Suudi Arabistan Hürmüz ablukasının kaldırılması için ABD’ye baskı yapıyor

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’na yönelik ABD ablukasının İran’ı daha sert karşılıklar vermeye itmesinden ve gerilimi tırmandırmasından endişe ediyor. Riyad yönetimi, bu durumun Kızıldeniz’deki Babülmendep Boğazı’nı da tehlikeye atarak Körfez’in enerji sevkiyatını risk altına sokabileceği konusunda Washington’a uyarılarda bulunuyor.

Wall Street Journal’ın (WSJ) bölge yetkililerine dayandırdığı haberine göre Suudi Arabistan, Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) Hürmüz Boğazı’na yönelik uygulanan ablukayı kaldırması ve yeniden müzakere masasına dönmesi yönünde baskı uyguluyor.

Arap yetkililer, Riyad’ın ABD Başkanı Donald Trump’ın boğazı kapatma yönündeki hamlesinin İran’ı gerilimi daha fazla tırmandırmaya ve diğer kritik deniz ticareti güzergâhlarını hedef almaya itmesinden kaygı duyduğunu ifade etti.

Söz konusu abluka, halihazırda ağır darbe almış olan İran ekonomisi üzerindeki baskıyı daha da artırmayı amaçlıyor.

Ancak yetkililer, Suudi Arabistan’ın bu girişime dair bir risk tablosu çizdiğini kaydetti. Buna göre Riyad, İran’ın misilleme olarak krallığın mevcut petrol ihracatının sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyan Kızıldeniz’deki Babülmendep Boğazı’nı kapatabileceği yönünde uyarılarda bulundu.

Bu itirazlar, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı açmaya yönelik girişimlerinin taşıdığı riskleri ve operasyonel sınırları da yeniden gündeme taşıdı. İran, savaşın başlangıç safhalarında bu su yolundaki gemilere yönelik saldırılar düzenleyerek Hürmüz’ü fiilen kapatmıştı.

Bu durum, günlük yaklaşık 13 milyon varil petrolün sevkiyatını kesintiye uğratmış ve vadeli petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasına neden olmuştu.

İran limanlarına yönelik abluka uygulaması pazartesi günü itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Hafta sonu boyunca Başkan Trump tarafından dile getirilen bombardıman tehditleri ve yürütülen diplomatik temaslar, Tahran yönetimini Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını gevşetmeye ikna etmeye yetmedi.

Suudi Arabistan, stratejik önemi haiz bu boğazdaki engellemelere rağmen, son dönemde petrol ihracatını savaş öncesindeki seviye olan günlük yaklaşık 7 milyon varile yeniden çıkarmayı başardı.

Riyad yönetimi bu kapasiteye, ham petrolü çölü aşan boru hatları aracılığıyla Kızıldeniz kıyılarına taşıyarak ulaştı.

Ancak uzmanlar, Kızıldeniz’in güney çıkış kapısı olan Babülmendep Boğazı’nın da kapanması durumunda, bu stratejik sevkiyatların doğrudan risk altına gireceğini belirtti.

“İran Husiler üzerinden Babülmendep’i hedef alabilir”

Yemen’de Husiler olarak bilinen Ensarullah Hareketi, Babülmendep Boğazı çevresindeki geniş kıyı şeridini denetiminde tutuyor.

Grup, Gazze’deki savaş sırasında bu su yolundaki trafiği uzun süre ve ciddi biçimde aksatmıştı. Arap yetkililer, İran’ın söz konusu gruba boğazı yeniden kapatması yönünde baskı yaptığına dair bilgileri paylaştı.

Washington merkezli düşünce kuruluşu New America bünyesinde görev yapan Yemen uzmanı Adam Baron, konuya ilişkin değerlendirmesinde, İran’ın Babülmendep’i kapatmak istemesi halinde Husilerin bu hedefe giden en açık ortak olduğunu ifade etti. Baron, grubun Gazze savaşı sırasındaki tutumunun, bu tür bir eylemi gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip olduklarını kanıtladığını dile getirdi.

İran Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen yarı resmi Tesnim Haber Ajansı da benzer bir mesaj yayımladı. Ajans, mevcut ablukaların Tahran yönetimini Kızıldeniz’in giriş kapısını kapatmaya yöneltebileceğini aktardı.

Bölge ülkeleri diplomatik çözüm için yoğun çaba harcıyor

Körfez ülkeleri, çatışma sürecinin sonunda İran’ın kendi ekonomik can damarı olan Hürmüz Boğazı üzerinde tam denetim kurduğu bir tabloyla karşı karşıya kalmak istemiyor.

Ancak bölge yetkilileri, Suudi Arabistan dahil olmak üzere birçok ülkenin sorunun askeri yöntemlerle değil, müzakere masasında çözülmesi için ABD’ye baskı yaptığını bildirdi. Habere göre, görüşmelerin yeniden başlaması için diplomatik kanallar yoğun şekilde zorlanıyor.

Yetkililer, hem ABD hem de İran tarafının kamuoyu önünde sergilediği sert tutuma karşın, arabulucular üzerinden aktif ve doğrudan temasların sürdüğünü belirtti. Açıklamalarda, tarafların yeterli esneklik gösterilmesi koşuluyla resmî görüşmelere açık oldukları bilgisi verildi.

Babülmendep Boğazı, Yemen ile Afrika Boynuzu arasında konumlanan dar bir geçit olarak Kızıldeniz’i Hint Okyanusu’na bağlıyor.

Yerel dilde adı “Gözyaşı Kapısı” anlamına gelen bu stratejik boğaz, Süveyş Kanalı’na açılan yolu kontrol etmesi nedeniyle Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin en önemli bağlantı noktalarından biri olarak kabul ediliyor.

Wall Street Journal’daki haberde, Tahran’ın ABD üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla elinde tuttuğu en önemli caydırıcı unsurlardan birinin Husiler olduğu vurgulandı. Husiler de daha önce yaptıkları açıklamalarda, Babülmendep’i kapatmanın masadaki seçeneklerden biri olduğunu duyurmuştu.

Suudi Arabistan, ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde İran’a karşı operasyon başlatmasından birkaç gün sonra, Basra Körfezi’ndeki ana tesis olan Ras Tanura’dan yaptığı petrol ihracatının büyük bir kısmını Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı’na yönlendirmişti.

Suudi enerji yetkilileri, WSJ’ye yaptıkları açıklamada Husilerden krallık topraklarına ya da Babülmendep Boğazı’ndan geçen Suudi bandıralı gemilere saldırı düzenlenmeyeceği yönünde taahhüt aldıklarını bildirdi.

Fakat Arap yetkililer, durumun son derece değişken olduğunu ve İran’ın üzerindeki baskıyı artırması halinde Husilerin çatışma sürecine çok daha sert bir biçimde dahil olabileceğini Washington’a iletti. Yetkililer, Husilerin bölgeden geçen gemilerden geçiş ücreti talep etmeye başlayabileceği ihtimalini de bir risk faktörü olarak sundu.

İsveçli banka SEB’in gelişmekte olan piyasalar baş stratejisti Erik Meyersson, Tahran’ın bu stratejisini bir misilleme mekanizması olarak tanımladı.

Meyersson, bu hamlenin İran’ın, “Siz bizim petrol ihracatımızı kısıtlarsanız, biz de sizin Yenbu terminali üzerinden gerçekleştirdiğiniz sevkiyatları aksatırız” şeklinde bir mesaj verme yöntemi olduğunu ifade etti.