bağlantının dünya barışı için hayati önem taşıdığını belirten Siviero, “Bu devasa projenin yapılması gerekli. Birkaç on yıl önce gerekliydi ama şimdi her zamankinden daha fazla gerekli” ifadelerini kullandı.

Kendisinin de on yıllar önce Sicilya ile Tunus arasında bir köprü-tünel bağlantısı önerdiğini hatırlatan Siviero, kıtaları birbirine bağlamanın geleceğin anahtarı olduğunu söyledi.

Hava koşulları nedeniyle Bering Boğazı’nda köprü yapımının neredeyse imkansız olduğunu, bu nedenle tünelin tek seçenek olduğunu belirten Siviero, güzergahtaki iki küçük adanın güvenlik açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Siviero, “Bunun gibi altyapılar insanların zihniyetini de değiştirebilir. Bu çok önemli. Diyalog, barışın ilk adımıdır. Ve bana göre barış kelimesi, tünel ya da başka bir yapı olsun, köprüye eşdeğerdir. İnşa ettiğimizde barış var demektir, yıktığımızda ise savaş” diye ekledi.

Bobrov: Diplomasi ciddi bir stres testinden geçiyor

Rusya Halkların Kardeşliği Üniversitesi Stratejik Araştırmalar ve Tahminler Enstitüsü’nden Dr. Aleksandr Bobrov, projenin siyasi ve diplomatik boyutlarına odaklandı.

Bobrov, “Bu proje sadece ABD ve Rusya’yı bir araya getirecek yepyeni bir proje yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda işbirliğinin bir sembolüdür” dedi.

Projenin, tıpkı diplomasi gibi, farklı geçmişlere ve görüşlere sahip ulusları bir araya getirdiğini belirten Bobrov, fikrin ilk olarak Kennedy-Kruşçev döneminde, dünyanın nükleer savaşın eşiğinde olduğu Karayip Krizi’nden sonra ortaya çıktığını hatırlattı.

Ancak projenin önünde bazı engeller olduğunu belirten Bobrov, özellikle Avrupa Birliği’nin ve bazı NATO ülkelerinin Vladimir Putin ve Donald Trump arasındaki diplomatik çabaları baltaladığını söyledi. Bobrov, “Ne yazık ki diplomasi böyle işlememeli” dedi.

Bobrov, ABD’deki Cumhuriyetçi Parti içindeki muhalefetin ve Demokrat Parti’nin mevcut politikalarının ikili ticareti neredeyse sıfıra indirdiğini ve projenin “tamamen donmuş bir ekonomik ortamda” başlatılması gerektiğini ifade etti.

Bu projenin silah kontrolü, terörle mücadele ve uzayda işbirliği gibi alanlarda yeni bir ortam yaratma potansiyeline sahip olduğunu vurgulayan Bobrov, “Eğer irade varsa, bir yol da vardır. Bu proje sayesinde, ikili ilişkilerimizin daha iyi bir geleceğine daha yakın olduğumuza inanıyorum” diye ekledi.

Nükleer savaş riski ve diplomatik çözüm tartışması

Tartışma bölümünde, projenin nükleer savaş riskini nasıl ortadan kaldırabileceği sorusu gündeme geldi. Scott Spencer, nükleer savaş riskinin göz ardı edilemeyeceğini belirterek, “Bu proje, nükleer silahları azaltacağımız veya ortadan kaldıracağımız bir geleceğe yönelik birlikte çalışmak için çok güçlü bir temel sağlayabilir” dedi.

Spencer, yapay zekanın askeri komuta kontrol sistemlerine dahil edilmesiyle nükleer silahların bir arada var olamayacağını, bunun “açık ve mevcut bir tehlike” olduğunu söyledi.

Dr. Viktor Razbegin ise basit bir fikri tekrarladı:

“Savaşın tek alternatifi büyük bir projedir. Farklı uluslar gerçekten büyük bir şey yaratmak için birlikte çalıştığında, vektör çatışmadan işbirliğine dönebilir.”

Dr. Aleksandr Bobrov da diplomasinin “çok ciddi bir stres testinden geçtiğini” belirterek, 63 yıl önceki Küba Füze Krizi’nde olduğu gibi tek çıkış yolunun diplomasi olduğunu vurguladı.

Finansman ve Kanada’daki engeller

Toplantıda, Alaska ve Sibirya’daki yerli halkların projeye bakışı, finansman modelleri ve Kanada’nın rolü gibi konular da ele alındı.

Scott Spencer, Alaska’daki yerli şirketlerle görüştüklerini ve onların karar süreçlerine dahil olmak istediklerini belirtti.

Kanadalı demiryolu mühendisi Peter Schultz ise Kanada’daki siyasi kurumların projeye sıcak bakmadığını, ancak bazı eyaletlerin federal hükümetten farklı düşündüğünü ve Amerikalı yetkililerle aktif müzakereler yürüttüğünü söyledi.

Helga Zepp-LaRouche, toplantıyı sonlandırırken yapay zeka ve nükleer silahların bir arada var olamayacağı fikrinin “çok korkutucu bir düşünce” olduğunu belirtti ve yön değişikliğinin mutlak aciliyetini vurguladı.

Zepp-LaRouche, “Bering Boğazı, insanlığın jeopolitiği aşarak tek bir insanlık haline gelmesi ve hepimizin aynı gemide oturduğunu anlaması yönünde son derece önemli bir adımdır” diyerek sözlerini tamamladı.

Dünya Basını

Pekin ve Brüksel, küresel enerji geçişinin kurallarını baştan yazıyor

Yayınlanma

Project Syndicate için bir makale kaleme alan Emmanuel Guerin, Avrupa Birliği ve Çin’in küresel enerji geçişinde egemenlik kurmak amacıyla birbirlerinin geleneksel güç alanlarına yöneldiğini belirtti. Emmanuel Guerin, Çin’in küresel standartları belirlemeye odaklanırken Avrupa’nın sanayi tabanını yeniden inşa etmeye çalıştığını vurguladı.

Project Syndicate platformunda Emmanuel Guerin imzasıyla yayımlanan “Pekin Modeli Brüksel Etkisiyle Buluşuyor” başlıklı makalede, küresel enerji geçişinde güç dengelerinin yeniden şekillendiği kaydedildi.

Sciences Po bünyesindeki Paris İklim Okulu Dekan Yardımcısı ve Avrupa İklim Vakfı Üst Yöneticisi Özel Danışmanı olan Emmanuel Guerin, yazısında Avrupa ve Çin’in uzun yıllar boyunca birbirine rakip kalkınma ve enerji dönüşümü modellerini temsil ettiğini aktardı.

Guerin, Avrupa’nın öncelikle pazarlara, ortak kurallara ve çok taraflı kurumlara bağlı kaldığını, Çin’in ise sanayi politikasına, altyapı yatırımlarına ve üretime ağırlık verdiğini belirtti. Makalede, “Avrupa sıklıkla küresel ölçekte referans noktası haline gelen düzenlemeler üretti (‘Brüksel Etkisi’). Çin ise fabrikalar üretti” ifadelerine yer verildi.

Ancak makaleye göre bu ayrım günümüzde ortadan kalkıyor. Avrupa sanayi tabanını hızla yeniden inşa etmeye çalışırken Çin, uluslararası standartları ve yönetişim çerçevelerini etkilemeye daha fazla odaklanıyor. Guerin, Avrupalı karar vericiler Pekin’in sanayi stratejisini incelerken, Çinli liderlerin de Avrupa’nın uzun süre önce öğrendiği bir gerçeği fark ettiklerini kaydetti: “Kalıcı güç sadece teknolojileri üretmekten değil, aynı zamanda onları yöneten kuralları yazmaktan gelir.”

Guerin, bu eğilimlerin jeoekonomik gücün yapısındaki bir değişimi yansıttığını savundu. Makalede belirleyici sorunun artık kaynakları kimin kontrol ettiği, ürünleri kimin ürettiği veya her teknolojide kimin liderlik ettiği olmadığı ifade edildi. Asıl sorunun, bir sonraki enerji ve teknoloji dönüşümünün gerçekleşeceği değer zincirlerini kimin yönettiği olduğu vurgulandı.

Avrupa’nın temiz enerji teknolojilerindeki Çin imalat hakimiyeti ve derinleşen bağımlılıkları karşısında sanayi politikasını yeniden keşfettiğini aktaran Guerin; Sanayi Hızlandırıcı Yasası, Kritik Hammaddeler Yasası ve ilgili tedbirlerin, sanayi kapasitesi olmadan ortaya konan iklim hedefinin dayanıklılık değil, bağımlılık yarattığı bilincinden doğduğunu yazdı.

Çin’in ise güneş panelleri, bataryalar, elektrikli araçlar ve elektrik şebekeleri için dünyanın en büyük ekosistemini kurduktan sonra yalnızca sanayi liderliğinin yeterli olmadığı sonucuna vardığı kaydedildi. Çin’in Küresel Enerji Şebekeleri Geliştirme ve İşbirliği Örgütü üzerinden fotovoltaik, hidrojen, enerji depolama, yüksek voltajlı iletim, akıllı şebeke ve karbon muhasebesi alanlarında standartlar belirlemek üzere teknik komiteleri topladığı aktarıldı.

Guerin, bu adımları değerlendirirken makalesinde şu ifadelere yer verdi: “Bunlar mühendislik çalışmalarına benzeyebilir ancak bundan çok daha fazlasıdır. Bunlar, Çin’in temiz enerji ekonomisinin işletim sistemine sahip olma çabasını temsil ediyor. Endüstri standartlarını belirleyen ülke, bir teknolojiyi düzenlemekten fazlasını yapar. Kendisini yatırımları yönlendirebilecek, neyin neyle uyumlu çalışabileceğine karar verebilecek ve herkesin üzerine inşa etmek zorunda olduğu mimariyi sabitleyecek bir konuma getirir.”

“Sanayi tabanını yeniden kurmak sermaye ve ucuz enerji gerektirir”

Makalede, Avrupa liderlerinin üretim kapasitesi olmadan koyulan kuralların stratejik özerklik sağlamadığını öğrendiği, Çin’in ise standartlar olmadan çalışan fabrikaların uluslararası etkiyi sınırlandırdığını gördüğü ifade edildi. Her iki tarafın da diğerinin onlarca yıldır mükemmelleştirdiği stratejik avantajların peşinden koştuğu vurgulandı.

Buna karşın bu yakınlaşmanın simetri anlamına gelmediğini belirten Guerin, iki tarafın da kendi geleneksel güç alanlarının ötesine uzanırken yeni ve yabancı zorluklarla karşılaştığını dile getirdi. Guerin makalesinde, “Bir sanayi tabanını yeniden kurmak sermaye, ucuz enerji, yoğun tedarikçi ağları ve örtük bilgi gerektirir; bunların hiçbiri yalnızca düzenlemeler yoluyla ortaya çıkarılamaz” değerlendirmesinde bulundu.

Küresel standartları belirlemenin de kolay olmadığını ekleyen yazar, bir devletin her teknik komiteye personel atasa bile ürettiği standartları dünyanın geri kalanına kabul ettirmekte başarısız olabileceğini kaydetti.

“ABD sahayı Avrupa ve Çin’e bırakıyor”

Sürecin sonucunun üçüncü büyük bir faktörden etkileneceğini belirten Guerin, Hindistan, Endonezya, Brezilya ve çeşitli Körfez ülkeleri gibi hırslı devletlerin kendi sanayi kapasitelerini inşa ettiklerini aktardı. Ancak çoğu ülkenin bu tür stratejileri izleyemeyeceğini, standartları yazamayacakları ve fabrikaları kuramayacakları için Brüksel veya Pekin’de tasarlanan işletim sistemlerini devralarak seçmedikleri bağımlılıkları kabul etmek zorunda kalacaklarını vurguladı.

Makalede Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) konumuna ilişkin olarak ise şu ifadelere yer verildi: “Bir de enerji dönüşümünü tamamen terk ederek bu yarışın dışında kalmayı seçen Birleşik Devletler var. Fabrikalar kurmak veya elektrikleşmenin kurallarını yazmak yerine gümrük duvarları örüyor ve sahayı Avrupa ile Çin’e bırakıyor.”

“Üçüncü aşama zincirleri yönetmekle ilgili olacak”

Değer zincirlerinin yönetişiminin teknik olduğu kadar siyasi bir mesele de olduğunu vurgulayan Guerin, geleneksel sanayi politikası yaklaşımının değişmesi gerektiğini savundu. Temiz enerji yarışının ilk aşamasının teknolojileri icat etmek, ikinci aşamasının bunları ölçekli bir şekilde üretmek olduğunu belirten Guerin, makalesinde “Üçüncü aşama ise bunların dolaştığı, bağlandığı ve değer yarattığı zincirleri yönetmekle ilgili olacak” ifadelerini kullandı.

Guerin, Avrupa için çıkarılacak dersin sadece daha fazla fabrika kurmak olmadığını, Avrupa’nın gerçek stratejik avantajının kendi kurallarını herkesin kuralına dönüştürme konusunda kanıtlanmış yeteneği olduğunu kaydetti. Makale, “Enerji dönüşümü aynı nadir kombinasyonu ödüllendirir: Üretim kapasitesi, kural koyma yetkisi ve karmaşık sistemleri bir arada tutacak kurumlar. Hiçbir taraf sadece geleneksel güçlerine dayanarak kazanamaz” değerlendirmesiyle son buldu.

Okumaya Devam Et

Dünya Basını

ABD-Japonya ittifakını savaşa hazır hâle getirmek için altı maddelik plan

Yayınlanma

ABD-Japonya ittifakını savaşa hazır hâle getirmek; ortak planlama, ortak üretim ve ortak caydırıcılık gerektiriyor.

David Santoro, Nikkei Asia

David Santoro, merkezi Hawaii’de bulunan Pacific Forum’un başkanı ve CEO’sudur. Kuruluş, Hint-Pasifik bölgesinde ABD ile müttefiklerinin caydırıcılığını güçlendirmek amacıyla kamu ve özel sektör temsilcileri arasında diyaloğu kolaylaştıran yıllık Honolulu Defense Forum’u düzenlemektedir.

***

ABD-Japonya ittifakını savaşa hazır hâle getirmek için altı maddelik plan

Guam açıklarında kısa süre önce gerçekleştirilen Valiant Shield tatbikatları sırasında hedef alınan bir gemi Filipin Denizi’nin sularına gömülürken Pasifik genelinde sessiz bir zaferin yankısı duyuldu. ABD kuvvetleri ile bir Japon denizaltısı arasındaki kusursuz ve gerçek zamanlı hedef takibi sayesinde gerçekleştirilen saldırı, yalnızca bir ateş gücü gösterisi değildi. Aynı zamanda, dünyanın en vazgeçilmez ittifaklarından biri hâline gelen savunma ortaklığının ulaştığı düzeyi ortaya koyuyordu.

ABD-Japonya ittifakı onlarca yıl boyunca “kalkan ve mızrak” şeklindeki bir iş bölümüne dayanıyordu. Japonya Öz Savunma Kuvvetleri ana adaların savunma kalkanı görevini üstlenirken, ABD kuvvetleri taarruz mızrağını kullanıyordu. Ancak çok sayıda kriz noktasının aynı anda ortaya çıkmasıyla bu çerçeve değişmeye başladı. Özellikle Başbakan Sanae Takaichi döneminde Tokyo tarihî bir yön değişikliğine giderek savunma bütçesini gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2’sine doğru hızla artırdı, savunma ihracatına ilişkin düzenlemeleri gevşetti ve uzun menzilli karşı saldırı kabiliyetleri edinmeye başladı.

Bu değişim temel bir gerçeği ortaya koyuyor: ABD ile Japonya’nın güvenliği artık birbirine sıkı biçimde bağlı. Japonya, giderek daha düşmanca hâle gelen bir bölgede ayakta kalabilmek için ABD’nin savunma şemsiyesine güveniyor. ABD ise Tokyo’daki dayanak noktası olmadan güç yansıtamaz, müttefiklerini savunamaz ve özgür ve açık bir Hint-Pasifik düzenini sürdüremez.

İki ülkenin tam anlamıyla sağlam bir caydırıcılık oluşturabilmesi için artık altı adım atması gerekiyor.

İlk olarak, Japonya’da konuşlandırılacak kalıcı ve birleşik bir müşterek görev kuvveti kurulmalıdır. Modern çatışmalar bunu zorunlu kılıyor. Hipersonik silahlar, siber savaş veya elektronik karıştırmadan kaynaklanan tehditler, perde arkasında yürütülecek koordinasyona zaman bırakmıyor. Bu nedenle ittifak, Japonya’nın yeni Müşterek Harekât Komutanlığı ile ABD’nin Japonya’daki Kuvvetlerini birleştirerek müşterek kuvvet harekât karargâhına dönüştürmelidir. Bu komutanlık ayrıca pasif savunmadan taarruzi bir duruşa geçmeli; ABD Siber Komutanlığı’nın “ileri savunma” operasyonlarını, Japonya’nın gelişmekte olan Aktif Siber Savunma yetkisiyle uyumlu hâle getirerek bir çatışma başlamadan önce yabancı ağlar içindeki düşman yazılımlarını etkisizleştirmelidir.

İkinci olarak ittifak, Japonya’nın yerli savunma sanayisinin kapasitesi ve dayanıklılığı üzerine inşa edilmelidir. ABD’nin sanayi altyapısı tedarik kısıtlarıyla karşı karşıyayken ittifak, Japonya topraklarında ortak üretimi artırmak için Savunma Sanayii İşbirliği, Tedarik ve İdame Forumu’ndan yararlanmalıdır. İlk aşamada üretim, Patriot ve SM-3 füzelerinin ötesine taşınarak taarruz amaçlı Gelişmiş Orta Menzilli Havadan Havaya Füzeleri ve “işbirlikçi muharip hava araçları” olarak adlandırılan insansız hava araçlarını da kapsamalıdır. İttifak ayrıca ABD’nin hedefleme kapasitesini Japonya’nın karşı saldırı yetenekleriyle birleştiren ve fırlatma platformlarını ateş açmadan önce vurmayı amaçlayan “okçuyu vur” stratejileri aracılığıyla entegre bir hava ve füze savunma sistemine yönelmelidir. Dahası, ilk saldırıdan sağ çıkabilmek için eski üsler güçlendirilmeli ve güneybatıdaki Ryukyu Adaları boyunca dağınık, çift kullanımlı limanlara ortak yakıt ve mühimmat önceden konuşlandırılmalıdır.

Üçüncü olarak Pentagon, Japonya’nın dünya standartlarındaki tersanelerini ABD Donanması’nın lojistik sistemine entegre etmelidir. Yıpranmış veya savaşta hasar görmüş ABD savaş gemilerinin bakım için binlerce kilometre uzaktaki ABD ana karasına geri gönderilmesi ciddi bir zafiyet yaratıyor. Japonya’daki özel tersanelerin ABD savaş gemilerinin bölgede bakım ve onarımını yapmasına izin verilmesi, müttefik kuvvetleri harekâta hazır tutacak ve ön cephedeki varlıklarını artıracaktır. Bu adım aynı zamanda kapasitesini aşmış ve iş yükü birikmiş ABD tersaneleri üzerindeki baskıyı da azaltacaktır. Bunun işleyebilmesi için Washington, ABD’de ana limana bağlı gemilerin yurt dışında onarılmasını sınırlayan eski yasal kısıtlamaları kalıcı olarak ortadan kaldırmalıdır.

Dördüncü olarak, rakipler nükleer cephaneliklerini genişletirken ABD’nin güvenlik garantisi yeniden sağlam bir zemine oturtulmalıdır. Genişletilmiş Caydırıcılık Diyaloğu kapsamında, hızlı gelişen ve çok alanlı tırmanma senaryolarını canlandıran giderek daha karmaşık masa başı tatbikatları yapılmalı; böylece Washington ve Tokyo’daki karar alıcıların tam bir uyum içinde hareket etmesi sağlanmalıdır. Bu ikili çekirdek daha geniş bir ağa da bağlanmalı; Güney Kore ile ortak bir cephenin temelini oluşturmalı, Japonya’nın AUKUS’un ikinci ayağındaki teknoloji paylaşımına katılımını genişletmeli ve ABD-Japonya-Filipinler deniz cephesini sağlamlaştırmalıdır.

Beşinci olarak askerî hazırlık, güçlü bir ekonomik güvenlik çerçevesiyle desteklenmelidir. İttifak, kritik mineraller, yarı iletkenler ve yapay zekâ ile kuantum bilişim gibi ileri düzey çift kullanımlı teknolojiler için güvenli ve entegre tedarik zincirlerini birlikte geliştirmelidir. Bu sektörlerde risklerin azaltılması, ortakları yıkıcı ticaret uygulamalarından ve uzun süreli bir savunma sürecinde kararlılığı aşındırmayı amaçlayan silahlaştırılmış karşılıklı bağımlılıktan koruyacaktır.

Son olarak ittifak, uzun vadeli düşünme kültürünü kurumsallaştırmalıdır. Washington ile Tokyo arasındaki bugünkü uyum, yeni ve öngörülemeyen sınamalar ortaya çıktığında iki başkentin aynı çizgide kalacağının garantisi değildir. Caydırıcılık birden fazla kuşağı kapsayan bir proje olduğundan ittifak, yeni nesil stratejistleri ve saha uygulayıcılarını yetiştirmelidir. Bugünden stratejik diyalog mekanizmalarının kurulması, ikili burs programlarının ve ortak simülasyon merkezlerinin genişletilmesi, geleceğin insan kaynağının yarının askerî donanım kapasitesine denk olmasını sağlayacaktır.

ABD-Japonya ittifakı, eşitler arasında daha dengeli bir ortaklığa dönüşüyor. Tokyo artık küçük ortak değil, bölgesel güvenliğin mimarlarından biridir. Washington ve Tokyo bu ilave adımları kalıcı hâle getirerek Hint-Pasifik’te saldırganlığın maliyetini göze alınamayacak kadar yükseltecektir.

Okumaya Devam Et

Dünya Basını

Glazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2

Avatar photo

Yayınlanma

Putin’in eski ekonomi danışmanı, meşhur Rus iktisatçı Sergey Glazyev’in Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenlerini ele aldığı yazı dizini Hazal Yalın iki bölüm halinde çevirdi. İkinci bölüm:

Glazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1

Şunu da belirtmek gerek: dost-olmayan ülkelerdeki toplum bilincinde, Dostoyevski’den Danilevski’ye ve Prohanov’a ve Naroçnitskaya’ya[1] kadar, insan ruhunu ve Rusya ile Avrupa arasındaki karşılıklı ilişkilerin tarihini en iyi bilenlerimizin teşhis koymaya çalıştığı tuhaf bir patolojiyle de karşılaşıyoruz. Belki de, açıklaması ancak Bilimler Akademisi’nden Fomenko’nun tarihi rekonstrüksiyonlarında veya Klyosov’un[2] DNA-soykütüğünde bulunabilecek türden, batı Avrupa’nın son derece derin arketipleriyle karşı karşıyayızdır. Ancak, nedenlerin açıklanmasından bağımsız olarak, Anglosaksonların ve Katoliklerin örtük rusofobisi, Rusya’yı ezme fırsatı gördükleri her defasında kendisini ortaya koyar. Bu nedenle, siyasi ilişkilerin en yüksek seviyesinde bizi aldatmaya çalışmalarına şaşırmamak gerekir. Bu makale dizisinin daha önceki bölümlerinde gösterilmiş olduğu gibi, yalan, Anglosaksonların en sevgili silahıdır ve onun yardımıyla düşmanlarının davranışlarını, hatta reflekslerini yönlendirecek derecede manipüle ederler. Ayrıca bizi bile isteyen yanılgıya sevk ettiklerini de kabul etmek gerekir; çünkü bize baktıklarında bilinçaltında, yok etmeyi arzuladıkları bir tehdit görürler. Batı ülkelerinde toplum bilincinin bu hususiyeti ve iktidardaki elitin niyetlerini dikkate almak gerekir; bu elitin her temsilcisi koynunda hep bir taş saklar ve cezasız kalacağını hissettiği anda bu taşı indirmeye hazırdır. Dört yıldır kendi menfaatleri ve zevkleri için bunu yapıyorlar, Ukrayna’da kendi yetiştirdikleri Rus-düşmanı nazi rejimine para yağdırıyor, silahlandırıyor, navigasyon sağlıyor, Rus nüfusuna karşı soykırım için teşvik ediyorlar.

Ne yazık ki bu analizden çıkan sonuçlar iç açıcı değildir. Hibrit dünya savaşı, objektif nedenlerinin aşınmasına rağmen, esas itibariyle, dost-olmayan ülkelerin iktidardaki elitlerinin zayıflık olarak algıladığı bizim itidalimiz yüzünden devam ediyor. Kendi halklarının objektif menfaatlerine aykırı olarak Ukrayna çatışmasına yaptıkları harcamaları artırıyorlar ve militarizasyon siyaseti yoluna da girmiş bulunuyorlar. Bunlarla aklıselimle ve uluslararası hukuka dayanarak anlaşmaya çalışma girişimleri yararsız olmakla kalmıyor, bunlara bizi manipüle etme ve bir sonraki darbeyi indirmek için durumumuzu zayıflatmak amacıyla yanılgıya sürükleme fırsatı da veriyor. Demek ki savaşın devam etmesinin temel nedeni, bizim barışı ve uluslararası hukukun yeniden tesisini hedeflememiz, düşman tarafından bizi aldatma ve kapitülasyona zorlama fırsatı olarak algılanan uzlaşma arayışlarına hazır oluşumuzdur. NATO stratejistleri ve onların Ukraynalı kuklaları ceza görmeyeceklerinden eminler ve artık kırmızı çizgileri aşmaktan korkmuyorlar. Bunları, Rusya halkına karşı işlenen suçlara hak ettikleri cevabı vermeden durdurmak mümkün değil. Bizim yumuşaklığımız ve anlaşma çabalarına hazır oluşumuz, batı ülkelerinin liderlerini, bize karşı son Ukraynalıya varıncaya kadar, ölenlerin yerini de dünyanın dört bir yanından toplanan paralı askerlerle doldurarak savaşmak için kışkırtıyor. Bu savaşın mantığı giderek daha sert bir hale geliyor: ya onlar Rusya’yı yok edecekler, ya da biz onları ezeceğiz. Bunu ne kadar geç yaparsak kayıplarımız o kadar büyük olacak. Bu yüzden, düşman, Rusya’ya karşı işlediği her bir suç için asla geri adım atılmadan cezalandırılmalıdır.

Bu cezalar neler olabilir? Örnek olarak İran’ın Amerikan-İsrail saldırganlığına “göze göz dişe diş” prensibine göre verdiği cevap gösterilebilir. Bu seçenekte, dost-olmayan ülkelerde üretilen ve bize karşı kullanılan her dron ve füze saldırısına karşılık onların askeri ve altyapı tesisleri vurulmalıdır. Rusya’ya ait her batırılan yahut el konulan tankere karşılık da simetrik cevap verilerek AB’ye enerji kaynakları ithalatı bloke edilmelidir. Elbette, korsanlık ve terörizm bizim yolumuz değildir, bunlar bizim geleneksel değerlerimizle bağdaşmaz. Ama Anglosaksonların neandertal bilinçaltı, öyle görünüyor ki, sadece bu tür arkaik etkileşim yöntemlerinden anlıyor.

Diğer bir örneği de İsrail ve ABD gösteriyorlar: karar alma merkezlerinin ve düşman elebaşılarının yok edilmesi. Bu seçenekte, Rusya’ya düşman bütün güçlerin liderleri, uyruklarına bakılmaksızın, vurma menzilimize girer girmez hedef alınmalıdır. Bu meyanda kendimizi aldatmamalıyız; esas karar alma merkezleri Ukrayna sınırlarının dışındadır. Almanya’daki meşum Amerikan askeri varlığı, esas olarak, Ukrayna silahlı kuvvetlerinin hedeflerini tayin eden ve operasyonel eylemlerini yöneten bilişimcilerden oluşmaktadır. Batıda eğitilmiş Ukraynalı gazeteciler, yabancı küratörlerin rehberliği altında, Ukrayna’nın toplumsal bilincinde Ruslara karşı nefreti körüklüyorlar; terörize edilmiş öğretmenler ise NATO ülkelerinde yazılmış ders kitapları ve müfredat kılavuzları doğrultusunda Rus düşmanlığını büyütüyorlar. Bize karşı savaşı planlayan ve yönlendiren inanmış rusofoblar ile zorla seferber edilmiş, ahmaklaştırılmış, korkutulmuş ve boğazlanmaya gönderilmiş Rus insanlarının oluşturduğu dağınık sürüye karşı farklı tutumlar takınmak gerek. İnsan kendisine vuran değneği değil onu idare eden kafayı ısırmalı.

Üçüncü seçenek, düşmanın enformasyon teknolojileri ve iletişim sistemlerindeki üstünlüğünü nötralize etmek için elimizdeki etkili silahların kullanılmasıdır. Bu, karadaki ve deniz dibindeki iletişim hatlarının kesilmesini, veri merkezlerinin çalışmasının tahrip edilmesini, düşmanın uçan istihbarat ve keşif cihazlarının ülke menşeine bakılmaksızın vurma menzilimizde imha edilmesini, düşmanın telekomünikasyonunun temelini teşkil eden meşum Starlink grubu da dahil olmak üzere uydu bağlantılarının devre dışı bırakılmasını içerebilir. Amerikalı ve Britanyalı hedef belirleyicilerden, planlamacılardan ve analistlerden yoksun kalacak Ukrayna silahlı kuvvetleri kör olacak ve sistematik muharebe harekatı düzenleme kabiliyetini kaybedecektir. Bunun için gerekli silahlar tam olarak konvansiyonel olmayabilir. Ama ABD, füzeleri ve dronları Rusya’yı vurmak için yönlendirmek üzere kendi kozmik sistemlerini zaten sunuyor ve böylelikle, uluslararası yükümlülüklerini ihlal ederek, bize karşı askeri eylemler için uzayı da fiilen kullanıyor.

Burada, kimi pervasız kafaların ve keza uzmanlarımız ve medya grupları arasındaki herkes tarafından bilinen batı nüfuzu ajanlarının boyuna çağrısını yapıp durdukları, Ukrayna topraklarındaki hedeflerin vurulması için nükleer silahların kullanılması seçeneğini mülahaza ediyor değiliz. Belki de bu provokasyonlar, düşmanın Ukrayna’ya benzer imha vasıtaları yahut bunların üretilmesi için teknolojiler sağlamasını haklı çıkarmak için yapılıyordur. Ukrayna topraklarında nükleer enerji tesisleri bulunduğunu ve bunun için de yeterince kalifiye mühendisler ve bilim insanlarının çalışmakta olduğunu unutmayalım. Belli ki Rus Dünyasının düşmanları, bu dünyanın nükleer bir iç savaşta yok olması için can atıyorlar.

NATO’nun içeriden çökertilmesi ve AB ülkelerinde aklıselim sahibi, sorumlu ve kendi devletlerinin milli menfaatlerini savunan insanların iktidara getirilmesi seçeneğini mülahaza ediyor da değiliz. Başka ülkelerin iç işlerine müdahale, uluslararası hukuk tarafından engellenir. Ancak müdahalesizlik de, birçok sosyalizm-sonrası ülkede ve bir dizi post-Sovyet cumhuriyetinde yeterince açıklıkla görüldüğü gibi, taraftarlarımıza karşı baskı ve Rus nüfununa karşı soykırıma yol açıyor. Bu yolu seçerken, AB ve NATO’da milli egemenliğe sahip hiçbir devlet olmadığını akılda tutmak gerekir. Bunların Avrupalı üyelerini, Amerikan istihbaratının ve ABD’den kontrol edilen medyanın manipüle ettiği sorumsuz bir Avrupa bürokrasisi yönetiyor. “Derin devletin” iktidar organlarını ezme stratejisine devam ettiği ABD dahil batı ülkelerinin iktidardaki elitlerinin çekirdeğini teşkil eden büyük sermaye ve mali oligarşiden ise bahsetmeye bile gerek yok.

Bu makalenin başına dönersek, küresel ekonomik ve teknolojik yapıların barışçıl yer değiştirmesi umutlarının gerçekleşmediğini kabul etmeliyiz. Bugün artık son bulmakta olan yüzyıllık sistemik sermaye birikim döngüsü boyunca dominant olmuş bir ülkenin iktidardaki eliti, tıpkı daha önce olduğu gibi, bir dünya savaşı başlattı. Bu savaş, tıpkı geçtiğimiz yüzyıl 1930’lardaki büyük depresyon veya 1970 ve 1980’lerdeki resesyon dönemlerinde olduğu gibi, yeni teknolojik yapının üretiminin ve bu temelde ekonominin modernizasyonunun hızlandırılmış gelişmesi karşısında ekonomik aktivitedeki düşüşün üstesinden gelinmesinin vasıtası olarak hizmet ediyor.

Öyle görünüyor ki batı ülkelerindeki liberal-demokratik yönetim modeli, yeni bir uzun ekonomik dalgaya binmek üzere yeni bir teknolojik yapıya geçiş için kaynakların mobilizasyonunu savaş-dışı yollarla sağlamayı başaramıyor. Bizse her halükarda bu noktadan yola çıkmalıyız ve bir yanda dünya ekonomisindeki yapısal değişikliklerin objektif yasalarının, diğer yanda ise bize karşı NATO’da birleşmiş olan batı ülkelerinin yeni bir savaşına yol açmış bulunan sübjektif sosyal ve psikoloji faktörlerin karşılıklı çatışan etkileşimini tespit etmeliyiz.

Yürütülen para-kredi siyasetinin neden olduğu teknolojik geri kalmışlığımızı da hesaba katarsak, bu savaşta zamanın bizden yana olduğunu düşünmek saflık olur. Yeni teknolojik yapıya geçmek için en uygun dönemi kaçırmış bulunuyoruz; enerji kaynakları ve diğer hammadde emtiasından elde edilen ve bir trilyon doların üzerindeki kısmı dost-olmayan ülkelerde kalan süper kârı da bunun için kullanamadık. Onlar şimdiden bu yapının yükseliş fazına girdiler ve bize karşı savaşı da yeni teknolojileri geliştirmek, bunlara olan talebi teşvik etmek için kullanıyorlar. Bize karşı savaşın her bir günü, bu savaşın başlıca kundaklayıcılarının (ABD ve NATO yönetimin gerçek siyasetini yönlendiren bilişimci teknokratlar) kudretini artırıyor. Batı ülkelerinin gücünün bize karşı savaşta tükeneceğini sanmak yanlıştır. AB’de geleneksel sektörlerin ve eski üretimlerin durumu kötüleşiyor, ancak Amerikan bilişim devleri bu savaştan kazanç sağlıyor.

Yürütülmekte olan para-kredi siyaseti çerçevesinde ülkede bulunan kaynakların zafere erişmek için seferber edilmesi mümkün değildir; bunun sonucu, dış ticari ilişkilerimizde eşitsizlik de büyüyor. Parça ve teçhizat ithalatı için gitgide daha çok ödeme yapmak gerekiyor. Reel sektörden mali sektöre sermaye çıkışı artıyor, yurtdışına sermaye ihracı da devam ediyor. Bunun sonucu olarak yatırım aktivitesi düşüyor ve teknolojik geri kalmışlık büyüyor, bilimsel-teknik potansiyelimiz değersizleşiyor. Hiçbir şekilde mazur görülemeyecek sert ve ilkel para-kredi siyaseti yüzünden iş faaliyetlerinin bloke edilmesi, savunma kabiliyetimizi de olumsuz etkiliyor.

Dost olmayan ülkelerin iktidardaki elitinde, Ukrayna’da yürütülen savaşın onları güçlendirdiği bizi ise yıprattığı görüşü hasıl oluyor. Bu da onların saldırganlığını körüklüyor. Bu saldırganlığı söndürmek için, öncelikle, yukarıda söylendiği gibi, Rusya’ya karşı savaş suçlarında ve Ukrayna’daki Rus nüfusunun soykırımında suçluları cezalandırmak şarttır. Ve ikincisi, yeni küresel ekonomik düzen kurumlarını esas alarak çağdaş bir yönetim sistemini kurmak yoluyla yeni teknolojik yapı temelinde ileri bir ekonomik kalkınma siyasetine geçmek gereklidir. Bu konuda, serinin diğer makalelerinde birçok şey söylenmişti.

Ama diğer taraftan, İran körfezindeki savaşın yol açtığı enerji krizinin halihazırdaki devasa türev balonunu ve dolara dayalı mali sistemin çöküşünü tetikleyeceği umuduyla hiçbir şeyi değiştirmeyebiliriz de. Bunun nasıl olacağını dizinin diğer bölümlerinde ele alacağız. Ama bu “devekuşu pozisyonu”, Rus Dünyasını kurtarmak için zaruri olan ve önerdiğimiz ileri ekonomik kalkınma stratejisine geçmeden mümkün olamayacak zaferi kazanmamıza izin vermeyecek.

[1] Dostoyevski, malum. İgor Danilevski, tarihçi (1953 doğumlu); Aleksandr Prohanov tarihçi ve yazar (1938 doğumlu); Nataliya Naroçnitskaya tarihçi (1948 doğumlu).

[2] Anatoliy Fomenko, 1945 doğumlu; Anatoliy Klyosov (1946 doğumlu).

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English