Ukrayna ordusunun Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırıların ardından tırmanan yakıt krizi, Rusya’daki sanayi demiryolu taşımacılığını etkisi altına aldı. Sanayi hatlarını işleten Promjeldortrans Derneği, toptan tedarik aksamaları ve fırlayan fiyatlar nedeniyle Rusya Enerji Bakanlığından öncelikli motorin tahsisi talep etti. Sektör temsilcileri, mevcut durumun sanayi lojistiği için bir hayatta kalma meselesine dönüştüğünü bildirdi.

Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Rus petrol işleme tesislerine düzenlediği insansız hava aracı saldırıları sonucunda Rusya genelinde baş gösteren yakıt krizi, sanayi demiryolu taşımacılığı sektörüne ulaştı.

Sektörel yayın organı Gudok’un aktardığına göre; fabrikalardan, madenlerden ve taş ocaklarından çıkarılan yüklerin Rusya Demiryollarının (RJD) ana hat ağına taşınmasını sağlayan kamuya kapalı demiryolu hatlarının işletmecileri, motorin fiyatlarındaki keskin artış ve toptan tedarikte yaşanan aksamalar nedeniyle daha pahalı olan küçük toptan alımlara yönelmek zorunda kaldı.

Yaşanan gelişmeler üzerine Promjeldortrans Derneği, Rusya Enerji Bakanlığına başvurarak sanayi demiryolu taşımacılığı işletmelerine öncelikli motorin tedariki sağlanmasını istedi.

Dernek, mevcut tablo karşısında yakıt erişiminin sektör için bir hayatta kalma meselesi haline geldiği uyarısında bulundu.

Kamuya kapalı hatlar; kömür, metal, askeri mühimmat ve kimya sanayisi ürünleri de dahil olmak üzere Rusya genelindeki tüm yüklerin yüzde 80’inden fazlasının taşınmasında kilit rol oynuyor.

2026 yılının ilk yarısında RJD ağı üzerindeki yükleme miktarı yaklaşık 549 milyon tona ulaşırken, her bir tren seferinden önce bağlantı hatlarında manevra çalışmaları yürütülüyor.

Elektrikli çekiş sisteminin yaygın biçimde kullanıldığı ana hat ağının aksine, sanayi demiryolu taşımacılığı dizel lokomotiflere ve dizel jeneratörlere bağımlı bir yapı gösteriyor.

Promjeldortrans tarafından paylaşılan verilere göre, işletmeler yakıt teslimatlarında gecikmelerle ve borsa üzerinden yapılan alımlarda teknik sorunlarla karşılaşıyor.

Bazı bölgelerde motorinin litre fiyatı 150 ila 180 ruble seviyesine yükselerek yıl başındaki fiyat düzeyinin iki katından fazla bir noktaya ulaştı.

Dernek, litre fiyatının 60 rubleden bu seviyelere tırmanmasının yalnızca bir haftalık bir zaman diliminde gerçekleştiğini kaydetti.

Uzun vadeli sözleşmeler ve düzenlemeye tabi tarifeler kapsamında faaliyet gösteren işletmeler açısından bu fiyat artışı ağır bir mali baskı oluşturdu.

Ekonomi Yüksekokulundan (VŞE) Farid Husainov, bağlantı hatları işletmecileri için motorin kullanımını teknik olarak başka bir enerji kaynağıyla değiştirmenin mümkün olmadığını belirtti.

Ulusal Taşımacılık ve Altyapı Araştırma Merkezi Başkanı Pavel İvankin, motorinin yalnızca dizel lokomotiflerde değil, altyapı bakımını sağlayan yardımcı teknik ekipmanlarda da kullanıldığını vurguladı.

Promjeldortrans Direktörü Aleksandr Manyahin ise bölge düzeyinde Enerji Bakanlığı ile ortak çalışma grupları oluşturulmasını önerdi.

Manyahin, bu grupların kesintisiz lojistik zincirini sağlayan işletmelere motorin teslimat sırasını manuel olarak belirlemesi gerektiğini ifade etti.

Reuters tarafından yapılan hesaplamalara göre Rusya, Ukrayna saldırıları sonucunda petrol rafinerisi kapasitesinin yaklaşık yüzde 40’ını kaybetti.

Temmuz ayının ikinci haftasında günlük benzin üretimi, 115 bin ila 120 bin ton arasındaki yaz dönemi tepe talebine karşılık 75 bin ila 80 bin tona geriledi.

RBK medya kuruluşunun aktardığı verilere göre, haziran ve temmuz aylarında Rusya bölgeleri ile Ukrayna’nın işgal altındaki topraklarını kapsayan toplam 80 bölgede yakıt satışlarına tam veya kısmi kısıtlamalar getirildi.

Litvanya Silahlı Kuvvetleri, 26-27 Temmuz tarihlerinde ülke genelinde NATO müttefiklerine ait askeri teçhizat ve personelin karayolu hareketliliğinde artış yaşandığını açıkladı. Sevkiyatın yoğunlaştığı Kalvarija ile Kazlu Ruda hattı, Rusya’ya bağlı Kaliningrad bölgesi ile Suwalki Koridoru yakınlarında stratejik bir konumda yer alıyor.

Litvanya Silahlı Kuvvetleri, 26-27 Temmuz tarihlerinde ülke genelindeki karayollarında NATO müttefiki ülkelerin askeri teçhizat ve personel hareketliliğinde artış kaydedildiğini bildirdi.

LRT kanalının haberine göre, en yoğun askeri geçişler 26 Temmuz TSİ 22:00 ile 27 Temmuz TSİ 02:30 saatleri arasında Kalvarija ile Kazlu Ruda arasındaki güzergahta gerçekleşti.

Kazlu Ruda, Litvanya’nın güneyinde, Marijampole il sınırları içerisinde yer alan küçük bir kent olma özelliği taşıyor.

Kent; Polonya sınırı, Rusya Federasyonu’na bağlı Kaliningrad bölgesi ve Belarus ile Kaliningrad’ı bağlayan Polonya-Litvanya arasındaki Suwalki Koridoru’nun yakınında konumlanıyor. Kentin hemen yanında büyük bir askeri atış ve eğitim poligonu bulunuyor.

Litvanya Silahlı Kuvvetleri, askeri konvoyların güvenliğini sağlamak amacıyla geçişlere Litvanya Askeri Polisi birliklerinin eşlik edeceğini açıkladı.

Müttefik birliklerinin yeniden konuşlandırılmasının NATO faaliyetlerinin düzenli bir parçası olduğunu vurgulayan yetkililer, yolun belirli kesimlerinde geçici trafik aksamaları yaşanabileceği konusunda sürücüleri uyardı ve güzergah planlamalarında bu durumun dikkate alınmasını istedi.

Diğer yandan Litvanya Cumhurbaşkanı Danışmanı, ülkeye yönelik doğrudan bir Rus tehdidinin bulunmadığını ifade etti.

Baltık bölgesindeki askeri gerilim ve karşılıklı açıklamalar

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Gruşko, daha önce yaptığı açıklamada NATO’nun Baltık bölgesindeki faaliyetlerini artırdığını ve Kaliningrad bölgesinin ele geçirilmesi veya denizden ablukaya alınması senaryoları üzerine tatbikatlar gerçekleştirdiğini kaydetti.

Gruşko, ittifakın bu eylemlerinin uluslararası seyrüsefer güvenliğini ve ekonomik faaliyetleri tehdit ettiğini söyledi.

Buna karşın Litvanya Dışişleri Bakanı Kestutis Budris, NATO’nun ihtiyaç duyulması halinde Kaliningrad’daki Rus askeri tesislerine vurabilecek kabiliyette olduğunu beyan etti.

Kaliningrad Bölge Valisi Aleksey Besprozvannıh ise bölge halkının bu tür açıklamalara sakin yaklaştığını, zira bölgenin Rus ordusu tarafından korunduğuna güvendiğini belirtti. Besprozvannıh, geçmişte de benzer tehditlerin ve olası kısıtlama haberlerinin yayıldığını ancak bunların hiçbirinin gerçekleşmediğini vurguladı.

Politico dergisinin Temmuz ayı başında kaynaklarına dayandırdığı haberine göre NATO, olası Rusya tehdidi ve ABD desteğindeki azalma ihtimali karşısında doğu kanadını tahkim etme çalışmalarını hızlandırdı.

Bu kapsamda Baltık ülkeleri, anti-tank hendekleri, sığınaklar, ejderha dişleri ve mayın tarlalarından oluşan Baltık Savunma Hattı’nı kendi imkanlarıyla inşa ediyor. Litvanya’da halihazırda yaklaşık 3 bin NATO askeri bulunurken, savunmanın temel unsurunu 2027 sonuna kadar ülkeye konuşlandırılması beklenen Alman tugayı oluşturuyor.

Rusya Merkez Bankası, tüketici kredilerindeki canlanmanın ardından yüksek borç yüküne sahip kişilere verilebilecek kredilerin payını ekim ayından itibaren yeniden düşürme kararı aldı. Düzenleyici kurum, 2023-2024 dönemindeki kredi genişlemesinin ardından sorunlu kredi oranının yüzde 13’ü aşmasını gerekçe gösterirken, beş yılı aşan vadeli tüketici kredilerine yönelik sınırı da yarıya indireceğini açıkladı.

Rusya’da tüketici kredilerindeki sınırlı canlanmanın ardından Rusya Merkez Bankası, bu alandaki kredi verme koşullarını yeniden sıkılaştırdı.

Düzenleyici kurum, yüksek borç yüküne sahip kişilere kullandırılabilecek tüketici kredilerinin payını ekim ayından itibaren yeniden azaltacak.

Yılın ikinci çeyreğinde tüketici kredilerinin yüzde 16’sı, kredi ödemelerinin borçlunun gelirine oranını gösteren borç yükü göstergesi (PDN) yüzde 50’nin üzerinde olan kişilere verildi. Bu kredilerin yüzde 2’sini, gelirinin yüzde 80’inden fazlasını borç ödemelerine ayıran kişiler kullandı.

Ekim ayından itibaren bu oranlar sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 1 ile sınırlandırılacak. Mevcut sınırlar ise sırasıyla yüzde 18 ve yüzde 3 düzeyinde bulunuyor. Aynı sınırlamalar mikrofinans kuruluşları için de geçerli olacak.

Rusya Merkez Bankası, bu adımların bankaları ve borçluları koruma amacı taşıdığını açıkladı. Kurum, 2024 yılının ortasından bu yana tüketici kredilerine ilişkin koşulları kademeli olarak sıkılaştırıyor.

Yüksek faiz oranlarıyla birlikte uygulanan bu politika, Ekim 2024 ile Mart 2026 arasında teminatsız tüketici kredisi bakiyesinin yüzde 6 azalmasına yol açtı.

Buna karşın Merkez Bankası, yılın ikinci çeyreğinde büyümenin yeniden başladığını belirtti. Tüketici kredisi portföyü yüzde 2,8 arttı. Kuruma göre bu artışın temel nedeni, özellikle nakit kredi kullandırımlarındaki yükseliş oldu.

Merkez Bankası, kredi talebindeki toparlanmanın nedenlerinden biri olarak faiz oranlarının düşmesinin ardından ertelenmiş kredi talebinin devreye girmesini gösterdi. Düzenleyici kurum, 2023-2024 dönemindeki kredi genişlemesinin tekrarlanmasını istemediğini vurguladı.

O dönemde kullandırılan kredilerin zaman içinde olgunlaşmasıyla bankaların portföylerindeki sorunlu tüketici kredilerinin payı yüzde 13’ü aştı. Bu oran nisan başında yüzde 13,1, temmuz başında ise yüzde 13,2 seviyesine ulaştı. Merkez Bankası ayrıca tüketici kredilerinin yeniden yapılandırılmasına yönelik talebin istikrarlı biçimde yüksek kaldığını kaydetti.

Banka uzun vadeli kredi sınırını düşürüyor

Merkez Bankası, vadesi beş yılı aşan tüketici kredilerinin payını da yarıya indirecek. Kredi vadeleri çoğu zaman Merkez Bankasının belirlediği sınırlara uyum sağlamak amacıyla uzatılıyor. Böylece düzenli taksit tutarı ve buna bağlı olarak borç yükü göstergesi düşüyor.

Yılın ikinci çeyreğinde kullandırılan kredilerin yüzde 2’sinin vadesi beş yılı aştı. Ekim ayından itibaren bu oran için belirlenen üst sınır yüzde 1’e düşecek. Mevcut sınır ise yüzde 5 düzeyinde bulunuyor.

Merkez Bankası, en yüksek borç yüküne sahip kişilere verilen kredileri sınırlandırmasının ardından yeni kullandırılan kredilerin kalitesinin iyileştiğini belirtti.

Bununla birlikte kurum, borçluların reel gelirlerindeki artışın yavaşlaması halinde yeni kredilerin kalitesinin de bozulabileceğini kabul etti. Bu yıl ücret artışları ile reel harcanabilir gelirlerdeki büyüme hız kesiyor.

Yaklaşık bir buçuk yıl süren kredi yavaşlaması ve gelir artışı, Rusya’da hane halkının borç yükünü kısmen hafifletti.

Merkez Bankası verilerine göre 2025 yılı içinde harcanabilir gelirlerin kredi ödemelerine ayrılan payı yüzde 10,7’den yüzde 9,1’e geriledi.

Buna karşılık bankaların tahsil edilme olasılığı bulunmayan alacaklarının toplamı 2,5 trilyon rubleye ulaştı. Bu tutar, toplam kredi portföyünün yüzde 6,5’ini oluşturdu.