Trump ve Prens bin Selman görüşmesi öncesi savunma anlaşması için yoğun müzakere

Washington ve Riyad, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Beyaz Saray ziyareti öncesinde geniş kapsamlı bir anlaşma için yoğun müzakereler yürütüyor. Paket, ABD’nin güvenlik garantisi, büyük bir silah satışı ve Gazze sonrası İsrail’le normalleşmeyi içeriyor. Anlaşmanın önündeki en büyük engel ise İsrail’in Filistin devleti için somut bir yol haritasını reddetmesi.

Washington ve Riyad, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın gelecek hafta Beyaz Saray’a yapacağı ziyaret öncesinde geniş kapsamlı bir anlaşma paketi için yoğun müzakereler yürütüyor.

ABD’li yetkililer, Axios haber sitesine yaptıkları açıklamada, tarafların ABD’nin güvenlik garantisi, büyük bir silah paketi ve Gazze sonrası İsrail’le muhtemel normalleşme sürecini içeren anlaşmaları nihai hale getirmeye çalıştığını belirtti.

Kushner’in gizli Riyad ziyareti

Bu temaslar kapsamında, Donald Trump’ın damadı ve üst düzey danışmanı Jared Kushner’in hafta sonu Muhammed bin Selman ile görüşmek için Riyad’a daha önce kamuoyuna yansımayan bir ziyaret gerçekleştirdiği öğrenildi.

Kushner’in, Veliaht Prens ile yaptığı görüşmede diğer başlıkların yanı sıra Gazze için izlenecek yol haritasını da ele aldığı kaydedildi.

Selman için altı yıl sonra ilk ziyaret

Oval Ofis’te yapılması planlanan görüşme, Muhammed bin Selman’ın gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın 2018’de öldürülmesinden bu yana ABD’ye yapacağı ilk ziyaret olacak. ABD istihbaratı, Kaşıkçı cinayetinin Veliaht Prens’in onayıyla işlendiği sonucuna varmıştı.

Bu ziyaret, yakında kral olması beklenen 40 yaşındaki Veliaht Prens için kendisini Arap ve İslam dünyasının lideri olarak konumlandırması açısından en üst düzey siyasi meşruiyet adımı olarak görülüyor.

Güvenlik garantisi ve F-35’ler masada

Ziyaret öncesinde üzerinde çalışılan başlıca düzenlemelerden biri, Suudi Arabistan’a ABD tarafından güvenlik garantisi verilmesini içeriyor. Bu formülün, Senato’dan geçmesi neredeyse imkânsız görülen, hukuken bağlayıcı tam kapsamlı bir savunma anlaşmasının bir alt seviyesinde kalacağı belirtiliyor.

Suudi Ulusal Güvenlik Danışmanı Musaad el-Ayban, olası mutabakatı görüşmek üzere kısa süre önce Washington’u ziyaret etti.

Konuya hâkim kaynaklar Axios’a, anlaşma modelinin geçen eylülde Katar’a başkanlık kararnamesiyle verilen güvenlik taahhüdüne benzer olacağını aktardı. Bu durum, gelecekte göreve gelecek bir yönetimin anlaşmayı tek taraflı olarak geri çekebileceği anlamına geliyor.

Bunun yanı sıra Riyad yönetimi, aralarında onlarca F-35 savaş uçağının da bulunduğu büyük hacimli bir silah paketinin alımını ilerletmek istiyor. Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçiliği ise konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Hazırlık trafiği hızlandı

Veliaht Prens’in küçük erkek kardeşi ve en yakın danışmanlarından Suudi Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Trump-Selman görüşmesine hazırlık amacıyla pazartesi ve salı günleri Washington’u ziyaret etti.

Prens Halid bin Selman, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Beyaz Saray özel temsilcisi Steve Witkoff ile bir araya geldi.

Prens Halid, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, “Stratejik işbirliğimizi güçlendirmenin yollarını ele aldık. Bölgesel ve küresel gelişmeleri de görüştük” ifadelerini kullandı.

Ayrıca Suudi Arabistan’ın ekonomi ve enerji bakanları da son haftalarda Muhammed bin Selman’ın ziyareti öncesi hazırlık amacıyla Washington’da temaslarda bulundu.

Normalleşmenin önündeki engel Filistin devleti

ABD ve Suudi Arabistan, Trump’ın geçen mayısta Suudi Arabistan’a yaptığı ziyarette kapsamlı bir anlaşma paketi açıklamış, ancak bu mutabakatların büyük bölümü hayata geçirilmemişti.

Konuya yakın bir kaynak Axios’a, Riyad’ın birçok taahhüdün “kâğıt üzerinde kalması” ve gereken takip mekanizmalarının işletilmemesi nedeniyle hayal kırıklığı yaşadığını söyledi.

ABD ve Suudi yetkililerin son haftalarda ele aldığı başlıklardan biri de Gazze savaşının sona ermesinin ardından İsrail ile Suudi Arabistan arasında olası normalleşme görüşmelerinin nasıl yeniden canlandırılabileceği oldu.

ABD’li ve İsrailli yetkililere göre Trump’ın danışmanları, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya Suudi Arabistan’la potansiyel bir barış anlaşmasının “büyük resmine” odaklanmasını ve Gazze barış planının sonraki aşamalarını uygulamasını tavsiye ediyor.

Trump ve danışmanlarının, Suudiler ile İsrailliler arasındaki uçurumun hâlâ geniş olduğunu kabul ettiği, ancak Beyaz Saray’ın Suudilere, Trump-Selman görüşmesi sırasında bu konuda bazı ilerlemeler görmek istediğini ilettiği aktarıldı.

En büyük anlaşmazlık başlığını ise Suudi Arabistan’ın, normalleşme karşılığında İsrail’in Filistin devletine giden, geri döndürülemez ve takvime bağlanmış somut bir yol haritasını kabul etmesi talebi oluşturuyor. Netanyahu ise bu konuda herhangi bir adım atmayı reddetmeyi sürdürüyor.