Trump başkanlığındaki Barış Kurulu Gazze için 17 milyar dolarlık taahhüt açıkladı

ABD Başkanı Trump başkanlığında toplanan Barış Kurulu, Gazze’nin yeniden inşası ve insani yardım faaliyetleri için 17 milyar dolarlık mali taahhüt toplandığını duyurdu. Toplantıda, aralarında Endonezya ve Fas’ın da bulunduğu beş ülkenin bölgeye asker göndereceği açıklanırken, Hamas’ın silahsızlandırılmasına yönelik yeni bir müzakere çerçevesi üzerinde uzlaşıldığı bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü Washington’da düzenlenen Barış Kurulu’nun (Board of Peace) ilk toplantısında, Gazze için acil insani yardım ve yeniden inşa amacıyla yaklaşık 17 milyar dolarlık taahhüt aldıklarını duyurdu. Trump, açılış konuşmasında 10 milyar doların ABD tarafından sağlanacağını, Batı Asya ülkeleri ve diğer bağışçıların ise 7 milyar dolar daha katkı sunacağını belirtti.

Toplantıda ayrıca Endonezya, Fas, Arnavutluk, Kosova ve Kazakistan’ın, İsrail askerlerinin yerini kademeli olarak alması planlanan Uluslararası İstikrar Gücü’ne (ISF) binlerce personel göndermeyi kabul ettiği açıklandı. İsrail tarafı ise Hamas silahsızlandırılmadan Gazze’den çekilmeyeceğini bildirdi ve bunun bile geri çekilme için yeterli olmayabileceğini kaydetti. Trump da Hamas’ın silah bırakmaması halinde örgütün “sert şekilde karşılık göreceği” uyarısını yineledi.

Silahların devre dışı bırakılması için yeni çerçeve oluşturuldu

Trump’ın ardından söz alan Barış Kurulu Gazze Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov; ABD, Mısır, Katar ve Türkiye’nin silahların devre dışı bırakılmasına yönelik bir çerçeve üzerinde uzlaştığını ve teklifin yakında Gazze’deki militan gruplara sunulacağını açıkladı. ISF’ye katkı sunmaya istekli ülkelerin, katılımlarını sınır devriyeleri ve insani yardım güvenliği gibi sınırlı görevlerle şartlandırması nedeniyle, henüz teşkil edilmemiş Filistin polis gücünün de planın başarısı için kritik önem taşıdığı vurgulandı.

Perşembe günkü toplantıdan kısa süre önce, Gazze’nin yönetiminde Hamas’ın yerini alması planlanan Gazze Yönetimi Ulusal Komisyonu (NCAG), polis teşkilatında görev almak isteyen Filistinliler için internet sitesinde iş ilanı yayımladı. Mladenov, saatler içinde binlerce kişinin başvuru yaptığını belirtirken, NCAG Başkanı Ali Şaat da etkinlikte yaptığı konuşmada hedeflerinin 60 gün içinde 5 bin polisi sahaya konuşlandırmak olduğunu söyledi. Söz konusu polislerin, İsrail’in güvenlik incelemesinden geçirildikten sonra Mısır ve Ürdün’de eğitim alacağı, teşkilatın ilerleyen süreçte 12 bin personele çıkarılmasının planlandığı aktarıldı.

Toplantıda Trump’ın seçim kampanyası atmosferi hakimdi

Trump, etkinliğin sonunda yaptığı açıklamada taahhütleri içeren belgeyi göstererek, “Gazze’ye yardım edeceğiz. Düzeni sağlayacağız. Başarılı hale getireceğiz” dedi. Açıklamanın ardından salonda Trump’ın seçimlerde kullandığı “YMCA” şarkısı çalınırken, koltuklara bırakılan “USA” yazılı kırmızı şapkalarla toplantı siyasi miting atmosferinde geçti. Yaklaşık 50 ülkeden üst düzey temsilcinin katıldığı toplantıya birçok dünya lideri katılım göstermedi. Batı Asya’dan devlet başkanı düzeyinde katılan tek lider Bahreyn Kralı Hamad bin İsa bin Salman El Halife oldu.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Hamas’a yakın gördüğü Katar ve Türkiye’ye kurulda önemli rol verilmesi nedeniyle toplantıya katılmayarak yerine Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ı gönderdi. Buna karşın organizatörler, aile fotoğrafında Saar’ı Katar Başbakanı’nın hemen yanına yerleştirdi. Trump, bir saati aşan konuşmasında Batı Asya’daki faaliyetlerini öne çıkararak Barış Kurulu’nun şimdiye kadar oluşturulmuş en etkili dünya liderleri platformu olacağını belirtti.

Avrupa ülkeleri Birleşmiş Milletler vurgusuyla mesafeli kaldı

Kurula 28 ülke katılırken, Avrupa ülkelerinin büyük bölümü Birleşmiş Milletler’in (BM) devre dışı kalması ve Trump’a geniş yetkiler tanınması endişesiyle oluşuma mesafeli durdu. Trump ise BM ile çalışacağını ve Genel Sekreter Antonio Guterres ile görüşeceğini ifade etti. Avrupa Birliği içinde kurula tam üye olan tek ülke olan Macaristan’ın Başbakanı Viktor Orban toplantıda yer alırken, bazı Avrupa ülkeleri gözlemci statüsünde katılım sağladı.

Trump, Gazze’de savaşın büyük ölçüde sona erdiğini ancak düşük yoğunluklu çatışmaların sürdüğünü ifade etti. Gazze Sağlık Bakanlığı, Ekim 2025’teki ateşkesten bu yana 570’ten fazla Filistinlinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Hamas’ın silah bırakmayacağı yönündeki beyanlarına rağmen Trump, örgütün silah bırakacağını kaydederek, “Dünya şimdi Hamas’ı bekliyor. Şu anda önümüzdeki tek engel bu” diye konuştu.

Körfez ülkelerinden milyarlarca dolarlık bağış sözü

Trump; Kazakistan, Azerbaycan, Birleşik Arap Emirlikleri, Fas, Bahreyn, Katar, Suudi Arabistan, Özbekistan ve Kuveyt’in önemli mali katkı taahhütlerinde bulunduğunu duyurdu. BAE, Katar, Suudi Arabistan ve Kuveyt’in her birinin 1 milyar doların üzerinde bağış yapacağı bildirildi. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin 2 milyar dolarlık ek fon topladığı, FIFA’nın ise spor tesisleri için 75 milyon dolar katkı sağlayacağı açıklandı.

Trump, Japonya ve Norveç’in sonraki toplantılara ev sahipliği yapacağını ifade etse de Oslo yönetimi bu iddiayı yalanlayarak kurula katılmayacağını bildirdi. Norveç, bunun yerine Filistin’e yardım konulu Geçici İrtibat Komisyonu (AHLC) toplantısına ev sahipliği yapacağını duyurdu. Dünya Bankası, AB ve BM’nin ortak raporuna göre Gazze’nin yeniden inşasının maliyetinin 53 milyar doları aşması bekleniyor.

Yardım hacmi artarken yağmalama olayları azaldı

ABD’nin BM Daimî Temsilcisi Mike Waltz, ateşkesten bu yana haftada ortalama 4 bin 200 yardım kamyonunun Gazze’ye girdiğini ve bunun son yılların en yüksek hacmi olduğunu belirtti. Waltz, artan yardım akışının yardımların yönlendirilmesi ve yağmalanmasında önemli düşüş sağladığını ifade etti. Yardım kuruluşları ise İsrail’in kısıtlamalarının barınma ve altyapı malzemelerinin girişini halen zorlaştırdığına dikkat çekiyor.

NCAG Başkanı Ali Şaat, Gazze’de binaların üçte ikisinden fazlasının yıkıldığını belirterek önceliklerinin güvenlik ve temel hizmetlerin yeniden tesisi olduğunu söyledi. Mladenov, yeniden inşanın başlaması için Gazze’de tüm silahların tamamen devre dışı bırakılması gerektiğini vurguladı.

32 bin kişilik uluslararası güç planlanıyor

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’ndan Tümgeneral Jasper Jeffers, Uluslararası İstikrar Gücü’nün 20 bin askerden oluşacağını ve beş tugaya bölüneceğini açıkladı. İlk konuşlandırmanın Refah’ta yapılacağı, Endonezya’nın 8 bin askerle en büyük katkıyı sağlayarak komutan yardımcılığı görevini üstleneceği belirtildi. Plan kapsamında 70 milyon tondan fazla enkazın temizlenmesi ve Refah’ta ilk aşamada 100 bin konut inşa edilmesi öngörülüyor.

Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli, Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkını desteklediklerini ve Gazze ile Batı Şeria arasındaki bütünlüğün korunmasının önemini vurguladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin insani yardımların yanı sıra ISF’ye asker katkısı yapmaya hazır olduğunu ifade etti; ancak İsrail bu öneriye karşı çıktığını yineledi. Toplantı, mali şeffaflık ilkelerini belirleyen kararın oy birliğiyle kabul edilmesi ve Trump’ın kararı imzalamasıyla sona erdi.