Rusya, bütçe kuralı düzenlemesinde rotayı gelecek yıla kırdı

ABD ve İsrail’in İran ile girdiği savaşın küresel petrol fiyatlarını tırmandırması, Rusya hükümetine rezervleri güçlendirmeyi amaçlayan bütçe kuralı değişikliğini durdurma alanı açtı. Reuters’ın konuya aşina kaynaklara dayandırdığı habere göre, enerji gelirlerindeki artış beklentisiyle birlikte baz fiyatın bu yıl sabit tutulması ve harcama kesintilerinin ötelenmesi planlanıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik harekatının tetiklediği küresel petrol fiyatlarındaki sert yükseliş, Rusya hükümetinin rezervleri tahkim etmek amacıyla hazırladığı bütçe kuralı değişikliğini askıya almasına imkan tanıdı.

Reuters’ın görüşmelere vakıf üç kaynağa dayandırdığı habere göre, Moskova yönetimi, enerji gelirlerindeki artış sayesinde bütçe üzerindeki baskının hafiflemesini bekliyor.

Ukrayna’daki çatışmaların dördüncü yılı sonuna yaklaşırken Rusya, düşük uluslararası kotalar, Rus petrolüne uygulanan yüksek iskontolar ve güçlü ruble nedeniyle petrol ve doğalgaz gelirlerinde keskin bir düşüşle karşı karşıya kalmıştı.

2026 yılının ocak ve şubat aylarında enerji kaynaklarından elde edilen gelirler yıllık bazda yüzde 47 oranında gerilerken; bütçe açığı 3,8 trilyon rublelik yıllık planın yüzde 1,5’ine tekabül eden 3,45 trilyon rubleye ulaşmıştı.

Bu tablo karşısında yetkililer, savunma ve sosyal harcamalar dışındaki bütçe kalemlerinde yüzde 10’luk bir kesintiyi tartışmaya açmış ve Ulusal Refah Fonu’nun (NWF) tükenmesini önlemek için bütçe kuralında düzeltmeye gidileceğini duyurmuştu.

Yüksek enerji gelirleri harcama kesintilerini tartışmalı hale getirdi

Ancak ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılar ile dünya petrol tüketiminin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, durumu kökten değiştirdi.

Küresel petrol fiyatlarının 2022 yılındaki zirve seviyelerine yönelmesiyle birlikte Rus maliyesindeki alarm durumu yerini bekleyişe bıraktı.

Konuya aşina kaynaklardan biri, “Fiyat eşiğinin değiştirilmesi bütçe düzenlemesi gerektiren bir konu ve bu daha ziyade gelecek yılın meselesi” diye konuştu. Kaynak ayrıca, hükümetin bu yıl için planlanan optimizasyon çalışmalarını koordine etmeye çalıştığını ancak nihai karar için petrol ve doğalgaz fiyatlarının seyrini beklediğini sözlerine ekledi.

Diğer iki kaynak da bu yıl için baz fiyatın değişmeyeceğini teyit etti. Kaynaklara göre, planlanan harcama kesintileri de şu an için belirsizliğini koruyor.

Bütçe kuralının kritik parametresi olan “fiyat eşiği” bu yıl için varil başına 59 dolar olarak belirlenmişti. Maliye Bakanlığı, hazineyi fiyat dalgalanmalarından ve Batılı ülkelerin yaptırımlarından korumak amacıyla bu rakamın 2030 yılına kadar kademeli olarak 55 dolara düşürülmesini öngörmüştü.

Bütçe kuralı operasyonlarında belirsizlik sürüyor

Mevcut sistemde, fiili petrol fiyatı belirlenen eşiğin üzerindeyse Maliye Bakanlığı, Merkez Bankası aracılığıyla döviz ve altın alarak Ulusal Refah Fonu’nu tahkim ediyor.

Fiyatların eşiğin altında kalması durumunda ise gelir kaybını telafi etmek için rezervlerden döviz satışı gerçekleştiriliyor.

Maliye Bakanı Anton Siluanov, şubat ayı sonunda İran’daki gerilimin başlamasından günler önce, yeni bütçe kuralı parametrelerinin “birkaç hafta içinde” netleşeceğini vaat etmişti. Planlanan bu düzeltme nedeniyle bakanlık, mart ayında bütçe kuralı kapsamındaki döviz işlemlerini durdurmuştu.

Siluanov, pazartesi günü Rossiya 24 kanalına verdiği mülakatta, hükümetin orta vadede bütçenin petrol fiyatlarına olan bağımlılığını azaltmak ve devletin döviz piyasası üzerindeki etkisini minimize etmek için atılacak adımları yakında belirleyeceğini ifade etti.

Daha önce Devlet Başkanı Vladimir Putin, petrol fiyatlarındaki artıştan kaynaklanan ek bütçe gelirleri konusunda “ölçülü kararlar” alınması çağrısında bulunmuştu.

Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina ise geçen hafta yaptığı açıklamada, bütçe kuralı parametreleri belirlenirken uzun vadeli petrol fiyatlarına ilişkin muhafazakar bir değerlendirmeden yola çıkılmasının önemini vurgulamıştı.

Petrol gelirlerinde nisan ayı için rekor beklentisi

Reuters’ın ön hesaplamalarına göre, küresel kotalardaki yükselişin etkisiyle Rusya’nın federal bütçesinin petrol ve doğalgaz gelirleri, nisan ayında marta kıyasla yüzde 70 artış göstererek Ekim 2025’ten bu yana görülen en yüksek aylık seviyeye ulaşabilir.

Öte yandan, pazartesi günü petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın Amerikan ordusunun İran’daki elektrik santralleri ve enerji altyapı tesislerine yönelik saldırılarını erteleme talimatı vereceğini açıklamasının ardından yüzde 8’den fazla değer kaybetti.

Trump ayrıca ABD’nin savaşı sona erdirmek için İran ile görüşmeler yürüttüğünü bildirdi; ancak Tahran yönetimi Washington ile herhangi bir temas kurulduğunu reddetti.