ŞİÖ zirvesi, Çin’in Tiencin kentinde başladı

Çin’in Tiencin kentinde başlayan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi gibi liderleri bir araya getirdi. Pekin, zirveyi Batı liderliğindeki küresel düzene karşı istikrarlı bir alternatif sunma fırsatı olarak görüyor. Örgütün Batı karşıtı bir bloğa dönüşme potansiyeli, Batılı başkentlerde yakından takip ediliyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in ev sahipliğinde Tiencin kentinde başlayan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi, Asya ve Orta Doğu’dan çok sayıda devlet başkanı ve heyeti bir araya getirdi.

Pekin, zirveyi Batılı kurumlara karşı küresel bir denge unsuru oluşturma hedefinin önemli bir adımı olarak konumlandırıyor.

Çinli yetkililer, pazar günü başlayan ve iki gün sürecek olan zirveyi, örgütün bugüne kadarki en geniş katılımlı buluşması olarak nitelendirdi.

CNN’in haberine göre, ŞİÖ, Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in küresel ekonomide dengeyi kendi lehlerine yeniden kurma çabalarının temel taşı haline geldi.

Putin’e kırmızı halılı karşılama

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, pazar günü Tiencin’de kırmızı halıyla karşılandı. Zirve öncesinde Çin’in resmi haber ajansı Şinhua’ya yazılı mülakat veren Putin, Çin-Rusya ortaklığını “dünyada istikrar sağlayan bir güç” olarak tanımladı.

Putin, “Adil, çok kutuplu bir dünya düzeni inşa etme vizyonunda hemfikiriz,” diye konuştu. Bu ifadenin, iki ülkenin ABD öncülüğündeki mevcut düzeni eleştiren yaklaşımlarını yansıttığı belirtiliyor.

Geniş katılımlı zirve

ŞİÖ’nün daimi üyeleri arasında Çin, Rusya, Hindistan, İran, Pakistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan bulunuyor.

Örgüt, dünya enerji rezervlerinin önemli bir bölümünü kontrol ederken küresel nüfusun yaklaşık yüzde 40’ını temsil ediyor.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi de zirveye katılan liderler arasında yer aldı. Geçen yıl Kazakistan’daki toplantıya katılmayan Modi’nin bu yılki ziyareti, Washington ile Yeni Delhi arasında artan gerilim ve Pekin ile ilişkilerde gözlenen yumuşama ile aynı döneme rastladı.

CNN’e göre bu durum, ABD’nin Hindistan’ı Çin’e karşı denge unsuru olarak kullanma planlarını zayıflatabilir.

Toplantıya ayrıca aralarında Kamboçya, Mısır, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Katar, Kuveyt ve NATO üyesi Türkiye’nin de bulunduğu 16 partner ve gözlemci ülke heyeti davet edildi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in de zirveye katılması bekleniyor.

Askeri geçit töreni hazırlığı

Zirvenin ardından Pekin’de İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yılı dolayısıyla büyük bir askeri geçit töreni düzenlenecek. Putin’in yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif gibi bazı liderlerin de törene katılması öngörülüyor.

Törende ayrıca Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Myanmar lideri Min Aung Hlaing, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç ve Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun da yer alması bekleniyor.

Batı karşıtı bir blok endişesi

2001’de kurulan ŞİÖ, üyeleri arasında terörle mücadele, istihbarat paylaşımı, eğitim, ticaret ve enerji gibi alanlarda işbirliğini hedefliyor.

2023’te İran’ın, ardından da Belarus’un örgüte katılması, Pekin ve Moskova’nın ŞİÖ’yü daha açık bir şekilde Batı karşıtı bir yapıya dönüştürme girişimi olarak yorumlanıyor. CNN, özellikle Moskova-Pekin-Tahran hattında gelişen bağların Washington’da kaygıya neden olduğunu bildirdi.

Uzmanlar somut sonuç beklemiyor

Uzmanlar, zirvenin ekonomik entegrasyonu ne ölçüde teşvik edeceğini izleyeceklerini ancak somut gelişmelerin düşük bir ihtimal olduğunu belirtiyor.

Moskovskiy Komsomolets gazetesine konuşan Şanghaylı uluslararası ilişkiler uzmanı Şen Dengli, “ŞİÖ’nün misyonunun ne olması gerektiği ve örgütün iç ihtilafları nasıl çözebileceği netleşmeden, ŞİÖ yalnızca bir vitrin,” değerlendirmesinde bulundu.

CNN, örgütün bugüne kadar Ukrayna’daki savaşa ilişkin ortak bir bildiri yayımlamadığına da dikkat çekti.