Diplomasi
ŞİÖ zirvesi, Çin’in Tiencin kentinde başladı

Çin’in Tiencin kentinde başlayan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi gibi liderleri bir araya getirdi. Pekin, zirveyi Batı liderliğindeki küresel düzene karşı istikrarlı bir alternatif sunma fırsatı olarak görüyor. Örgütün Batı karşıtı bir bloğa dönüşme potansiyeli, Batılı başkentlerde yakından takip ediliyor.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in ev sahipliğinde Tiencin kentinde başlayan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi, Asya ve Orta Doğu’dan çok sayıda devlet başkanı ve heyeti bir araya getirdi.
Pekin, zirveyi Batılı kurumlara karşı küresel bir denge unsuru oluşturma hedefinin önemli bir adımı olarak konumlandırıyor.
Çinli yetkililer, pazar günü başlayan ve iki gün sürecek olan zirveyi, örgütün bugüne kadarki en geniş katılımlı buluşması olarak nitelendirdi.
CNN’in haberine göre, ŞİÖ, Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in küresel ekonomide dengeyi kendi lehlerine yeniden kurma çabalarının temel taşı haline geldi.
Putin’e kırmızı halılı karşılama
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, pazar günü Tiencin’de kırmızı halıyla karşılandı. Zirve öncesinde Çin’in resmi haber ajansı Şinhua’ya yazılı mülakat veren Putin, Çin-Rusya ortaklığını “dünyada istikrar sağlayan bir güç” olarak tanımladı.
Putin, “Adil, çok kutuplu bir dünya düzeni inşa etme vizyonunda hemfikiriz,” diye konuştu. Bu ifadenin, iki ülkenin ABD öncülüğündeki mevcut düzeni eleştiren yaklaşımlarını yansıttığı belirtiliyor.
Geniş katılımlı zirve
ŞİÖ’nün daimi üyeleri arasında Çin, Rusya, Hindistan, İran, Pakistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan bulunuyor.
Örgüt, dünya enerji rezervlerinin önemli bir bölümünü kontrol ederken küresel nüfusun yaklaşık yüzde 40’ını temsil ediyor.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi de zirveye katılan liderler arasında yer aldı. Geçen yıl Kazakistan’daki toplantıya katılmayan Modi’nin bu yılki ziyareti, Washington ile Yeni Delhi arasında artan gerilim ve Pekin ile ilişkilerde gözlenen yumuşama ile aynı döneme rastladı.
CNN’e göre bu durum, ABD’nin Hindistan’ı Çin’e karşı denge unsuru olarak kullanma planlarını zayıflatabilir.
Toplantıya ayrıca aralarında Kamboçya, Mısır, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Katar, Kuveyt ve NATO üyesi Türkiye’nin de bulunduğu 16 partner ve gözlemci ülke heyeti davet edildi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in de zirveye katılması bekleniyor.
Askeri geçit töreni hazırlığı
Zirvenin ardından Pekin’de İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yılı dolayısıyla büyük bir askeri geçit töreni düzenlenecek. Putin’in yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif gibi bazı liderlerin de törene katılması öngörülüyor.
Törende ayrıca Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Myanmar lideri Min Aung Hlaing, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç ve Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun da yer alması bekleniyor.
Batı karşıtı bir blok endişesi
2001’de kurulan ŞİÖ, üyeleri arasında terörle mücadele, istihbarat paylaşımı, eğitim, ticaret ve enerji gibi alanlarda işbirliğini hedefliyor.
2023’te İran’ın, ardından da Belarus’un örgüte katılması, Pekin ve Moskova’nın ŞİÖ’yü daha açık bir şekilde Batı karşıtı bir yapıya dönüştürme girişimi olarak yorumlanıyor. CNN, özellikle Moskova-Pekin-Tahran hattında gelişen bağların Washington’da kaygıya neden olduğunu bildirdi.
Uzmanlar somut sonuç beklemiyor
Uzmanlar, zirvenin ekonomik entegrasyonu ne ölçüde teşvik edeceğini izleyeceklerini ancak somut gelişmelerin düşük bir ihtimal olduğunu belirtiyor.
Moskovskiy Komsomolets gazetesine konuşan Şanghaylı uluslararası ilişkiler uzmanı Şen Dengli, “ŞİÖ’nün misyonunun ne olması gerektiği ve örgütün iç ihtilafları nasıl çözebileceği netleşmeden, ŞİÖ yalnızca bir vitrin,” değerlendirmesinde bulundu.
CNN, örgütün bugüne kadar Ukrayna’daki savaşa ilişkin ortak bir bildiri yayımlamadığına da dikkat çekti.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’










