Tayland ve Kamboçya komutanları ateşkes anlaşması kapsamında bir araya geldi

Tayland ve Kamboçya askeri komutanları, beş gündür süren sınır çatışmasını sona erdirmek için ateşkesin uygulanmasına başlamak üzere salı günü bir araya geldi.

Tayland Ordusu sözcüsü gazetecilere, Tayland-Kamboçya sınırının kuzey kesimlerini denetleyen 2. Ordu Bölgesi’nden subayların saat 11’de Kamboçyalı meslektaşlarıyla bir toplantı yaptığını söyledi.

Taraflar, ateşkes, asker takviyesi ve hareketlerinin durdurulması, yaralı ve ölenlerin iadesi için işbirliği yapılması ve sorunların çözümü için her iki taraftan dörter kişilik ortak bir koordinasyon ekibi kurulması konusunda anlaştılar.

Sözcü, sınırın güney kesiminden sorumlu komutanların da daha önce benzer bir toplantı yaptığını ekledi.

Kamboçya, toplantıların yapıldığını doğruladı.

Kamboçya Başbakanı Hun Manet ve Tayland Başbakan Vekili Phumtham Wechayachai’nin pazartesi günü Malezya’da yapılan müzakerelerde kararlaştırılan “koşulsuz” ateşkes, gece yarısı yürürlüğe girdi. Ateşkes, en az 36 kişinin öldüğü, 23’ü Taylandlı, 13’ü Kamboçyalı, onlarca kişinin yaralandığı ve 270.000’den fazla sivilin yerinden edildiği beş günlük sınır ötesi çatışmaların ardından geldi.

Çatışmalar, iki önemli tapınak ve diğer sınır bölgelerinin mülkiyeti konusunda yüzyıllardır süren anlaşmazlığın son halkasıydı.

Salı günkü toplantılar, ateşkesin ihlal edilip edilmediğine dair çelişkili iddiaların ortaya çıkması nedeniyle birkaç saat ertelendi.

Tayland ordusu sabahın erken saatlerinde yaptığı açıklamada, “Kamboçya tarafı ateşkes anlaşmasını ihlal etti, birçok bölgede kargaşa ve silahlı saldırılar yaşandı” dedi. Açıklamada, belirtilmeyen ancak “uygun misilleme önlemlerinin” alınmasının gerekli olduğu da eklendi.

Phumtham daha sonra, hükümetin “Kamboçya’nın ateşkes anlaşmasını ihlal ettiğini ve samimiyet eksikliğini bildirmek için” Malezya, ABD ve Çin’e “şikayette bulunduğunu” söyledi. ABD ve Çin, pazartesi günkü ateşkes müzakerelerinde gözlemci olarak yer aldı.

Ancak, “Tayland, hem sivillerin hem de askeri personelin daha fazla kayıp vermemesi için mutabık kalınan şekilde müzakereleri daha yüksek ve uygun bir düzeye taşımaya hazırdır” diye ekledi.

Kamboçya Savunma Bakanı Tea Seiha, ülkesinin güçlerinin ateşkes anlaşmasına “sıkı sıkıya bağlı kaldığını” söyledi. Bakanlığın sözcüsü Tümgeneral Maly Socheata, sınırda ateş açılmadığını ve Kamboçya’nın her iki tarafın da ateşkese uymasını sağlamak için bir izleme mekanizması oluşturmak istediğini belirtti.

Kamboçya’nın Preah Vihear eyaleti valisi Kim Rithy ve komşu Oddar Meanchey eyaleti vali yardımcısı Met Measpheakdey, salı sabahı Facebook’ta kendi eyaletlerinde sükunet olduğunu belirten mesajlar yayınladı.

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, Cakarta ziyareti sırasında Hun Manet ve Phumtham ile ateşkes ihlalleriyle ilgili görüştüğünü söyledi. “Komutanlar bir araya geldiğinde çözülen küçük çaplı çatışmalar” olduğunu belirtti, ancak ateş açanların kimler olduğu konusunda bir açıklama yapmadı.

Çatışmalar, savaşan tarafların uzun süredir devam eden toprak anlaşmazlığının odak noktası olan Ta Moan Thom Tapınağı yakınlarında perşembe günü başladı. Çatışmalar aynı gün diğer bölgelere de yayıldı ve topçu ateşi, küçük silahlar ve hava saldırıları yaşandı.

Bangkok merkezli savunma ve istihbarat yayın grubu Janes’in güvenlik analisti Anthony Davis, “Devam eden çatışmaların boyutu ve şiddeti, beş günlük çatışmanın kademeli olarak sona erdiğini mi, yoksa devam edip olası bir tırmanışa mı yol açacağını belirlemek için yeterince net değil. Ancak ilk senaryo daha olası görünüyor” dedi.

ASEAN’ın şu anki başkanı Malezya’nın ev sahipliğinde pazartesi günü yapılan toplantıda varılan anlaşma, sınır sorunlarını görüşen ikili organ olan Genel Sınır Komitesi’nin 4 Ağustos’ta Kamboçya’da toplanmasını öngörüyor.

Ortak açıklamada Malezya, “anlaşmanın uygulanmasını doğrulamak ve sağlamak için” diğer ASEAN üye ülkeleriyle birlikte bir gözlemci ekibini koordine etmeye “hazır olduğunu” belirtti.

Davis, gözlemcilerin görevlendirilip görevlendirilmeyeceğinin henüz belli olmadığını söyledi. Tayland’ın güney sınırında Patani-Malay isyanı nedeniyle Malezya ile karmaşık bir geçmişi olduğunu hatırlatan Davis, “Tayland’ın, Malezya’nın liderliğindeki bir gözlem ekibinin kendi sınırında dolaşmasından memnun olup olmayacağı henüz belli değil” dedi.

Ateşkes, önce Çin Dışişleri Bakanlığının ardından da ABD Başkanı Donald Trump’ın Kamboçya ve Tayland liderleriyle yaptığı görüşmelerin ardından geldi. Trump, görüşmelerde, çatışmalar durana kadar “karşılıklı” gümrük vergilerini %36’dan düşürmek için ticaret görüşmelerini askıya alacağını söyledi.

Ateşkesin ilan edilmesinin ardından Trump, sosyal medyada yetkililere her iki hükümetle ticaret görüşmelerini yeniden başlatma talimatı verdiğini yazdı. Yeni gümrük vergisi oranları 1 Ağustos’ta yürürlüğe girecek. Vietnam, Endonezya ve Filipinler, Trump yönetimi ile çok daha düşük gümrük vergisi oranları üzerinde anlaştı.