Rusya, yaptırımlar nedeniyle LNG sevkiyat rotasını değiştirdi

Rusya’nın Kaliningrad’a Litvanya üzerinden yaptığı doğalgaz transit sevkiyatı bu yıl dördüncü kez durdu. Bu durumun, yaptırımlar nedeniyle atıl kalan Portovaya LNG tesisinden gelen yakıtın Kaliningrad’daki depolama tesisine boşaltılmasıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor. Gazprom’un Litvanyalı operatör Amber Grid ile olan transit anlaşmasının yıl sonunda bitecek olması ise geleceğe dair belirsizlik yaratıyor.

Eurasia Daily‘nin haberine göre, Rusya’nın Litvanya üzerinden Kaliningrad’a yaptığı doğalgaz transit sevkiyatı temmuz sonunda yeniden durdu.

Bu durum, yaptırımlar nedeniyle Baltık’taki Portovaya tesisinin neredeyse faaliyetlerini durdurması ve ürettiği sıvılaştırılmış doğalgazı (LNG) başka yere sevk etme ihtiyacından kaynaklanıyor.

ENTSOG verilerine göre, Rusya’nın Kaliningrad’a Litvanya üzerinden gaz sevkiyatı 26 Temmuz’da durma noktasına geldi.

Sevkiyatlar hem Litvanya’dan bölgeye giriş noktasında hem de Belarus’tan çıkış noktasında düştü. Bu, transitin yıl içinde durduğu dördüncü vaka olarak kayıtlara geçti.

Yeniden gazlaştırma tankerinin rolü

Litvanyalı operatör Amber Grid, ana boru hattındaki önleyici bakım çalışmalarının ağustos ayında planlandığını belirtiyor.

Bu nedenle, mevcut kesintinin, Rusya’nın dış toprağı için yüzer LNG terminali olarak hizmet veren Mareşal Vasilevskiy adlı yeniden gazlaştırma tankerinin boşaltılmasıyla bağlantılı olduğu düşünülüyor.

Benzer kesintiler şubat, nisan ve mayıs aylarında da yaşanmıştı. Gemi Trafik Hizmetleri (AIS) verileri, bu kesintilerin Mareşal Vasilevskiy tankerinin, Gazprom’a ait olan ve ABD yaptırımlarına maruz kalan Portovaya tesisinden yeni gaz partilerini almak için boşaltma yapmasıyla ilişkili olduğunu gösteriyor.

Tanker, bu işlemi hem doğrudan hem de proje kapsamında kendisi gibi yaptırım listesinde olan gaz tankerleri aracılığıyla gerçekleştiriyor.

Sonuç olarak, şubat ayından bu yana Portovaya tesisinin faaliyetlerini esasen sadece Kaliningrad terminali sağlıyor.

Mareşal Vasilevskiy tankerinin, temmuz sonunda gazı Kaliningrad Oblastı’nın gaz iletim sistemine verip depolara pompaladıktan sonra yeni parti için Portovaya’ya gitmesi muhtemel görünüyor.

Yaptırımların etkisi ve transit anlaşmasının geleceği

Şu anda Portovaya’dan bir başka yük de Asya’ya doğru yola çıkmış durumda. Perle (eski adıyla Pskov) adlı tanker, Afrika’nın etrafından dolaşarak bu sevkiyatı gerçekleştiriyor. Bu, yaptırımların yürürlüğe girmesinden sonra projeden yapılan ilk ihracat sevkiyatı olabilir.

Tek LNG partisi 100 milyon metreküpe kadar ulaşabiliyor. 1,5 milyon ton kapasiteli orta tonajlı Baltık LNG tesisi Portovaya, Eylül 2022’de faaliyete geçmiş ve başlangıçta yükler Yunanistan ile Türkiye’ye gönderilmişti.

Geçen yıl ise partilerin önemli kısmı Çin’e giderken İspanya’ya da sevkiyatlar başlamıştı.

Portovaya ve Kriogaz Vısotsk projelerine ve gaz tankerlerine yönelik yaptırımlar Gazprom ve Novatek için tatsız sürpriz olsa da Rusya’nın toplam LNG ihracatını ciddi şekilde etkilemeyecek.

Yaptırım uygulanan iki tesisin toplam proje kapasitesi 2,2 milyon ton (3 milyar metreküp) olup bu da Rusya’nın LNG ihracatının yaklaşık yüzde 6-7’sine tekabül ediyor.

Öte yandan, Gazprom ile Litvanyalı operatör Amber Grid arasında Kaliningrad Oblastı’na gaz transiti için yapılan anlaşma yıl sonunda sona eriyor ve uzatılmasına ilişkin henüz açıklama yapılmadı.

Rusya Ulusal Enerji Güvenliği Fonu (FNEB) Direktör Yardımcısı Aleksey Grivaç, transitin devam etmesinin temel senaryo olduğunu, zira bunun tüm tarafların çıkarına olduğunu ve LNG sevkiyatlarının kesintilere karşı alternatif oluşturduğunu düşünüyor.