Japonya, Hürmüz krizi nedeniyle kömür santrali kısıtlamalarını kaldıracak

Japonya, ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası ortaya çıkan Hürmüz krizi nedeniyle kömür santrali kısıtlamalarını geçici olarak kaldıracak.

Konuya aşina kaynaklara göre Japon hükümeti, Orta Doğu’daki savaşın Hürmüz Boğazı’ndan gelen petrol ve gaz arzını kısmasıyla birlikte enerji kıtlığı riskini azaltmak için kömürle çalışan termik santrallerin işletimine getirilen kısıtlamaları geçici olarak kaldıracak.

Hükümet, daha önce karbondioksit emisyonlarını azaltmak için sınırlı kapasiteyle çalışan, daha eski ve daha az verimli kömür santrallerinin nisan ayından itibaren bir yıl süreyle tam kapasiteyle çalıştırılmasına izin verecek.

Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’nın bu teklifi cuma günü danışma kuruluna sunması ve Başbakan Sanae Takaichi’nin, perşembe günü başlayan ulusal petrol rezervlerinin serbest bırakılmasının ardından bu kararı enerji arzını istikrara kavuşturmaya yönelik bir önlem olarak açıklaması bekleniyor.

Asya genelinde talebin artması

Petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) aksine kömür Orta Doğu’dan gelmiyor. Japonya’nın kömür tedariki Avustralya (%74,8), Endonezya (%12,8) ve Kanada (%4,1) gibi ülkelerden sağlanıyor ve bu da onları İran savaşından kaynaklanan kıtlıklara ve fiyat dalgalanmalarına karşı daha az hassas hale getiriyor.

Kömürle çalışan termik santrallerin kullanımı Asya genelinde yaygınlaşıyor. Filipinler ulusal enerji acil durumu ilan etti ve kömür santrallerinin işletimini genişletmeye yönelik adımlar attı. Tayland, Güney Kore ve Bangladeş’te de benzer girişimler sürüyor.

Japonya, toplam elektrik üretiminin yaklaşık %30’unu LNG’den, %30’unu kömürden sağlıyor ve petrolün payı %10’un biraz altında. Böylece termik santraller toplam üretimin %70’ini oluşturuyor. Japonya’nın ham petrolünün %90’ı ve LNG’sinin %10’u Orta Doğu’dan ithal ediliyor.

Tarihsel olarak Japonya’ya ithal edilen ham petrolün büyük kısmı, ABD ve İsrail’in şubat sonunda İran’a düzenlediği saldırının ardından fiilen abluka altına alınan Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. LNG’nin çoğu bölge dışındaki kaynaklardan uzun vadeli sözleşmelerle güvence altına alınmış olsa da, hâlâ riskler mevcut.

Artan karbon emisyonları

Hükümet geçen yıl yayınladığı bir enerji stratejisinde, Japonya’nın verimsiz kömür santrallerinin kullanımını aşamalı olarak sonlandıracağını belirtmiş ve bu tesislerin kullanım oranını prensipte %50 ile sınırlandırarak bunların değiştirilmesini, askıya alınmasını veya devre dışı bırakılmasını teşvik eden bir düzenleme getirmişti.

Bu santrallerin daha yeni santraller gibi çalıştırılmasına izin verilirse, Japonya’nın Hürmüz Boğazı üzerinden ithal ettiği 4 milyon ton LNG’nin %13’üne eşdeğer olan, yılda 530.000 metrik ton LNG kullanımını dengeleyecek kadar elektrik üretebilirler.

Verimsiz kömür santrallerinin artan kullanımı doğrudan daha yüksek CO2 emisyonlarına yol açıyor. Bir yıllık sürenin sonunda kısıtlamaları yeniden uygulamaya koymak için koşulların uygun olup olmayacağı ise henüz belli değil.

Kömür fiyatları da yükseliyor. Avustralya’nın Newcastle Limanı’nda yüklenen yüksek kaliteli kömürün haftalık spot fiyatı pazartesi günü ton başına 135 dolara yükselerek, İran’a yapılan saldırı öncesine göre %16 artış gösterdi ve Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Avustralya merkezli Commodity Insights’ın kurucusu ve direktörü Mark Gresswell, “Deniz yoluyla kömür tedariki zaten kısıtlıyken, ek yakıt dönüşümü muhtemelen doğrudan fiyatları destekleyecektir” dedi.

Gresswell, “LNG piyasasındaki oynaklık Kuzey Yarımküre’nin soğutma sezonuna kadar devam ederse, kısıtlı kömür arzı ve daha güçlü güç sektörü talebinin birleşimi, deniz yoluyla termal kömür fiyatları altında sağlam ve potansiyel olarak yükselen bir taban oluşturacaktır” diye konuştu.