ABD Senatosunda Rusya karşıtı yeni yaptırım paketi 60’tan fazla senatörün desteğini alarak usul engellerini aşacak çoğunluğa ulaştı. Tasarı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dahil üst düzey yöneticiler ile enerji projelerini ve yaptırımları delmeye çalışan yabancı firmaları hedef alıyor.

ABD Senatosunda, hafta sonu hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın öncülük ettiği Rusya karşıtı yaptırım paketi 60’tan fazla senatörün desteğini aldı.

Axios’un aktardığına göre, ulaşılan bu sayı Senatodaki usul engellemelerini aşmak için yeterli çoğunluğu sağlıyor.

Hazırlanan yasa tasarısı, ABD Başkanına Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yanı sıra üst düzey Rus siyasetçi ve askeri liderlerine, iş insanlarına ve devlet teşebbüslerine yaptırım uygulama yetkisi veriyor.

Rusya savunma sanayisini destekleyen yabancı şirketler de yaptırım kapsamına alınıyor.

Belgenin ayrı bir bölümü, Rus petrolü ve doğalgazı satın alan ülkeler için uygulanacak ithalat vergilerini düzenliyor.

İlk taslakta yüzde 500 olarak öngörülen bu oran, yeni metinde aralarında Çin ve Hindistan’ın da yer aldığı en büyük beş Rus petrol ve doğalgaz alıcısı için yüzde 100’e kadar gümrük vergisi olarak değiştirildi.

Benzer vergiler, yaptırımların aşılmasına yardım eden ülkeler için de geçerli olacak.

Kısıtlamaların Rusya Merkez Bankası, Sberbank ve Gazprombank gibi finans kuruluşlarına da teşmil edilmesi öngörülüyor. Yamal LNG, Arctic LNG-1, Arctic LNG-2 ve Arctic LNG-3 gibi büyük enerji projeleri ile bu projelerin sahipleri ve üst yöneticileri de yaptırım listesinde yer alıyor.

Taslak, Rusya’nın “gölge filosu” ile kısıtlamaların aşılmasına aracılık eden yabancı kişi ve gemileri de hedef alıyor. Tasarı kapsamında ABD vatandaşlarının ve şirketlerinin Rus devlet borçlanma araçlarını satın alması yasaklanırken Rusya’ya ve Rus enerji sektörüne yönelik yeni yatırımlar ile Rusya hükümeti lehine veya yararına yapılacak para transferleri de engelleniyor.

Yasa ayrıca, ABD menşeli enerji ürünleri ve teknolojilerinin Rusya’ya ya da Rusya içinde ihracatını, yeniden ihracatını veya transferini yasaklıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, tasarıya henüz tamamen destek verdiğini açıklamadı ancak hayatını kaybeden Graham’ın anısına metni imzalamaya hazır olduğuna dair işaretler verdi.

Salı günü konuşan Trump, “Bunu ciddi şekilde düşünüyoruz, bu Lindsey’nin onuruna olacak. Hayatta en çok istediği şey buydu” ifadesini kullandı.

Axios’un edindiği bilgilere göre Graham, ani ölümünden yalnızca birkaç saat önce senatör arkadaşlarına Beyaz Saray yönetiminin desteğini aldığını iletti.

Olası yaptırımların baskısı Rusya hisse senedi piyasalarında hissediliyor. Moskova Borsası Endeksi 16 Temmuz’da yüzde 4,24 değer kaybederek 2022,27 puana geriledi ve böylece 26 Eylül 2022’den bu yana en sert günlük düşüşünü kaydetti.

Freedom Global analisti Vladimir Çernov, piyasadaki satış dalgasının ana sebebinin ABD’nin yeni yaptırım tasarısına ilişkin haberler olduğunu belirtti.

Rusya genelinde özel akaryakıt istasyonları, artan tedarik maliyetleri ve düşen karlılık oranları nedeniyle sahipleri tarafından yoğun şekilde satışa çıkarılıyor. Ülkedeki ilan sitelerinde ve ticari gayrimenkul platformlarında son bir ayda 150’den fazla akaryakıt istasyonu satış ilanı yayımlandı. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, borç yükü altındaki bağımsız bayilerin büyük petrol şirketleriyle rekabet edemeyerek piyasadan çekilmeye başladığını belirtiyor.

Rusya’da özel akaryakıt istasyonu sahiplerinin, kötüleşen mali durumlar ve artan toptan yakıt alım fiyatları nedeniyle işletmelerini yoğun şekilde satışa çıkarmaya başladığı bildirildi.

İzvestiya gazetesinin sektör temsilcilerine dayandırdığı haberine göre, bağımsız akaryakıt ağlarının piyasadan çekilme eğilimi hız kazandı.

Son bir ay içinde internet üzerindeki ilan sitelerinde, ticari gayrimenkul platformlarında ve kurumsal kaynaklarda 150’den fazla akaryakıt istasyonu satış ilanı yer aldı.

Satışa çıkarılan tesislerin fiyatları 1 milyon ruble ile 150 milyon ruble arasında değişirken, Ufa kentinde 13 istasyondan oluşan bir ağ için 350 milyon ruble talep ediliyor.

Özel akaryakıt istasyonlarının satışa sunulduğu bölgeler arasında Bryansk, Kursk, Samara, İvanovo, Tambov, Ryazan, Vladimir ve Orenburg bölgeleri öne çıkıyor.

Mülk sahipleri, satış kararlarının arkasında biriken borçlar ve mali yapının bozulması olduğunu ifade ediyor. Satıştan elde edilecek gelirlerin öncelikle yükümlülüklerin kapatılmasında kullanılması planlanırken, işletmecilerin büyük kısmı bu sektörde faaliyet göstermeye devam etmek istemediğini belirtiyor.

Öncelik büyük şirketlerin kendi istasyonlarında

Sektör kaynakları, özel akaryakıt istasyonlarının yakıt tedarik zincirinde arka planda kaldığına dikkat çekiyor. İzvestiya gazetesine konuşan bir kaynak, “Özel istasyonlarda ciddi sorunlar yaşandığı bir gerçek çünkü yakıt dağıtımı onlara artıkların aktarılması prensibiyle yapılıyor. Bu durum kasıtlı bir kötü niyetten kaynaklanmıyor; büyük petrol üreticileri öncelikle kendi istasyon zincirlerinin ihtiyacını karşılıyor, kalan hacim ise büyük bölgesel ağlara ulaştırılıyor” değerlendirmesinde bulundu.

St. Petersburg Petrol Kulübü Birliği Başkanı Marat Murtazin, özel istasyonların petrol ürünlerini çok yüksek fiyatlarla satın almak zorunda kaldığını, bu durumun işletme karlılığını imkansız hale getirdiğini ve bayilerin piyasada rekabetçi fiyatlar sunmasını engellediğini vurguladı.

“Kapatmaktan başka çare kalmadı”

Gayneful adlı yakıt şirketinin genel müdür yardımcısı Anastasiya Bunina, bağımsız operatörlerin yakıtı St. Petersburg Uluslararası Emtia ve Hammadde Borsasından veya aracılardan yüksek fiyatlarla tedarik etmek zorunda kaldığını açıkladı.

Bunina, “Sonuç olarak bazı özel istasyon sahipleri, işletmelerini satmak ya da faaliyetlerini tamamen durdurmak dışında hiçbir seçeneklerinin kalmadığı bir çıkmaza girdi” dedi.

İzvestiya gazetesinin paylaştığı verilere göre, 2026 yılının başı itibarıyla Rusya genelinde yaklaşık 27,7 bin akaryakıt istasyonu işletiliyor ve bunlardan yaklaşık 19,8 bini bağımsız bayilerden oluşuyor.

Tesislerin hedef alınması arzı etkiliyor

Hükümet kanadı ise piyasadaki sıkışıklığın geçici olduğunu savunuyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, hafta içinde yaptığı açıklamada, ülkedeki akaryakıt durumunun kademeli olarak düzeleceğini beyan etti.

Ukrayna ordusunun Rus altyapı tesislerine yönelik saldırılarına değinen Putin, Rusya’nın bu eylemlere vereceği yanıtın “ayniyle karşılık verme” şeklinde olacağını ve “birkaç kat daha güçlü” gerçekleşeceğini söyledi.

Temmuz ayının başında Putin, iç akaryakıt piyasasının güvence altına alınmasına yönelik ek tedbirleri içeren bir yasayı onaylamıştı.

Söz konusu yasa, ithalat sübvansiyon mekanizmasının ayarlanmasını, düz damıtma benzinin karıştırılmasının yüksek oktanlı yakıt üretimiyle eşdeğer sayılmasını ve petrol rafinerileri için yatırım anlaşmalarının sürelerinin uzatılmasını öngörüyor.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise daha önce yaptığı açıklamada, petrol rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarının üretim kapasitelerinde kısmi kayıplara yol açtığını ve bu durumun iç akaryakıt piyasasında geçici arz açığı yarattığını kaydetmişti.

Ukrayna’nın Rus petrol rafinelerine yönelik saldırılarının tetiklediği akaryakıt krizi, Rusya genelindeki karayolu yük taşımacılığı tarifelerinde sert yükselişe yol açtı. Sektör endekslerine yansıyan tarihi artışlar, başta gıda ve inşaat malzemeleri olmak üzere tüketim malları üzerinde yeni bir enflasyon baskısı oluşturuyor.

Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırıların yol açtığı akaryakıt krizi, Rusya içindeki karayolu yük taşımacılığı fiyatlarında keskin bir artışa neden oldu.

Rus medya kuruluşu RBK’nın aktardığı verilere göre, mayıs ayının sonundan temmuz ayının ortasına kadar olan son 1,5 aylık dönemde, karayoluyla yük teslimatına yönelik ortalama tarifeler yüzde 17,5 oranında yükseldi. Söz konusu hesaplama, nakliye borsası ATI.SU tarafından derlenen FTL (tam kamyon yükü) endeksine dayanıyor.

Forbes dergisinin ATI.SU verilerine dayandırdığı haberinde ise tarifelerdeki yıllık artış oranının yüzde 28,8’i bulduğu belirtildi.

En popüler 100 güzergahtaki nakliye maliyetlerini yansıtan bu gösterge, temmuz ayında 2086 puana ulaşarak tarihi bir rekor kırdı.

Vedomosti gazetesinin aktardığına göre ise Velikiy Novgorod – St. Petersburg, İrkutsk – Novosibirsk ve Yekaterinburg – Kazan gibi belirli rotalardaki nakliye ücretleri bir yıl içinde 1,5 kattan fazla artış gösterdi.

Yakıt sıkıntısı sefer sürelerini uzatıyor

Lojistik platformu Umnaya Logistika’nın Pazarlama Direktörü Aleksandr Pleşıvıh, maliyet artışlarının arkasındaki temel nedenin akaryakıt krizi olduğunu kaydetti.

Pleşıvıh, ana hat seferlerindeki maliyetlerin yaklaşık yüzde 30’unu yakıtın oluşturduğunu belirtti. Dizel yakıt sıkıntısının sefer sürelerini de uzattığını ifade eden Pleşıvıh, sürücülerin akaryakıt istasyonlarındaki kuyruklarda beklemek zorunda kaldığını ve bunun da zaman kaybına yol açtığını ekledi.

Pleşıvıh, en zorlu durumun şu sıralar hasat döneminin başladığı Rusya’nın güney kesimlerinde yaşandığını aktardı. Belirli bölgelerde dizel yakıtın litre fiyatının 90 ila 100 rubleye kadar ulaştığını belirten Pleşıvıh, Krasnodar – Moskova güzergahındaki nakliye ücretinin son bir ayda yüzde 21, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 18 arttığını söyledi.

Rostov-na-Donu – Moskova hattındaki yıllık ücret artışı ise yüzde 20 olarak kayıtlara geçti.

Ulaşım maliyetleri tüketici fiyatlarına yansıyacak

Freedom Global analisti Vladimir Çernov, mevcut durumun ekonomi için oldukça önemli bir sinyal olduğunu ifade etti. Çernov, nakliye giderlerinin neredeyse her ürünün nihai fiyatına dahil olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Taşımacı yakıt istasyonu ararken daha fazla zaman harcıyorsa, kuyrukta bekliyorsa, sefer sırasında zaman kaybediyor ve yakıtı daha yüksek fiyattan satın alıyorsa, bu maliyetler kademeli olarak teslimat ücretlerine yansır.”

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın güçlü bir pro-enflasyonist faktör olduğunu vurgulayan Çernov, taşımacılık giderlerindeki yükselişin gıda ürünleri, inşaat malzemeleri, ev aletleri ve diğer tüketim mallarının fiyatlarına aynı ölçüde yansıyacağını sözlerine ekledi.