Rusya ve Ukrayna, İstanbul’da yeniden masaya oturdu

Rusya ve Ukrayna heyetleri, dün akşam İstanbul’daki Çırağan Sarayı’nda üçüncü tur müzakereler için bir araya geldi. Görüşmelerde Rusya üç çalışma grubu kurulmasını teklif ederken, Ukrayna ise ağustos sonuna kadar Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump’ın da katılacağı bir liderler zirvesi düzenlenmesini önerdi.

Rusya ve Ukrayna heyetleri, bir buçuk ay aradan sonra dün İstanbul’daki Çırağan Sarayı’nda üçüncü tur doğrudan müzakereler için bir araya geldi.

Yaklaşık bir buçuk saat süren görüşmelerde, tarafların önceki toplantıda birbirlerine sundukları uzlaşı memorandumları ele alındı.

Rusya üç ayrı çalışma grubu kurulmasını ve kısa süreli ateşkesler ilan edilmesini teklif ederken, Ukrayna ise ağustos ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın da katılacağı bir liderler zirvesi düzenlenmesini önerdi.

Rusya heyetinin yapısı ilk iki turda olduğu gibi değişmezken, heyete Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy başkanlık etti.

Bir hafta önce savunma bakanlığı görevinden ayrılıp Milli Güvenlik ve Savunma Konseyi Başkanlığına atanan Rüstem Umerov’un başkanlığındaki Ukrayna heyetinde ise Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna ordusu, Ukrayna Güvenlik Teşkilatı (SBU) ve istihbarat temsilcileri yer aldı.

Moskova’nın masadaki teklifleri

Rus heyetine başkanlık eden Vladimir Medinskiy, Moskova’nın tekliflerini basın mensuplarına açıkladı.

Medinskiy, “Vergi mükelleflerinin zamanından ve parasından tasarruf etmek için heyetlerimiz bünyesinde çevrim içi çalışacak üç çalışma grubu oluşturulmasını teklif ettik. Bunlar siyasi, insani ve askeri konularda ilgili askeri kurumlardan uzmanların yer alacağı çalışma grupları olacak,” dedi.

Medinskiy ayrıca, “Sıhhiye ekiplerinin yaralıları alabilmesi ve komutanların askerlerinin naaşlarını toplayabilmesi için” temas hattında 24 ila 48 saatlik kısa süreli ateşkesler ilan edilmesini önerdiklerini belirtti.

Bu teklifin gerekçesini, “FPV dronlarının sürekli hakimiyeti nedeniyle sıhhiye ekiplerinin yaralıları tahliye ederken çok büyük risk altına girmesi” olarak açıkladı.

Görüşmelerde Ukrayna tarafından alıkonulan Kursk bölgesinden 30 sivilin iadesinin de ele alındığını söyleyen Medinskiy, Moskova’nın Kiev’e 7 bin askerin naaşını teslim ettiğini, “az sayıda” naaş aldığını ve 3 bin naaşı daha teslim etmeye hazır olduğunu ekledi.

Bu esnada Rusya Savunma Bakanlığı, 23 Temmuz’da Moskova ve Kiev arasında yeni bir esir takası yapıldığını duyurdu.

Kiev’den liderler zirvesi ve ateşkes çağrısı

Ukrayna tarafının sonuçlarını ise heyet başkanı Rüstem Umerov ve Dışişleri Bakanlığı Temsilcisi Georgiy Tıhiy aktardı.

Umerov, Kiev’in Moskova’ya ağustos sonuna kadar Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın da katılımıyla bir zirve düzenlenmesini teklif ettiğini açıkladı.

Heyet üyesi Tıhiy, “Zirvede neden ısrar ediyoruz? Çünkü Rusya’da kararları alan tek bir kişi var. Ateşkes gibi önemli kararlar alınacaksa, bu kişinin orada olması gerekir,” ifadelerini kullandı ve bu teklifin her an hayata geçirilebileceğini belirtti.

Kiev ayrıca, kritik ve sivil altyapıya yönelik saldırılar da dahil olmak üzere ateşi kesmeye hazır olduğunu ve Moskova’dan da aynısını beklediğini duyurdu.

Tarafların, üç yıldan uzun süredir esir tutulan kişilerin takasına devam etme konusunda anlaştıkları bildirildi. Umerov’a göre bu takas, bin 200 kişiyi kapsıyor.

Liderler zirvesi konusunda görüş ayrılığı sürüyor

Liderler zirvesi konusunda ise Medinskiy, bunun için önce bir barış anlaşması üzerinde çalışılması gerektiğini vurguladı.

Medinskiy, “Bu toplantıda anlaşma tartışılmamalı, nokta konulmalı, imzalanmalıdır. Bizde dendiği gibi, işi bitiren sondur,” dedi ve dördüncü tur görüşmelerin yapılması umudunu dile getirdi.

Medinskiy, tarafların birbirlerine gönderdikleri memorandumlardaki pozisyonlarının “oldukça uzak” olduğunu ancak bu konudaki temasların süreceğini kaydetti.

Görüşme öncesinde de tarafların öncelikleri farklılık gösteriyordu. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, önceliğin memorandumların ve insani takasların görüşülmesi olduğunu, zirve için zemin hazırlanması gerektiğini belirtmişti.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ise acil ve tam bir ateşkes üzerinde ısrarcı olacaklarını söylemişti.

Tarafların memorandumlarındaki temel başlıklar

Görüşmelerin temelini oluşturan ve 2 Haziran’da sunulan Rusya’nın memorandumunun üç bölümden oluştuğu belirtiliyor: Kırım ve dört bölgenin Rusya’nın parçası olarak tanınması, Ukrayna’nın tarafsızlığı ve nükleer silahlardan arınmış statüsünün teyidi, Rusça konuşanların haklarının güvence altına alınması ve Ukrayna ordusunun küçültülmesi gibi temel uzlaşı parametreleri; iki farklı ateşkes seçeneği; adımların sırası ve uygulama takvimi.

Ukrayna’nın memorandumunun ise beş bölüm içerdiği ifade ediliyor: Uzlaşının temel ilkeleri; bir sonraki adım olarak ateşkesin ve liderler toplantısının kararlaştırılması; ateşkes; “herkese karşılık herkes” ilkesiyle esir takasının devamı gibi güven artırıcı önlemler ve liderler toplantısı.