Bizi Takip Edin

Diplomasi

Rutte’nin Trump’ı NATO’da tutma planı

Yayınlanma

Mark Rutte, Donald Trump’ın NATO’ya sırtını dönmesini engellemek için yeni bir plan hazırladı: ABD’ye fayda sağlayacak yeni savunma anlaşmaları vaat etmek.

Cuma günü (22 Mayıs) İsveç’in güneyindeki Helsingborg kentinde bir araya gelecek olan NATO dışişleri bakanları için savunma üretimi öncelikli bir konu olacak.

Üç üst düzey NATO diplomatının POLITICO’ya aktardığına göre, NATO Genel Sekreteri son haftalarda, temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek ittifak liderleri zirvesini başarıya ulaştırmak için çabalarken, savunma üretimini ve anlaşmalarını önemli ölçüde artırmaya yönelik bir kampanyanın öncülüğünü üstlendi.

Bunun amacı, Avrupa’daki gerçek bir eksikliği gidermek ama aynı zamanda Trump’ın ilgisini çekecek ekonomik bir argüman sunmak.

İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, POLITICO’ya verdiği demeçte şunları söyledi: “Rutte’nin Ankara’da bu konuyu vurgulaması bence çok iyi; böylece ortak standartlara sahip olabilir, daha iyi birlikte çalışabilirlik sağlayabilir ve daha fazla ve daha ucuza üretim yapabiliriz. Ticarete devam etmemiz ve birlikte silah üretmeye devam etmemiz gerekiyor; ABD’nin bazı benzersiz yetenekleri var.”

Diplomatlardan biri, Rutte’nin planının ”ABD için de iyi haber” olduğunu söyledi.

Fakat ittifakı savunma anlaşmalarına derinlemesine dahil etmeye yönelik herhangi bir çaba, bloğun kendi savunma sanayisinin geliştirilmesine öncelik vermek için milyarlarca avroluk yasal teklifler ve krediler açıklayan AB ile bir çatışmaya yol açabilir.

Eski bir NATO yetkilisi olan Gerlinde Niehus, sanayiye odaklanmanın “başka yerlerdeki bölünmelerden dikkatleri başka yöne çekmek için son derece mantıklı” olduğunu söyledi.

Rutte’nin stratejisinin merkezinde, Ankara’da savunma harcamalarına ilişkin taahhütleri ve somut kanıtları masaya yatırmak yer alıyor.

Rutte, kamuoyu önünde bu konuyu defalarca gündeme getirdi ve sanayiyi, üzerinde anlaşmaya varılmış sözleşmeleri olsun ya da olmasın, üretimi artırmaya ikna etmeye çalıştı.

Rutte, perşembe günü İsveç’te, “Ticari şirketler, iş fırsatları olduğunda bunları yakalamanızı sağlamak için var, şu anda devasa bir iş fırsatı var. Ankara’da göreceksiniz… bu tartışılacak ana konu,” dedi.

Dördüncü bir üst düzey NATO diplomatı, Rutte’nin özel görüşmelerde Avrupalı müttefiklere, temmuz zirvesine üretim artışı ve sanayi sözleşmelerine dair kanıtlar getirmeleri için baskı yaptığını söyledi ve “Rutte müttefiklere, hazırlık aşamasında ne varsa lütfen Ankara’ya getirin dedi,” diye ekledi.

İki üst düzey NATO diplomatına göre bu, Amerikan savunma firmalarıyla ortak girişimleri teşvik etmeyi ve daha fazla ABD silah satışı yapılmasını da içeriyor.

İkinci üst düzey diplomat, üretimin artırılmasının da zirve bildirgesinin “önemli bir parçası” olacağını söyledi.

Konuya yakın bir kaynağa göre, bildirge, NATO’nun henüz resmi olarak açıklamadığı anlaşmalarla birlikte sunulacak. Bunlara, eskimiş Boeing 707 AWACS uçak filosunu Saab’ın GlobalEye keşif uçaklarıyla değiştirme kararı da dahil.

Ayrıca ittifak, zirvede savunma firmalarıyla ilişkilerini düzenleyen 2013 tarihli NATO Sanayi Katılımı Çerçevesinde bir revizyon sunacak. Bu, yeni kurulan şirketlerin NATO çapındaki tatbikatlara entegrasyonu gibi önerileri içerebilir.

Öte yandan Bloomberg Economics’in savunma sorumlusu Becca Wasser, NATO genel sekreterinin sanayi üretimini fiilen etkileyecek çok az araca sahip olması nedeniyle, Rutte’nin Trump’ın gözüne girme planını gerçekleştiremesinin kolay olmayacağını söyledi.

Ona göre silah alımları ulusal kontrol altında iken, ittifakın yapabileceği tek şey “talep sinyali” göndermekten öteye geçemez. 

Fakat bu, sözleşme olmadan üretim hatlarına yatırım yapamayan küçük savunma firmaları için işe yaramaz.

Ortak girişimlerden bahsedilmesi de sonuçsuz kalabilir, çünkü bu tür düzenlemeler genellikle Avrupa’daki yavaş izin süreçleri ve ABD’nin teknoloji kontrolünü ve fikri mülkiyet haklarını elinden çıkarmaya karşı temkinli yaklaşımı nedeniyle gecikiyor.

Avrupalı müttefiklere ABD’den daha fazla alım yapmaları yönünde baskı uygulanması da AB ile yeni bir gerilim yaratabilir. Brüksel, finanse ettiği programlarda Avrupalı savunma firmalarını desteklemek için yoğun çaba sarf etti.

Bir AB diplomatı, “ABD çok güvenilir olmamıştır ve [Avrupalı] stratejik özerklik ivme kazanmaktadır” ve “Savunmamız için çok para harcayacağız” diyerek, bloğun kendi şirketlerinin bundan fayda görmesi gerektiğini belirtti.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English