Tayland, Kamboçya ile ortak enerji arama çalışmalarına yönelik 25 yıllık girişimi sona erdirdi

Tayland Başbakanı Anutin, açık deniz hidrokarbon aramalarına ilişkin Kamboçya ile yapılan eski anlaşmanın ilerleme sağlayamadığını söyledi.

Tayland, salı günü Kamboçya ile ortak açık deniz enerji arama çalışmalarına yönelik uzun süredir yürürlükte olan bir anlaşmayı tek taraflı olarak feshetti ve komşusunun 25 yıllık anlaşmaya bağlı kalma çağrılarına rağmen bu adımı attı.

Tayland kabinesinin, iki ülkenin hak iddialarının çakıştığı Tayland Körfezi’nin bazı bölgelerinde hidrokarbonları birlikte araştırmak için bir çerçeve geliştirmeyi amaçlayan anlaşmayı iptal etmesi uzun süredir bekleniyordu. Karar, geçen yıl iki ülke arasında yaşanan iki silahlı çatışma turunun ardından geldi.

Anlaşmadan çekilmek, Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul’un seçim kampanyası vaatlerinden biriydi. Anutin, bu yılın başlarında Kamboçya ile yaşanan şiddetli çatışmaların körüklediği milliyetçilik dalgasını arkasına alarak, yirmi yılda yeniden seçilen ilk Tayland başbakanı olmuştu.

Anutin gazetecilere yaptığı açıklamada, “Anlaşmanın iptal edilmesi Kamboçya ile yaşanan sınır çatışmasıyla ilgili değil, benim politikamın bir parçası. Aradan 25 yıl geçti ve hiçbir ilerleme sağlanmadı,” dedi; Kamboçya’nın karardan haberdar edileceğini de sözlerine ekledi.

Kamboçya Dışişleri Bakanı Prak Sokhonn, fesih kararından duyduğu üzüntüyü dile getirerek Phnom Penh’in sınır meselesini Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nde, yani UNCLOS’ta belirtilen süreçler kapsamında çözmekten “başka seçeneği olmadığını” söyledi.

Yaptığı açıklamada, “Kamboçya’nın UNCLOS kapsamında zorunlu uzlaştırma yoluna gitme kararı, deniz yetki alanı anlaşmazlıklarını barışçıl biçimde ve uluslararası hukuka uygun olarak çözme taahhüdünü yeniden teyit etmektedir,” dedi.

“MOU 44” olarak bilinen anlaşma, imzalanmasından bu yana çok sayıda toplantıya rağmen çok az ilerleme kaydetti. Süreç, Tayland’daki siyasi istikrarsızlık, iki komşu arasındaki aralıklı anlaşmazlıklar ve Taylandlı milliyetçilerin sert muhalefeti nedeniyle sekteye uğradı.

İki kulvarlı anlaşma, resmî sınırlandırma konusunda paralel müzakereler yürütülürken, çakışan alanlarda açık deniz petrol ve gaz aramalarının ortaklaşa yapılmasına imkân tanıyacak bir çerçeve oluşturulmasını öngörüyordu.

Tayland hükümet sözcüsü Rachada Dhanadirek salı günü yaptığı açıklamada, deniz sınırlarının belirlenmesi konusunda Kamboçya ile doğrudan müzakere yürütülürken UNCLOS’un referans olarak kullanılacağını söyledi.

Tayland, Kamboçya’nın sınır anlaşmazlıklarını Uluslararası Adalet Divanı da dahil olmak üzere uluslararası mekanizmalar yoluyla çözme girişimlerine tarihsel olarak katılmayı reddetti ve bu meselelerin ikili müzakerelerle ele alınması gerektiğinde ısrar etti.

Tayland ile Kamboçya arasında, 817 kilometrelik sınırlarının geniş kesimleri boyunca yaşanan iki çatışma dalgasının ardından aralık ayı sonundan bu yana ateşkes yürürlükte. 

Her iki taraf da birbirini yaklaşık 150 kişinin ölümüne ve yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açan iki çatışma turunu başlatmakla suçluyor.