Rusların enflasyon beklentisi yakıt kriziyle savaş dönemini aştı

Kamuoyu Görüşü Vakfı tarafından yapılan anket, Rusya halkının yüzde 49’unun önümüzdeki bir ay içinde fiyatların eskisinden daha hızlı artacağını düşündüğünü ortaya koydu. Akaryakıt krizinin gölgesinde yükselen enflasyon beklentileri, Mart 2022’deki savaş sonrası dönemi geride bırakarak Kasım 2021 seviyesine ulaştı. Uzmanlar, lojistik maliyetlerindeki artışın yaz boyunca tüm ürün gruplarında fiyatları yukarı çekeceğini öngörüyor.

Rusya’da akaryakıt krizinin gölgesinde halkın fiyat artış hızıyla ilgili endişeleri belirgin şekilde yükseldi.

Kamuoyu Görüşü Vakfı (FOM) tarafından 3-5 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilen anket çalışmasına katılanların yüzde 49’u, önümüzdeki bir ay içinde temel gıda, mal ve hizmet fiyatlarının eskisinden daha hızlı artacağı yönünde görüş bildirdi.

Bir ay önce bu seçeneği tercih edenlerin oranı yüzde 35 seviyesinde kalırken, fiyatların “eskisi gibi artacağını” düşünenlerin oranı o dönem yüzde 40 olarak ölçülmüştü.

Güncel ankette fiyat artış hızının değişmeyeceğini öngörenlerin oranı ise yüzde 31’e geriledi.

Fiyat artışına yönelik beklentiler, mevcut durumda savaşın başladığı dönemin dahi üzerine çıktı. Mart 2022’de aylık enflasyon yüzde 7,6 olarak kaydedilmiş ancak ardından nisan ayında yüzde 1,56’ya, mayıs ayında ise yüzde 0,12’ye gerileyerek hızlı bir düşüş göstermişti.

Enflasyon beklentileri en son Kasım 2021’de bugünkü seviyelerde seyrederken, bu veriden daha kötü bir tablo yalnızca koronavirüs karantinalarının yaşandığı Mart-Nisan 2020 döneminde (yüzde 50) kaydedilmişti.

Enflasyon haziran ortasından itibaren ivme kazandı

Son bir ay içinde ekonomik göstergelerdeki eğilim köklü bir değişim gösterdi. Mayıs ayında yüzde 0,17 seviyesinde gerçekleşen aylık enflasyon, haziran ayının ortasından itibaren akaryakıt fiyatlarındaki hızlı yükselişin etkisiyle yeniden ivme kazandı.

Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi (Rosstat) verilerine göre, 9 Haziran – 6 Temmuz arasındaki son dört haftalık dönemde enflasyon sırasıyla yüzde 0,31, yüzde 0,22, yüzde 0,25 ve yüzde 0,15 olarak gerçekleşti.

Bu süre zarfında benzin fiyatları yüzde 7,9, dizel yakıt fiyatları ise yüzde 9,5 oranında artış gösterdi.

Akaryakıt krizi, araç sahibi olup olmamasından bağımsız olarak toplumun tüm kesimleri tarafından hissediliyor. Benzin istasyonlarındaki kuyruklar ve yakıt kıtlığı sosyal alanda görünür hale gelirken, bu durumun diğer tüketim maddelerine yansıyacağı beklentisi hakim kılınıyor.

Rusya Federasyonu Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, akaryakıt piyasasındaki mevcut durumun insanlarda geniş bir ürün yelpazesinde fiyat artışı endişesi yaratacağını belirtmişti.

Yatırım bankacısı Evgeniy Kogan ise yakıt tedarikindeki aksamaların diğer ürünler üzerindeki etkisinin henüz istatistiklere tam olarak yansımadığını, ancak önümüzdeki aylarda lojistik maliyetlerindeki artışın tüm fiyatlarda kendisini göstereceğini ifade etti.

Kogan, “Bu nedenle yüksek enflasyon en azından tüm yaz boyunca bizimle kalacak” değerlendirmesinde bulundu.

Kogan, sürecin daha olumsuz bir senaryoya evrilme ihtimaline ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Akaryakıt fiyatları güçlü ve uzun süreli artış gösterirse enflasyon beklentileri yükselir ve bu durum kalıcı bir enflasyonu tetikler. Örneğin, herkes fiyatların sert şekilde artmasını beklerse, ruble cinsinden mevduat ve tasarrufların cazibesi azalır; insanlar ürünler henüz pahalanmadan daha fazla harcama yapmaya başlar.”

Böyle bir senaryoda Rusya Merkez Bankası’nın politika faizini artırmak zorunda kalacağı belirtiliyor.

FOM’un düzenli olarak gerçekleştirdiği anketler haziran ayında enflasyon beklentilerinde bir düşüş kaydetmişti ancak bu çalışma akaryakıt krizinin belirginleşmesinden önce, 29 Mayıs – 10 Haziran tarihleri arasında yapılmıştı. Ekonomist Egor Susin, benzin fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon beklentilerine henüz yansıyacağını ifade etti.

Enflasyon Rus halkının en büyük kaygıları arasında

1990’lı yıllardaki hiperenflasyon dönemini hafızasında tutan Rusya toplumunda, fiyat artışları en önemli endişe kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.

Levada Center tarafından mayıs ayında gerçekleştirilen anket, Rusların yüzde 55’inin fiyat artışlarını ülkenin en yakıcı sorunu olarak gördüğünü ortaya koydu. Bu başlık; yüzde 35 ile savaşı, yüzde 27 ile insansız hava aracı saldırılarını ve yüzde 22 ile internet kesintileri ile popüler servislere yönelik engellemeleri geride bıraktı.

Tüm Rusya Kamuoyu Araştırmaları Merkezi (VTsIOM) verilerine göre de enflasyon, Rus halkının en büyük üç toplumsal korkusu arasında yer alıyor.

Ankette yer alan “Hayatınızda şu sorunların ortaya çıkma olasılığını nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusuna verilen yanıtlarda, “Alışılmış ürünlerin çok pahalı hale gelmesi veya bunları artık satın alamayacak olmak” seçeneği üçüncü sırada yer alıyor.

ROMIR araştırma şirketinin verileri de enflasyonun Rusya vatandaşlarını en çok endişelendiren ilk üç sorun arasında bulunduğunu doğruluyor.