Trump yönetimi Spirit Airlines’i kurtarmaya hazırlanıyor

Trump yönetimi, jet yakıtı fiyatlarındaki artış karşısında ayakta kalma mücadelesi veren Spirit Airlines için bir kurtarma anlaşmasına yakın.

Konuya yakın kaynakların Wall Street Journal’a (WSJ) aktardığına göre, görüşülmekte olan anlaşma kapsamında ABD hükümeti, zor günler geçiren düşük maliyetli havayolu şirketine 500 milyon dolara kadar kredi verecek ve karşılığında Spirit’te önemli bir hisseye sahip olma hakkı elde edecek.

Bu yatırım, son dönemde ikinci kez iflas başvurusunda bulunan Spirit’in ayakta kalmasına yardımcı olabilir.

Ulaştırma Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı, henüz kesinleşmemiş olan görüşmelere katılıyor ve herhangi bir anlaşmanın şartları hâlâ değişebilir.

Görüşmelerden haberdar olan kaynaklara göre, Başkan Trump salı gecesi Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ile bir araya gelerek Spirit Airlines’ı ayakta tutacak bir anlaşma üzerinde görüştü.

Beyaz Saray basın sekreteri Karoline Leavitt çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Bu, Ticaret Bakanlığı ve başkanın takip ettiği bir konu. Havacılık sektörü, bu başkan ve Beyaz Saray için çok önemli. Milyonlarca Amerikalı bu sektöre bağımlı,” dedi.

Parlak sarı uçakları ve indirimli bilet fiyatlarıyla tanınan Spirit için yapılacak bir kurtarma anlaşması, Trump’ın ikinci döneminde denetlediği bir dizi özel sektör yatırımını genişletecek.

Bunlar arasında, yönetiminin stratejik olarak önemli gördüğü şirketlerdeki devletin sahip olduğu hisseler de yer alıyor.

Geçen yıl, federal hükümet Intel’in en büyük hissedarı olmuş ve 2022 Chips Act hibelerinden 8,9 milyar doları hisse senedine dönüştürerek yarı iletken üreticisinin hisselerinin yaklaşık %10’unu satın almıştı.

Ayrıca devlet, eski bir Intel CEO’su tarafından kurulan bir yarı iletken üretim girişimine yatırım yaptı.

Ticaret Bakanlığı, bu yılın başlarında bir nadir toprak metali üreticisinde hisse satın almak üzere bir anlaşma imzalarken, Pentagon ise geçen yıl başka bir nadir toprak madenciliği şirketinde hisse almak için ayrı bir anlaşma yaptı.

Spirit’i kurtarmak tek bir havayolu şirketini desteklemek için nadir görülen bir müdahale olacak.

Trump salı günü yaptığı açıklamada, yaklaşık 14.000 kişiyi istihdam eden Spirit’in iflas edebileceği düşüncesinden rahatsız olduğunu söyledi.

CNBC’ye verdiği demeçte, “Belki de federal hükümet bu şirkete yardım etmeli,” dedi.

Trump yönetimi yetkilileri, Spirit’i mevcut çıkmazına sürükleyenin Biden yönetimi olduğunu iddia etti.

JetBlue Airways, 2022’de 3,8 milyar dolarlık bir anlaşma ile Spirit’i satın almayı kabul etmişti fakat Adalet Bakanlığı, bu birleşmenin rekabeti engelleyeceği ve bilet fiyatlarının yükselmesine yol açacağı gerekçesiyle anlaşmaya itiraz etmişti.

Bir federal yargıç da bu görüşe katılarak anlaşmayı engelledi.

Massachusetts Bölgesi ABD Bölge Mahkemesi Yargıcı William Young, 2024 tarihli kararında, “Spirit küçük bir havayolu şirketidir. Ancak onu sevenler de var. Spirit’in sadık müşterilerine, bu karar sizin için,” diye yazmıştı.

Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Biden yönetimi, havayolunun JetBlue ile birleşmesini pervasızca engellememiş olsaydı, Spirit Airlines çok daha sağlam bir mali yapıya sahip olacaktı,” dedi.

Spirit o zamandan beri ayakta kalmak için mücadele ediyor. Bazı Pratt & Whitney motorlarında ortaya çıkan bir sorun nedeniyle büyük bir darbe aldı ve filosunun bir kısmı uçamaz hale geldi.

Yıllardır büyük rakiplerin yarattığı rekabet baskısı, düşük maliyetli havayollarının iş modellerini zorladı.

Çarşamba günü bazı muhafazakâr sesler, Spirit’e kurtarma paketi sağlanmasına karşı uyarıda bulundu.

Senato Ticaret Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz, hükümete Spirit’in kontrol hisselerini devredecek bir anlaşmanın “berbat bir fikir” olduğunu söyledi.

Cruz, X platformunda, “Hükümet, (Biden yönetiminin batırdığı) iflas etmiş bir düşük maliyetli havayolunu yönetmekten hiç anlamıyor,” dedi.

United Airlines CEO’su Scott Kirby de çarşamba günü yaptığı açıklamada, Spirit’in asıl sorununun yakıt fiyatlarındaki artış değil, “temelden kusurlu” olarak nitelendirdiği iş modeli olduğunu ileri sürdü.

United’ın kazanç konferans görüşmesi sırasında potansiyel bir hükümet kurtarma paketi hakkındaki bir soruya yanıt veren Kirby, “İyi yönetilen havayolları bu ortamda bile hâlâ sağlam bir kârlılık sergiliyor. Bu krizin, bir havayolu şirketine kurtarma paketi gerektirecek kadar büyük olduğunu sanmıyorum,” dedi.

Spirit, milyarlarca dolarlık borç yükü altında zorlanmasının ardından 2024’ün sonlarında iflasın 11. maddesi kapsamında iflas başvurusunda bulundu.

Şirket birkaç ay sonra mahkeme korumasından çıktı fakat devam eden yüksek kiralama maliyetleri ve borç yükü Spirit’i geçen ağustos ayında tekrar iflasa sürükledi.

O zamandan beri Spirit, uçaklarını sattı, operasyonlarını sadeleştirdi ve uçak bilet fiyatlarını artırdı. 

Fakat İran’daki savaşın yol açtığı jet yakıtı fiyatlarındaki artış, havayollarının maliyetlerini daha da artırdı, bu da Spirit’in zorluklarını daha da ağırlaştırdı ve Spirit’in alacaklılarıyla vardığı anlaşmayı tehlikeye attı.

Haberlere göre, şirket son haftalarda olası bir tasfiye de dahil olmak üzere çeşitli seçenekleri değerlendiren alacaklılarla görüşmeler yürütüyordu.

İran savaşı, jet yakıtı fiyatlarını birkaç hafta içinde iki katından fazla artırdı. Sektör yetkilileri, küresel arzın yeniden dengelenmesinin aylar alabileceğini tahmin ediyor.