Trump’ın H-1B vize kararı panik yarattı

ABD Başkanı Donald Trump cuma günü yaptığı açıklama ile H-1B vizelerine 100.000 dolarlık bir ücret getirdi.

Bu karar, paniğe yol açarak H-1B çalışanlarının tatil planlarını değiştirmesine neden oldu.

H-1B programı, işverenlerin üniversite eğitimli yabancı işçilerle uzmanlık gerektiren, yüksek vasıflı pozisyonları doldurmalarına yardımcı olmak için tasarlanmıştı.

1990 yılında başlatılan vize programı, 20. yüzyılda belirli işgücü eksikliklerini gidermek için oluşturulan bir dizi ABD göçmenlik girişiminin bir parçası.

Diğer girişimler, II. Dünya Savaşı sırasında Meksika’dan gelen geçici tarım işçilerinin, 1950’lerde çoğunlukla İspanya’dan gelen koyun çobanlarının ve 1990’larda çoğu Filipinler’den gelen hemşirelerin istihdamını kolaylaştırmıştı.

Günümüzde işverenler, H-2A programı kapsamında geçici tarım işlerini doldurmak için yabancıları ve H-2B programı kapsamında mevsimlik işler dahil diğer geçici işler için işçileri getirmek üzere başvuru yapabiliyorlar.

H-1B vizelerini önemseyen teknoloji sektörü bilim, matematik ve bilgisayar becerilerine sahip profesyonellerin eksikliği olduğunu ileri sürüyor.

2023 mali yılında H-1B onaylarının yaklaşık %65’ini “bilgisayar ile ilgili” meslekler oluşturmuştu.

Başvuru sahiplerinin en az lisans derecesine sahip olması gerekiyor. Vizeler geçici ve altı yıla kadar geçerli fakat bir şirket, bir işçinin ABD’de kalıcı oturma izni için istihdam temelli yeşil kart başvurusunu desteklemişse, süresiz olarak uzatılabiliyor.

Pew Araştırma Merkezine göre, geçen yıl yaklaşık 400.000 H-1B vizesi onaylandı; bunların 260.000’i yenilemeydi.

Hükümet verilerine göre, 2024 yılında vize alanların çoğu bilgisayar ile ilgili pozisyonlarda çalışmaya başladı. Hükümet ayrıca, vize alanların %71’inin Hindistan’dan olduğunu bildirdi. Çinli işçiler %11,7 ile ikinci en yüksek yüzdeye sahip.

ABD hükümetine göre, en fazla H-1B vizesi bulunan şirketler Amazon, Tata Consultancy Services, Microsoft, Meta ve Apple. ABD hükümeti verilerine göre JPMorgan ve Walmart 8. ve 9. sırada.

Trump’ın açıklamasıyla H-1B ücreti 215 dolardan 100.000 dolara yükseltildi. Ticaret Bakanı Howard Lutnick imza töreninde, bu kararın şirketleri H-1B çalışanını işe almakla “devlete yıllık 100.000 dolar ödeme yapmak” arasında seçim yapmaya ya da Amerikalı birini işe almaya zorlayacağını söyledi.

Kararın ardından birkaç saat içinde Amazon, Microsoft ve Google gibi büyük şirketler, H-1B çalışanlarına birer not göndererek, işverenler bu kararın ne anlama geldiğini anlayana kadar ABD’den ayrılmamalarını istedi.

Çalışanlar halihazırda yurtdışındaysa, pazar günkü son tarihten önce geri dönmeleri söylendi.

Microsoft, çalışanlarına yönelik kılavuzunu güncelledi ve Beyaz Saray’ın açıklamalarının “şu anda önemli yaşam olayları için yurtdışında seyahat eden meslektaşlarımızın ABD’ye dönme imkanını garanti altına alması” ve seyahat planları olanların seyahatlerine devam etmeleri gerektiğini belirtti. Ayrıca, “önümüzdeki birkaç gün içinde giriş limanlarında bazı karışıklıklar yaşanabileceği” ihtimalinin devam ettiğini de ekledi.

Amazon ayrıca, H-1B vizelerinin eşleri ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler için olan H-4 bağımlı vizesi sahiplerine ABD’de kalmaları konusunda uyarıda bulundu.

Cumartesi günü Beyaz Saray, ücretin tek seferlik (yıllık değil) olacağını ve sadece yeni başvuru sahiplerini (mevcut vize sahiplerini değil) etkileyeceğini açıkladı. 

Fakat Büyük Teknoloji şirketlerinde kafa karışıklığı çoktan başlamıştı. Reuters’ın haberine göre, San Francisco Havalimanından kalkan bir uluslararası uçak, birkaç Hintli yolcunun uçaktan inmek istemesi üzerine saatlerce rötar yaptı.

BBC’ye konuşan bir çalışan, bir anma töreni için Hindistan’a gittiğini ve son tarihten önce ABD’ye dönmek için 8.000 dolardan fazla paraya uçak bileti satın aldığını söyledi.

Beyaz Saray’ın açıklamasına rağmen, bu karar Hindistan ile ticaret görüşmelerinde büyük bir etki yaratabilir. Hindistan hükümeti, yeni ücretin Hintli aileler için sıkıntı yaratacağını belirterek, bu karara karşı çıktı.

Geçmişte bazı sermaye grupları, H-1B sisteminin dış kaynak kullanan firmalar tarafından aşırı kullanıldığını belirterek reform çağrısında bulunurken, diğerleri kritik işgücü eksikliğini gidermek için kotaların kaldırılması da dahil olmak üzere sistemin genişletilmesini talep etmişti.