Trump yetkilileri ABD enerji hakimiyetini överken, küresel petrol yöneticileri arz krizi konusunda uyarıyor

ABD’li yetkililer bu hafta, İran’daki savaş sırasında yaşanan tarihi yakıt fiyatı artışlarının kısa vadeli olacağını söyledi ve Asya, Orta Doğu ve Avrupa’dan petrol yöneticileri ile hükümet yetkililerinin on yılların en kötü petrol ve gaz arzı kesintisinden şikayet ettiği bir sektör konferansında ABD’nin rekor üretimini övdü.

Houston’daki yıllık CERAWeek konferansında sektör liderlerine iletilen bu zıt mesajlar, ABD ile dünyanın geri kalanı arasındaki farklı siyasi gerçekleri yansıtıyordu.

ABD’li kabine üyeleri, Amerikalı tüketicilerin geçici bir fiyat şokunu karşılayabileceğini söyledi. Sakinlik gösterme çabaları, savaşın zaten kazanıldığını defalarca söyleyen ve finansal sıkıntının kısa süreli olacağına söz veren Başkan Donald Trump için siyasi riskleri yansıtıyordu.

Yine de İran, Hürmüz Boğazı’nı nakliyeye kapatarak küresel petrol ve gaz arzının beşte birini durdururken, küresel petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine fırladı.

Arz kesintileri küresel ekonomiyi şimdiden yavaşlattı. Orta Doğu petrolüne bağımlı bazı Asya ülkeleri yakıt sıkıntısıyla karşı karşıya ve evden çalışma talimatları gibi adımlar atıyor. Avrupa ise önümüzdeki ay yaşanacak sıkıntılara hazırlanıyor.

Yöneticiler, savaşın enerji arzı üzerindeki etkisinin, çatışmanın kendisinden çok daha uzun süreceğini, bunun nedeninin de İran’ın ABD-İsrail saldırılarına yanıt olarak petrol ve gaz altyapısında verdiği hasar olduğunu söyledi.

Reuters/Ipsos anketine göre, birçok Amerikalının artan yakıt fiyatları karşısında tepki göstermesi ve İran savaşını onaylamaması nedeniyle Trump’ın onay oranı Beyaz Saray’a döndüğünden beri en düşük seviyesine geriledi. Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi, Kasım ayındaki ara seçimlerde Kongre’deki zayıf çoğunluğunu korumak için bir mücadele veriyor.

“Piyasalar piyasaların yaptığını yapar,” dedi ABD Enerji Bakanı Chris Wright konferanstaki açılış konuşmasında. “Fiyatlar, daha fazla üretebilecek herkese, lütfen daha fazla üretin sinyali vermek için yükseldi. Fiyatlar henüz anlamlı bir talep yıkımını tetikleyecek kadar yükselmedi” diye ekledi.

Wright, ABD sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatını genişletmeyi, kömür santrallerinin emekliye ayrılmasını engelleme çabalarını ve yeni nükleer projeler için bürokratik engelleri azaltma planlarını övdü.

“Her gün misyonumuz açık: enerjiyi büyütmek, Amerikalıların hayatlarını iyileştirmek, Amerikan güvenliğini güçlendirmek ve dünyayı güçlendirmek,” dedi Wright.

İçişleri Bakanı Doug Burgum, yüksek yakıt fiyatlarının Amerikalıları etkilediğini kabul etti ancak bunun kısa vadeli olacağını söyledi.

“Başkan Donald Trump, hepimiz gibi, fiyatlarda geçici bir artış olduğu konusunda son derece empatik,” dedi Burgum konferansın dışında düzenlenen bir etkinlikte.

Diğer ülkelerden yöneticiler ve yetkililer, küresel enerji sisteminin krizde olduğunu ve çatışma sona erse bile yüksek fiyatların Trump’ın tahmin ettiği kadar hızlı düşmeyeceğini söyledi.

Amerikalılar, Asya’daki birçok ekonomiyi etkileyen türden acil bir yakıt sıkıntısıyla karşı karşıya değil. Yine de, ABD’deki benzin pompa fiyatlarındaki yükseliş, Amerikalı tüketicileri, sıkıntıları fiyatlandırmış olan küresel petrol piyasasındaki fiyat artışlarına maruz bıraktı. Daha yüksek yakıt fiyatları ayrıca gıda ve tüketim mallarının maliyetini de artırıyor.

Orta Doğu enerji ithalatına bağımlı Asya ülkeleri halihazırda yakıt ve gaz sıkıntısıyla karşı karşıya. Asyalı hükümet yetkilileri, COVID salgını sırasında son kez uygulanan evden çalışma politikaları ve teşvik tedbirlerini değerlendiriyor.

Acil durum çabaları piyasa baskısını hafifletmek için “yeterli değildi”, dedi Japonya Uluslararası İlişkilerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Takehiko Matsuo.

Japonya, Uluslararası Enerji Ajansı’ndan stratejik petrol rezervlerinden ek bir salım yapılmasını talep etti. Tokyo ayrıca artan benzin fiyatlarını sübvanse etmek için nakit rezervlerini kullanıyor ve yeni para birimini desteklemek için petrol vadeli işlem piyasalarına müdahale etmeyi düşünüyor.

Filipinler olağanüstü hal ilan etti. Ülkenin 20 Mart itibarıyla sadece 45 günlük petrol arzı vardı.

Güney Kore, insanlardan duş süresini kısaltmalarını, telefonlarını gündüz şarj etmelerini ve elektrik süpürgelerini hafta sonları çalıştırmalarını istedi.

Shell CEO’su Wael Sawan, çatışma devam ederse yakıt arzı sıkıntılarının Nisan ayında Avrupa’ya yayılacağını söyledi.

“Ülkeler enerji güvenliği olmadan ulusal güvenliğe sahip olamaz,” dedi Sawan konferansta.

Danışmanlık şirketi Rystad Energy, rafineriler, LNG ve diğer tesislerdeki savaş hasarının onarımının 25 milyar dolara mal olabileceğini tahmin ediyor. Hasar görmemiş altyapının bile yeniden faaliyete geçmesi aylar alacak. Kuveyt Petrol CEO’su Şeyh Nawaf Saud Al-Sabah, Kuveyt’in ham petrol üretimini savaş öncesi seviyelere geri getirmesinin üç ila beş ay süreceğini söyledi.

“Bundan kurtulmak zaman alacak,” dedi Chevron CEO’su Mike Wirth pazartesi günü, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasından kaynaklanan enerji piyasasındaki sıkılığın henüz vadeli petrol fiyatlarına tam olarak yansımadığını belirterek.

Sektör ayrıca ABD’nin kesintiyi telafi etmek için petrol veya gaz üretimini hızla artıramayacağı konusunda uyardı. Kaya petrolü üreticileri, çoğu işletmecinin yıl için harcama planlarını zaten kesinleştirmiş olması nedeniyle, şirketlerin sondajı artırmayı düşünmeden önce varil başına 100 doların üzerindeki fiyatların aylarca yüksek kalması gerektiğini söyledi.