Diplomasi
Sudan’daki çatışmaların 10. gününde 3 günlük ateşkes

Sudan’da başlayan çatışmaların onuncu gününde yabancı ülkeler vatandaşlarını tahliyeye devam ederken ABD’nin arabuluculuğunda sağlanan üç günlük ateşkes yürürlüğe girdi.
Sudan’ın başkenti Hartum ve diğer şehirlerde 15 Nisan sabahı Sudan ordusu ile HDK arasında başlayan silahlı çatışmalara üç günlük ara verildi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, dün akşam Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında yürütülen yoğun müzakereler sonucu ülke çapında üç günlük ateşkes konusunda anlaşma sağlandığını açıkladı. Blinken’ın açıklamasının ardından gece yarısından itibaren ateşkesin yürürlüğe girdiği bildirildi. HDK’den yapılan açıklamada, ABD’nin arabuluculuğu ile insani yardım koridorları açmak, vatandaşların ve bölge sakinlerinin hareketini kolaylaştırmak, ihtiyaçlarını karşılamalarını sağlamak hastanelere ve güvenli bölgelere ulaşmak ve diplomatik misyonları tahliye etmek amacıyla gece yarısından itibaren 72 saatlik insani ateşkes kararı alındığını duyuruldu. HDK’nin yabancıların ve diplomatik misyonların ülkeyi güvenli bir şekilde terk etmelerini sağlamak için iş birliğine hazır oldukları ifade edilen açıklamada, ilan edilen ateşkes süresince ona bağlı kalınacağı kaydedilerek “Karşı tarafa ateşkese uymaması nedeniyle devam eden ihlallere karşı uyarıda bulunuyoruz” ifadelerine yer verildi. El Cezire kanalına açıklama yapan askeri bir yetkili de ordunun ABD’nin arabuluculuğunda 3 günlük bir ateşkesi kabul ettiğini aktardı.
Tahliyeler sürüyor
Ancak tarafların ateşkese uyup uymayacaklarına dair endişeler var. Taraflar Ramazan Bayramı’nda da ateşkes için anlaşmış, ancak daha sonra çatışmalar devam etmişti.
Neredeyse tüm dükkân ve iş yerlerinin kapalı olduğu, sessizliğe gömülen Hartum’da birçok ülke, vatandaşlarının tahliyesini sürdürüyor. Sınırlı sayıdaki bakkal ve fırının önünde uzun kuyruklar oluştuğu görülüyor. Sokaklarda tahliye için bulunan otobüsler dikkati çekiyor. Hartum’da neredeyse her caddede Sudanlılar ve yabancı ülke vatandaşlarını taşıyan bu yolcu otobüslerini görmek mümkün. ABD, vatandaş ve diplomatlarını Hartum’dan helikopterlerle, aralarında Fransa, İngiltere ve Ürdün’ün de bulunduğu bazı ülkeler ise vatandaş ve diplomatlarını kara ve hava yolu üzerinden tahliye etti.
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Sudan’dan vatandaşlarını ve diplomatlarını tahliye çabalarının “beklentilerin ötesinde” başarılı olduğunu söyledi. Suudi Arabistan, 101 kendi vatandaşı olmak üzere çeşitli ülke vatandaşı 284 kişi ile Sudan’dan toplam 385 kişiyi tahliye ettiğini duyururken Mısır tahliye ettiği vatandaşlarının toplam sayısının 904’e ulaştığını açıkladı. Tahliye edilen Türk vatandaşlarından oluşan 3 kafilenin 2’sinin de Etiyopya sınırına ulaştığı belirtildi. Türkiye’nin toplamda 1500 Türk vatandaşını tahliye etmesi bekleniyor.

Türk vatandaşlarının tahliyesi kafileler halinde devam ediyor. Foto: Ömer Erdem/AA
Sudanlılar sınırlara akın ediyor
Birleşmiş Milletler (BM) Acil Yardım Bürosu’nun verdiği bilgilere göre şimdiye kadar on binlerce Sudanlı da komşu ülkeler Çad, Mısır ve Güney Sudan’a kaçtı. Mısır basınında yer alan haberlere göre, Sudan’daki çatışmalardan kaçan binlerce Sudanlı ve Mısırlının yanı sıra farklı uyruklardan insanlar Arkin Sınır Kapısı’nda yoğunluk oluşturdu. Mısır tarafı, Sudan’da yaşanan kriz nedeniyle pasaportları bulunan Sudanlıların Mısır büyükelçiliğiyle koordinasyon sağlanması koşuluyla ülkeye girişlerini kolaylaştıracak bazı yasal prosedürleri hayata geçirdi. Sudan’dan gelenlerin Mısır’ın güneyindeki Asvan kentine nakledilmesi için sınır kapısına otobüsler getirildi. BM yetkilileri, ülkede istikrarsızlık ve çatışmalar devam ettikçe daha fazla Sudanlının ülkeden kaçacağına işaret etti.
BM İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi’nin (OCHA), verilerine göre çatışmalarda bugüne kadar en az 427 kişi yaşamını yitirdi, 3 bin 700’den fazla kişi de yaralandı.
Sudan’da 15 Nisan’dan bu yana Egemenlik Konseyi Başkanı ve Genelkurmay Başkanı Abdülfettah el Burhan ile Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı ve HDK lideri General Muhammed Hamdan Dagalo arasındaki rekabet nedeniyle silahlı çatışmalar yaşanıyor. El Burhan, 2019 ve 2021 yıllarında gerçekleştirdiği iki darbe ile ülkedeki yönetimi ele geçirmiş ve ülkenin aynı zamanda fiili devlet başkanı olmuştu.
Ömer Beşir döneminde Darfur’da isyancılara karşı savaşmak, sınırları korumak ve asayişi sağlamak amacıyla milis bir yapılanma şeklinde oluşturulan ve 2013’te Güvenlik ve İstihbarat Teşkilatına bağlanan HDK’nin lideri Dagalo ise darbenin ikinci adamı olarak El Burhan’ın yardımcısı konumundaydı.
İkili arasındaki anlaşmazlık HDK’nin orduya entegre edilmesi girişimiyle başladı. Bir süre söz düellosu şeklinde devam eden anlaşmazlık 15 Nisan’da sıcak çatışmaya döndü.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’











