Takaichi’nin erken seçim sinyali sonrası Japonya’da partiler yarışa hazırlanıyor

Japonya’da siyasi partiler, Başbakan Sanae Takaichi’nin gelecek hafta yapılması planlanan olağan Meclis oturumunun başında Temsilciler Meclisi’ni feshedebileceği ihtimalinin ortaya çıkmasıyla birlikte, aday belirleme dâhil olası bir erken genel seçime hazırlık yapmak için hızlandı.

Nikkei Asia’nın haberine göre hâlihazırda yüksek kamuoyu desteğiyle güçlü bir konumda olan Takaichi’nin başkanı olduğu Liberal Demokrat Parti’nin (LDP) üst düzey üyelerine Temsilciler Meclisi’nin feshedilmesinin “bir seçenek” olduğunu iletmesi şubat ayında yapılabilecek bir genel seçimin önünü açtı. Diğer medya kuruluşları da benzer haberler yayımladı, ancak kesinlik dereceleri farklılık gösteriyor.

Alt meclis seçiminin en geç Ekim 2028 sonunda yapılması gerekiyor; ancak Takaichi risk almayı seçerse, 12 günlük kampanya döneminin ardından oylamanın 8 Şubat veya 15 Şubat’ta yapılması muhtemel. Oy verme ve sayım işlemleri genellikle pazar günleri yapılıyor.

Kabine Sekreteri Minoru Kihara, salı günü her iki meclisin liderlerini hükümetin parlamento oturumunu 23 Ocak’ta toplama planı hakkında bilgilendirdi.

Temsilciler Meclisi Kurallar ve İdare Komitesi Başkanı Yasukazu Hamada’ya göre, LDP ve Japonya İnovasyon Partisi’nden oluşan iktidar bloğu, olası erken seçimle ilgili gerçekler netleştirildikten sonra yaklaşan Meclis oturumunun gündem takvimini görüşmek istediklerini belirtirken, muhalefet partileri bu senaryoya sert şekilde karşı çıktı.

Ekim ayında LDP’nin yeni koalisyon ortağı olan Japonya İnovasyon Partisi’nin Meclis İşleri Komitesi Başkanı ve aynı zamanda Başbakanlık Ofisi ile irtibat görevlisi olan Takashi Endo, LDP’deki muhatabıyla görüştükten sonra gazetecilere, “Ne olacağına dair bana iletilmiş somut bir talimat yok” dedi. Her iki tarafın da parlamento konularında görüşmeleri sürdüreceğini ekledi.

Pazar günü Japonya İnovasyon Partisi lideri ve Osaka Valisi Hirofumi Yoshimura, geçen hafta başbakanla özel bir görüşme yaptığını ve erken seçimle ilgili durumun “eskisinden farklı” olduğu, “sahanın değiştiği” izlenimini edindiğini söyledi — bu da seçimin giderek daha olası hale geldiğine işaret ediyor.

“[Alt meclisin] feshi başbakanın münhasır yetkisidir, ancak ne zaman karar verirse versin [seçime] girmeye hazırız” dedi.

Muhalefet partileri de erken seçim ihtimaline açıkça hazırlık yapıyor. Bunların en büyüğü olan Anayasal Demokrat Parti (CDP), LDP’nin eski uzun süreli koalisyon ortağı Komeito ile yakın çalışmaya istekli. CDP lideri Yoshihiko Noda, pazartesi günü Komeito lideri Tetsuo Saito ile görüşerek bir sonraki seçimde “daha üst düzeyde işbirliği” yapma konusunda anlaştı.

Noda gazetecilere, “Hem yurt içinde hem de uluslararası alanda pek çok zorluk birikirken siyasi bir boşluk oluşmasının hiçbir gerekçesi yok. Yine de bunu yapmakta ısrar ederlerse, duruşumuzu koruruz” dedi.

Noda, daha önceki seçimlerde LDP’ye destek veren laik Budist örgüt Soka Gakkai tarafından desteklenen Komeito’nun, “hükümetin aşırı sağa kaydığı durumu düzeltme açısından bize en uyumlu parti” olduğunu söyledi.

Halk için Demokratik Parti (DPFP) lideri Yuichiro Tamaki de Salı günkü basın toplantısında, “Ne olacağını bilmiyoruz ama her zaman seçime hazır olmak zorundayız. Bu kez olup olmayacağına bakılmaksızın aday belirleme sürecimizi hızlandıracağız” dedi.

Ancak Tamaki, erken fesih kararının “ekonomiyi askıya almak” anlamına geleceğini belirtti. Seçim çağrısının, 1 Nisan’da başlayacak 2026 mali yılı bütçesinin ve ilgili yasaların zamanında geçirilmesini tehlikeye atacağını ve “artan fiyatlar karşısında zorlanan vatandaşların yaşamlarını ve Japon ekonomisini ciddi biçimde etkileyeceğini” uyardı.

Takaichi’nin liderliğindeki LDP, kasım ayında Japonya İnovasyon Partisi ile koalisyon kurup üç bağımsız milletvekilini de yanına alarak alt mecliste güçlükle çoğunluğu sağlamıştı. İktidar koalisyonu, LDP’nin temmuz seçimlerindeki yenilgisi sonrası üst meclis olan Danışmanlar Meclisi’nde hâlâ çoğunluğa sahip değil.

Olası seçimde alt mecliste sandalye artışı bekleniyor olsa bile, üst meclisin mevcut yapısı nedeniyle LDP liderliğindeki koalisyonun yasa geçirmek konusunda zorluk yaşamaya devam etmesi muhtemel — ta ki üst meclis vetosunu aşmak için gereken üçte iki çoğunluk gibi yüksek bir eşiği aşabilirse.

Takaichi ekim ayında LDP genel başkanı seçildi ve aynı ay Japonya’nın ilk kadın başbakanı oldu. Aralık sonlarında yapılan bir Nikkei/TV Tokyo anketi, kabinesinin onay oranının üç ay üst üste %70’in üzerinde kalarak %75 gibi çok yüksek bir seviyede seyrettiğini gösterdi. Ancak aynı ankete göre LDP’nin kendisine yönelik destek %37 ile oldukça geride.

Salı günü, Japon medyasının Takaichi’nin fesih seçeneğini değerlendirdiğini bildirmesinin ardından (pazartesi ulusal tatildi) ilk işlem gününde Tokyo’nun gösterge hisse senedi endeksi keskin biçimde yükselirken, Japon devlet tahvilleri ve yen değer kaybetti. Bu hareketler, seçimin Takaichi yönetiminin “aktif maliye politikası”, yani daha yüksek kamu harcamaları çizgisini pekiştireceği beklentisiyle tetiklendi.