Avrupa Birliği üye ülkelerinin bu hafta içinde uzlaşmaya varamaması halinde Rusya’ya yönelik 21’inci yaptırım paketinin onaylanması sonbahara ertelenebilir. Bu senaryoda, Rus petrolüne uygulanan tavan fiyatın dondurulması kararının 14 Temmuz’da müstakil bir önlem olarak onaylanması planlanıyor.

Avrupa Birliği (AB) üye ülkelerinin bu hafta gerçekleştireceği toplantılarda uzlaşma sağlayamaması durumunda, Rusya’ya yönelik 21’inci yaptırım paketinin onaylanması sonbahar dönemine ertelenebilir.

Yevropeyska Pravda gazetesinin AB kaynaklarına dayandırdığı habere göre, üye ülkelerin daimi temsilcilerinin katılımıyla kurulan AB Daimi Temsilciler Komitesi (Coreper) bünyesinde 8 ve 10 Temmuz tarihlerinde yapılacak toplantılarda anlaşma sağlanamaması halinde, yaptırım paketinin ele alınması eylül ayına ertelenecek. Bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda, Rus petrolüne uygulanan tavan fiyatın dondurulması kararının 14 Temmuz’da müstakil bir önlem olarak onaylanması öngörülüyor.

Haberde, bazı üye ülkelerin Rusya balıkçılık sektörüne yönelik kısıtlamalar, vize yasakları ve kişisel yaptırım listesine eklenecek yeni isimler de dahil olmak üzere yaptırım paketinin belirli hükümleri üzerinde henüz ortak bir pozisyona ulaşamadığı kaydedildi.

Diğer taraftan, AB Konseyi Dönem Başkanlığını yürüten İrlanda, belirlenen takvim içinde bir anlaşmaya varılmasını ve paketin ardından Dışişleri Konseyi toplantısında kabul edilmesini bekliyor.

Rus petrolüne uygulanan mevcut “tavan fiyat” mekanizması uyarınca güncellemenin 15 Temmuz tarihinde yapılması gerekiyor ancak şu aşamada fiyat sınırının geçici olarak sabitlenmesi seçeneği ele alınıyor. Şubat ayından bu yana Rus petrolü için tavan fiyat varil başına 44,1 dolar olarak uygulanıyor.

Avrupa Komisyonu haziran ayı başında sunduğu 21’inci yaptırım paketi taslağıyla Rusya’daki bankaları, savunma sanayisini, gölge filoyu ve enerji sektörünü hedef almayı amaçlıyor.

Yeni önlemler kapsamında gölge filoda yer alan gemilere yönelik yaptırım listesinin genişletilmesi, bu gemilere bakım ve yakıt ikmali (bunker) hizmeti sağlayan şirketlere kısıtlamalar getirilmesi, Rus petrolüyle bağlantılı limanlar ile petrol rafinerilerine karşı önlemler alınması planlanıyor.

Ayrıca sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) taşıyan tankerlerin tedariki ve bakımının yasaklanması ile mevcut filoya yönelik servis hizmetlerine kısıtlama getirilmesi öngörülüyor. Kısıtlayıcı önlemler listesine Rusya askeri personelinin AB topraklarına girişinin yasaklanması maddesinin de eklenmesi hedefleniyor.

Avrupa Komisyonu, bu önlemlerin daha önce yürürlüğe giren kısıtlamaların arkasından dolanılmasını engellemeyi ve Rusya’nın petrol ile doğalgaz ihracat zincirleri üzerindeki baskıyı artırmayı amaçladığını açıkladı.

Rusya Sanayici ve Girişimciler Birliği Başkanı Aleksandr Şohin, sanayi işletmelerinin insansız hava araçlarına karşı korunması için erken tespit, uyarı ve savunma mekanizmaları kurulması amacıyla yetkililerle görüşmeler yapıldığını açıkladı. Şohin, askeri teknolojideki küresel gelişmelere ayak uydurmak için sanayi tesisleri, Savunma Bakanlığı ve bölge yönetimlerinin ortak hareket etmesi gerektiğini bildirdi.

Rusya Sanayici ve Girişimciler Birliği (RSPP) Başkanı Aleksandr Şohin, Rus şirketlerinin yetkililerle birlikte sanayi tesislerine yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarını engellemek amacıyla erken tespit, uyarı ve savunma sistemleri oluşturulmasını görüştüğünü açıkladı.

TASS haber ajansına konuşan Şohin, konunun sanayi işletmelerinin fiziki güvenliği açısından önem taşıdığını belirtti.

Şohin, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“En önemlisi, insansız hava aracı saldırılarını erken tespit etme, uyarma ve püskürtme sistemlerine yatırım yapılması gerekiyor. NATO ülkelerinin hem insansız sistemlerin kendilerini hem de Starlink, uydu yönlendirme ve yapay zeka gibi sistemleri aktif olarak geliştirmeye çalıştığını görüyoruz. Dolayısıyla onlar için Rusya-Ukrayna çatışması, yapay zeka da dahil olmak üzere pek çok yeni teknolojiyi test etme yolu oluşturuyor. Ancak bizim de bu alanda geride kalmaya hakkımız yok.”

Sanayi tesislerinin, Savunma Bakanlığının ve bölge yönetimlerinin güçlerini birleştirmesinin kritik önem taşıdığını vurgulayan Şohin, bu ortaklığın bazı yeni araçlar gerektirebileceğini, ancak bu araçların niteliği üzerindeki tartışmaların henüz sürdüğünü ekledi.

Rusya sivil insansız araçlara acil müdahale teknolojisi entegre ediyor

RSPP Başkanı, şirketlerin kendi imkanlarıyla hava saldırılarına karşı güvenilir ve tam bir koruma sağlayamayacağının altını çizdi.

Bu süreçle bağlantılı olarak, mayıs ayı sonunda Nijniy Novgorod bölgesinde doğrudan tesislerin korunmasından sorumlu yeni bir bakanlığın kurulduğu duyurulmuştu.

Bölge Hükümeti Başkan Yardımcısı Vladimir Tujilin’in koordinasyonunda faaliyet gösterecek olan bu bakanlık, Rusya Savunma Bakanlığına destek sağlamanın yanı sıra enerji ve altyapı tesisleri başta olmak üzere bölge hava sahasının İHA saldırılarından korunması alanında çalışıyor.

Tujilin, aynı zamanda bölgenin Enerji, Konut ve Kamu Hizmetleri Bakanlığını yönetmeye de devam ediyor.

Aynı dönemde Rusya Savunma Bakanlığı, özel şirketlerin ve işletmelerin savunma amacıyla büyük kalibreli silahlar, taretler, uçaksavar topçu sistemleri, radar araçları, askeri nakliye araçları ve elektronik harp sistemleri satın alabilmesi için yasal bir mekanizmayı onayladı.

Sivil altyapının hava savunma organizasyonuna hakim bir kaynak, savunma önlemlerinin genel hava savunma şemsiyesi altındaki uçaksavar füze sistemlerinin yanı sıra yedek askerlerden oluşturulan mobil ateş grupları vasıtasıyla sağlandığını aktardı.

Rafinerilere yönelik saldırılar Rusya bütçesinde kayba yol açtı

Ukrayna insansız hava araçlarının hedefi olan rafinerilerindeki hasarla mücadele eden Rus petrol şirketlerine, federal bütçeden son üç ayda bir trilyon rubleyi aşan rekor düzeyde sübvansiyon aktarıldı. Artan ham petrol fiyatlarına rağmen bütçeye dönen her üç rubleden birinin destek olarak şirketlere ödenmesi, bütçe gelir hedeflerinin gerisinde kalınmasına neden oluyor

Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine ait insansız hava araçlarının Rusya genelindeki petrol rafinerilerini hedef alması, petrol tesislerinde ardı ardına yangınlara ve üretim kesintilerine yol açarken Rusya hükümeti bütçeden petrol şirketlerine rekor düzeyde ödemeler yapmayı sürdürüyor.

Rusya Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre federal bütçeden haziran ayında petrol üreticilerine toplam 312,5 milyar ruble aktarıldı.

Bu tutarın 210,6 milyar rublelik kısmı iç piyasada akaryakıt fiyatlarını dengelemek amacıyla uygulanan dempfer mekanizması kapsamında ödenirken, 101,9 milyar rublelik bölümü ise ters özel tüketim vergisi aracılığıyla şirketlerin hesaplarına geçirildi.

Hükümetin petrol sektörüne yönelik sübvansiyon ödemeleri mayıs ayında 357,3 milyar ruble, nisan ayında ise 359,3 milyar ruble seviyesinde gerçekleşti.

Böylece petrol şirketleri son üç ayda bütçeden toplam 1,029 trilyon ruble destek aldı. Bu miktar, Rusya’nın Sverdlovsk Bölgesi veya Krasnoyarsk Krayı gibi büyük idari birimlerinin iki yıllık bütçe büyüklüğüne denk geliyor.

Raiffeisenbank analistleri, bütçeden petrol üreticilerine yapılan ve aralık ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaşan dempfer ödemelerindeki bu artışın, rafinerilerde yaşanan teknik ve yapısal zorluklardan kaynaklandığına işaret ediyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen federal bütçe, yüksek sübvansiyon ödemeleri nedeniyle bu artıştan tam olarak faydalanamıyor.

Haziran ayında bütçeye aktarılan maden çıkarma vergisi, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 59 artışla 968 milyar rubleye ulaşsa da toplanan her üç rubleden biri sübvansiyon ödemeleriyle doğrudan petrol şirketlerine iade ediliyor.

Haziran ayında petrol ve gaz vergilerinden elde edilen toplam gelir, geçen yıla göre yüzde 38 artarak 683,6 milyar ruble olarak kaydedildi.

Buna karşılık, yılın ilk altı aylık döneminde bütçeye giren toplam ham madde rantı yüzde 23 oranında gerileyerek 3,66 trilyon rubleye düştü. Bu miktar, petrol ve gaz gelirlerinde 2020 yılından bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.

Maliye Bakanlığı, 2026 yılı bütçe kanununda petrol ve gaz gelirleri hedefini bir önceki yıla göre 440 milyar ruble artırarak 8,92 trilyon ruble olarak belirlemişti.

Rusya yakıt krizine karşı kükürt oranını artırdı

Ancak mevcut veriler, yılın ilk yarısında bütçe hedefinin yalnızca yüzde 41’inin karşılanabildiğini ortaya koyuyor.

Rusya Sayıştay verilerine dayanan tahminler ise yıl sonunda bütçe gelirlerindeki açığın yaklaşık 1 trilyon rubleyi bulabileceğini gösteriyor.

Freedom Finance Global analisti Vladimir Çernov, yaz sonuna doğru Rus petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün bütçe üzerindeki baskıyı daha da artıracağına dikkat çekiyor.

Urals marka ham petrolün varil fiyatı nisan ayında 100 dolar seviyesini test etmişken, haziran sonu itibarıyla 45 dolar sınırının altına gerilemiş durumda.

Çernov, Rusya’daki akaryakıt sıkıntısının ham petrol fiyatları üzerinde de baskı oluşturduğunu ifade ediyor.

Rafinerilerdeki hasar nedeniyle Rusya’nın ham petrol ihracatını artırmak ve aynı zamanda Hindistan gibi ülkelerden hazır benzin ithal etmek zorunda kaldığını belirten Çernov, bu durumun Hindistanlı alıcıların pazarlık gücünü artırdığını kaydediyor.

Hindistan limanlarında Urals petrolüne uygulanan iskonto haziran sonunda varil başına 4 dolardan 7 dolara yükselerek neredeyse iki katına çıktı.

Fiyatlardaki gerilemenin bütçeye etkisinin zaman alacağını belirten Çernov, “Rusya için petrolün hızla ucuzlaması, ihracat gelirlerinin azalması, petrol şirketleri üzerinde baskı oluşması ve bütçedeki petrol-gaz gelirlerinin düşmesi anlamına geliyor. Ancak vergiler belirli bir zaman gecikmesiyle hesaplandığı için bu etki istatistiklere hemen yansımıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

Sektör uzmanları, federal bütçedeki daralmanın yanı sıra petrol şirketlerinin kendi finansal yapılarının da zarar göreceğini öngörüyor.

Ekonomist Kirill Rodionov, rafinerilerin altyapısında meydana gelen hasarın ve buna bağlı üretim kayıplarının, ilerleyen dönemde yüz milyarlarca rubleyi bulacak onarım masraflarına yol açacağını belirtiyor.

Sinara Yatırım Bankası analistlerinin tahminlerine göre, iki kez hedef alınan ve faaliyetlerini 2027 yılına kadar tamamen durduran Moskova Petrol Rafinerisi’nin tek başına onarım maliyeti yaklaşık 1 milyar doları buluyor.

Rusya, kırılgan bölgeler için yeni akaryakıt adımları hazırlıyor