Rusya Çin’e Sibirya’da demiryolu karşılığı nadir metal madenlerini teklif ediyor

Rusya hükümeti, bütçe kısıtlamaları nedeniyle ilerleyemeyen Kuragino-Kızıl demiryolu projesini tamamlamak için Çinli yatırımcılara “kaynak karşılığı altyapı” modeliyle yeni bir teklif sunmaya hazırlanıyor. Tuva Cumhuriyeti yetkilileri, demiryolu inşaatını üstlenecek Çinli şirketlere bölgedeki stratejik lityum ve nadir toprak elementi yataklarını işletme hakkı verilebileceğini açıkladı.

Rusya hükümeti, Tuva Cumhuriyeti’ndeki Kuragino-Kızıl demiryolu hattının inşası için Çinli şirketlere kapsamlı bir takas teklif etmeye hazırlanıyor.

Tuva Cumhuriyeti Başkanı Özel Temsilcisi Vladimir Donskih, Kommersant gazetesine yaptığı açıklamada, yatırımcılara inşaat maliyetini üstlenmeleri karşılığında bölgedeki nadir ve nadir toprak metalleri yataklarını işletme hakkı verilebileceğini söyledi.

Donskih, “kaynak karşılığı altyapı” olarak tanımlanan bu tür anlaşmaların Çin tarafından halihazırda Moğolistan’da uygulandığını belirtti.

Bu model kapsamında, Moğolistan topraklarında Rusya sınırındaki Tsagan-Tolgoi ve Moğolistan tarafındaki Arts-Suuri geçiş noktalarına uzanan bir demiryolu hattının inşa edilmesi planlanıyor.

Merkezi Avrasya koridorunun kritik halkası

Kuragino-Kızıl hattı, Rusya, Moğolistan’ın batı bölgeleri ve Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ni birbirine bağlayan Merkezi Avrasya Ulaştırma Koridoru’nun (CETC) bir parçası olarak tasarlandı.

Projenin geçmişi, 410 kilometre uzunluğundaki hattın inşası için eski senatör Sergey Pugaçev ile ilk anlaşmanın imzalandığı 2008 yılına kadar uzanıyor.

Hattın, 855 milyon ton kok kömürü rezervine sahip Elegest yatağını ulusal demiryolu ağına bağlaması hedefleniyordu.

Fakat aradan geçen süreye rağmen proje bugüne kadar hayata geçirilemedi ve bölgedeki ulaşım sorunu çözümsüz kaldı.

Vladimir Donskih, yeni anlaşma çerçevesinde Çinli şirketlerin Ulug-Tanzek ve Arıskan yataklarında nadir toprak metalleri üretimine erişim sağlayabileceğini ifade etti.

Rusya Devlet Başkanı’nın talimatıyla, 2030 yılına kadar nadir toprak metallerinin tam döngü işlenmesi amacıyla Krasnoyarsk Bölgesi’nin güneyinde Angara-Yenisey bilimsel üretim kümelenmesinin oluşturulması planlanıyor.

Bu kümelenmenin gelişimi için ulaşım altyapısına ihtiyaç duyulurken, federal bütçenin ve Rus Demiryolları’nın (RZD) imkanlarının sınırlı olduğu vurgulandı.

Donskih, Çinli şirketlerin maden çıkarması için bir Rus ortakla girişim kurmasının ve Rusya’da bulunmayan karmaşık polimetalik cevher zenginleştirme teknolojilerini sağlamasının şart koşulabileceğini ekledi.

Ulug-Tanzek yatağı, 665,5 bin tonluk rezerviyle Rusya’nın en büyük ikinci lityum kaynağı konumunda bulunuyor ve şu anda dağıtılmamış fon kapsamında yer alıyor.

Niobium ve tantal rezervlerine sahip Arıskan yatağının lisansı da henüz herhangi bir şirketin elinde bulunmuyor.

S+Consulting Yönetici Ortağı Elena Latsko, sadece Ulug-Tanzek yatağının yatırım kapasitesinin en az 20 milyar ruble olduğunu tahmin ediyor.

RZD yetkilileri ise Kuragino-Kızıl-Tsagan-Tolgoi hattını ve devamında Moğolistan üzerinden Çin sınırına uzanan koridorun oluşturulmasının fizibilitesini değerlendirdiklerini bildirdi.

Uzmanlardan teknoloji bağımlılığı uyarısı

Hukuk bürosu Vegas Lex’ten Kamilla Naydina, “kaynak karşılığı altyapı” stratejisinin Çin tarafından özellikle Afrika’da uygulandığını hatırlattı.

Naydina, Rusya’da ise bu uygulamanın henüz yasal bir düzenlemeye tabi olmadığına dikkat çekti.

Rosatom Nauka Kimyasal Teknoloji Direktörü Andrey Goliney ise Çin’in Rusya’da nadir toprak metallerinin derinlemesine işlenmesini geliştirmekle ilgilenmeyeceği görüşünü savundu.

Goliney, Pekin’in hammadde tabanı üzerinde kontrol sağlamayı hedefleyeceğini ancak Rusya’yı Çin ürünlerine bağımlı bırakmak için yüksek katma değerli teknoloji transferine izin vermeyeceğini öne sürdü.