Trump, Avrupa’daki ABD askerlerini 20 bin azaltmayı planlıyor

ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa’daki ABD askerlerinin sayısını yaklaşık 20 bin azaltmayı ve kalan askerlerin masrafları için Avrupalı müttefiklerden mali katkı talep etmeyi planlıyor. Trump, NATO üyelerinin savunma harcamalarını GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarmasını hedefleyerek, Avrupa’nın kendi güvenliğine daha fazla yatırım yapmasını istiyor. Ukrayna krizi bağlamında, Trump’ın Avrupa’nın mali yükümlülüklerini üstlenmesi gerektiğini düşündüğü belirtiliyor.

Donald Trump’ın politikaları tahmin edilemez olsa da ABD’nin Avrupa’daki askeri taahhütlerinin geleceğine dair bazı ipuçları belirginleşiyor.

Trump’ın ne Avrupa’dan ne de Ukrayna’dan (şimdilik) ani bir çekilme planı yok. Ancak karşılığında, Avrupalı müttefiklerin hem güvenlik alanında daha fazla sorumluluk almasını hem de maddi katkıyı artırmasını talep ediyor.

ABD Başkanı, Atlantik’in bu yakasında konuşlu asker sayısını “beşte bir oranında” (yaklaşık 20 bin asker) azaltmayı ve geriye kalan birliklerin masrafları için Avrupa’dan “mali katkı” istiyor.

İsmi belirtilmeyen Avrupalı bir diplomatik kaynak, İtalyan ANSA ajansına yaptığı açıklamada, “Trump’ın mantığı, ABD askerlerinin caydırıcılık sağladığı ancak bu maliyetin sadece Amerikalı vergi mükelleflerine yüklenemeyeceği yönünde,” ifadelerini kullandı.

Kaynağa göre, Avrupa’nın ne kadar ödeyeceği henüz netleşmiş değil; görüşmeler erken aşamada. Trump’ın Avrupalı liderlerle yaptığı temaslar, somut politikalar için zemin hazırlıyor. İlk adım, askeri harcamaların artırılması.

Trump, NATO’nun yeni standardını GSYİH’nin yüzde 5’i olarak yeniden gündeme getirdi. Bu, mevcut yüzde 2 hedefinin çok üzerinde bir oran.

Öte yandan AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Avrupa Savunma Ajansı (EDA) etkinliğinde yaptığı konuşmada, “Savunmaya yeterince kaynak ayırmadığımız konusunda Trump haklı. Geçen yıl AB ülkeleri ortalamada GSYİH’nin yüzde 1,9’unu harcarken, Rusya’nın payı yüzde 9 oldu,” ifadelerini kullandı.

Litvanyalı Savunma Komiseri Andrius Kubilius ise daha ileri giderek, “Önümüzdeki yıllarda savunmaya GSYİH’nin yüzde 5-6’sını ayıracağız. Elbette Litvanyalı olarak taraf tutuyorum ama bence bu gereklilik,” yorumunu yaptı.

Trump’ın sert açıklamalarının ötesinde, AB’yi yeniden rayına oturtmak için net bir yol haritası mevcut. 3 Şubat’ta 27 AB liderinin savunma odaklı gayri resmi toplantısıyla başlayan süreç, Kallas ve Kubilius’un birlikte hazırladığı “beyaz kitap” için zemin oluşturacak.

NATO’da ise ülkelerin savunma kapasite hedeflerinin mayıstaki bakanlar toplantısına yetiştirilmesi için çalışılıyor.

Ardından, haziran sonunda Hollanda’daki NATO zirvesi ve Brüksel’deki AB Liderler Zirvesi ile karar mekanizmaları devreye girecek. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’ye göre “sihirli rakam” yüzde 3,6 civarında olabilir (ABD’nin mevcut harcaması yüzde 3,3).

Bunun yanı sıra diplomatik kaynak, Trump’ın Ukrayna’dan tek taraflı çekilme fikrinden, bunun “ikinci bir Kabil” olarak yorumlanacağı endişesiyle vazgeçtiğini belirtti: “Adının böyle bir senaryoyla anılmasını istemiyor.”