Senatör Moran’dan NASA bütçesindeki kesinti planına tepki

ABD’de Senato Tahsisatlar Alt Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Jerry Moran, Trump yönetiminin NASA bütçesinde öngördüğü kesintileri “hata” olarak nitelendirerek kurumun güçlü kalabilmesi için denge ve istikrarın şart olduğunu vurguladı. Beyaz Saray’ın 2027 mali yılı için talep ettiği 18,8 milyar dolarlık bütçe tasarısı, bilim misyonlarından tarihi siyah üniversitelerindeki mühendislik programlarına kadar pek çok alanda milyarlarca dolarlık kesinti öngörüyor.

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) Senato Tahsisatlar Alt Komisyonu’nun Ticaret, Adalet ve Bilimden Sorumlu Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Jerry Moran, Trump yönetiminin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) bütçesinde gitmeyi planladığı kesintileri eleştirdi.

Colorado eyaletinde düzenlenen yıllık Uzay Sempozyumu’nda konuşan Moran, kaynağın sadece keşif misyonlarına aktarılmasının ve bilim ile diğer alanlardaki bütçenin kısıtlanmasının bir hata olacağını dile getirdi. SpaceNews tarafından aktarılan bilgilere göre Moran, bütçede tek önemli unsurun uzay keşifleri olduğu yönündeki bir varsayımla hareket etmeyeceğini belirtti.

Bütçe tasarısında 5,6 milyar dolarlık azalma öngörülüyor

Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi, bu ayın başında Kongre’den 2027 mali yılı için NASA adına 18,8 milyar dolarlık tahsisat talebinde bulunmuştu. Bu miktar, 2026 mali yılında ayrılan bütçeye kıyasla 5,6 milyar dolarlık bir azalma anlamına geliyor.

Sunulan tasarıda, “düşük öncelikli” olarak sınıflandırılan 40’tan fazla misyonun sonlandırılması yoluyla NASA’nın bilim biriminden 3,4 milyar dolarlık kesinti yapılması planlanıyor.

Tasarı ayrıca, 2030 yılında emekliye ayrılması öngörülen Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan (ISS) 1,1 milyar dolar, uzay teknolojisi biriminden 297 milyon dolar ve NASA’nın Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik (STEM) Katılım Ofisi’nden 143 milyon dolarlık indirim öngörüyor.

STEM ofisindeki kesintiler kapsamında, tarihi siyah üniversitelerindeki (HBCU) mühendislik ve veri bilimi girişimlerine milyonlarca dolar aktaran bir programın sonlandırılması da yer alıyor.

Senato bütçede denge ve süreklilik arıyor

Pazar günü yaptığı açıklamalarda Moran, NASA’nın fonlanması konusunda geçtiğimiz yıl yürütülen sürece benzer bir yol izlemek için çalışacağını ifade etti.

Güçlü bir NASA’nın istikrar, öngörülebilirlik ve denge gerektirdiğini anladığını belirten Kansas Senatörü, alt komisyonun bütçe tasarısına ilişkin NASA Yöneticisi Jared Isaacman’ın katılımıyla bir oturum planladığını kaydetti. Oturumun tarihi hakkında ise henüz bir bilgi paylaşılmadı.

Öte yandan, NASA Yöneticisi Jared Isaacman, bu ayın başında CNN’de yayınlanan “State of the Union” programında Jake Tapper’a verdiği mülakatta söz konusu kesintileri savundu. Isaacman, NASA’nın bütçesinin dünya genelindeki diğer tüm uzay ajanslarından daha büyük olduğunu vurguladı.

Isaacman açıklamasında, NASA’nın bilim bütçesinin dünyadaki diğer tüm uzay ajanslarının toplamından daha fazla olduğunu belirtti.

Bütçe tartışmalarının, Başkan Trump’ın “Büyük Güzel Yasa” (One Big Beautiful Bill) veya “Çalışan Aileler Vergi Kesintisi” kredisi kapsamındaki 10 milyar dolarlık yatırımı bağlamından kopardığını ifade eden Isaacman, şu ifadeleri kullandı:

“Bize Ay’a düzenli olarak gitme, Ay’da kalıcı bir varlık gösterme ve kendi içinde sayısız bilimsel ve teknolojik gelişme fırsatı sunacak olan Ay üssünü inşa etme kabiliyetini kazandıran şey budur.”

Buna karşın, Kongre Gezegen Bilimleri Grubu eş başkanları Cumhuriyetçi Temsilci Don Bacon ve Demokrat Temsilci Judy Chu, Perşembe günü yaptıkları ortak açıklamada yönetimin NASA için sunduğu bütçe tasarısından “derin endişe” duyduklarını bildirdi.

İkili, yaptıkları açıklamada, “Bu ağır kesintiler kritik misyonlar, bilimsel iş gücü ve uzun vadeli araştırma planlaması için muazzam bir kaos ve belirsizlik yaratacaktır. Aynı zamanda, NASA Bilim birimi için mevcut fonların enflasyonla eş hızda artmamış olması, daha az değil daha fazla yatırıma ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır” değerlendirmesinde bulundu.