Trump’ın sözleri eylül için kapanma kaygısını artırdı

ABD’de hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat senatörler, Başkan Donald Trump’ın Senato kurallarındaki filibuster engelinin kaldırılması aksi takdirde bütçe krizi yaşanacağı yönündeki talebinin ardından eylül ayında hükümetin yeniden kapanma ihtimalinin yükseldiğini belirtiyor. Trump’ın seçmen kaydı kurallarını sıkılaştıran SAVE America Yasası’nı bütçe tasarısına bağlama ihtimali tartışılırken, taraflar olası bir kapanmanın siyasi sorumluluğunu birbirine yüklemeye çalışıyor.

Her iki partiden ABD senatörleri, Başkan Donald Trump’ın Cumhuriyetçi liderlerden filibuster kuralını kaldırmalarını talep etmesi, aksi takdirde bir bütçe hesaplaşması ve yeni bir hükümet kapanmasıyla karşı karşıya kalınacağını belirtmesinin ardından, eylül ayında hükümetin yeniden kapanma olasılığının yükseldiğini ifade ediyor.

Trump, pazartesi günü Senato Cumhuriyetçilerinin filibuster uygulamasını kaldırmamaları durumunda yeni bir kapanma yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunarak Cumhuriyetçi liderleri hazırlıksız yakaladı.

Filibuster kuralının kaldırılması, Cumhuriyetçilerin Demokratların oyuna ihtiyaç duymadan Safeguard American Voter Eligibility (SAVE America) Act (Amerikan Seçmen Güvenilirliğini Koruma Yasası) ile bütçe düzenlemelerini geçirmelerine olanak tanıyor.

Cumhuriyetçi senatörler kasım ayındaki seçimler öncesinde hükümetin kapanması riskini göze almak istemediklerini net bir şekilde belirtirken, Trump federal departmanları ve kurumları kilitleyebilecek yeni bir bütçe savaşına hazırlanıyor.

Trump, Cumhuriyetçilerin filibuster kuralını kaldırmaması halinde yeni bir kapanmanın muhtemel olduğu konusunda uyarıda bulundu.

Pazartesi günü “Fox & Friends” programına verdiği mülakatta Senato’daki filibuster kuralının kaldırılmasına yönelik talebine değinen Trump, “Cumhuriyetçilerin bunu yapması çok önemli. Bu durum çok çılgınca. Aksi takdirde eylül ayında hükümet kapanacak” dedi.

Senato Demokrat Grubu Lideri Chuck Schumer, Trump’ın bu açıklamalarının, Demokratların önceliklerine yönelik fon artışları konusunda müzakere etmeyi reddetmesi nedeniyle federal kurumları son bir yıl içinde üçüncü kez kapatmaya hazırlandığını gösterdiğini dile getirdi.

Pazartesi günü Senato genel kurulunda konuşan Schumer, “Donald Trump, işleri daha da kötüleştirmek, daha da berbat etmek konusunda bir dehadır. Donald Trump, Fox & Friends programına ‘Cumhuriyetçiler filibuster uygulamasını sonlandırmak zorunda. Bu çok çılgınca. Aksi takdirde eylül ayında hükümet kapanacak’ dedi” ifadelerini kullandı.

Schumer açıklamasına, “Trump kapanışı, kendisi bununla övünüyor. Bunu öngörüyor. Donald Trump, ‘Cumhuriyetçiler filibuster uygulamasını sonlandırmak zorunda, yoksa eylül ayında hükümet kapanacak’ diyor” sözlerini ekledi.

Bu açıklamalar, Senato Cumhuriyetçi Grubu Lideri John Thune’u hazırlıksız yakaladı. Thune, “Filibuster kuralını kaldırmazsak hükümeti kapatmak mı? Bu yeni bir çizgi” değerlendirmesinde bulundu.

Senato Demokratları, Cumhuriyetçilerin kısa vadeli bütçe paketini, seçmen kaydı sırasında vatandaşlık kanıtı sunulmasını, sandık başında fotoğraflı kimlik gösterilmesini zorunlu kılan ve mektupla oy vermeyi sınırlandıran SAVE America Yasası ile birleştirmemesi durumunda Trump’ın bütçe tasarısını imzalamayı reddetme ihtimalini giderek daha yüksek görüyor.

Demokrat Senatör Cory Booker, “Bu başkan hükümeti kapatmak istiyor. Bu durum onun kaosunu, süregelen yozlaşmasını ve Amerikan halkına hizmet etmekle ilgilenmediğini gösteriyor. Hükümeti kapatmaması gerekir” dedi.

İsminin açıklanmasını istemeyen Demokrat bir senatör, her iki tarafın da 3 Kasım’daki ara seçimlerden birkaç hafta önce yaşanabilecek olası bir kapanmada faturanın hangi tarafa kesileceğini ölçmek amacıyla “nabız yokladığını” belirtti.

Demokrat senatör, “Thune’un hükümetin kapanması yönünde bir ilgisi olduğunu düşünmüyorsak da Trump’ın Kongre ile SAVE America Yasası üzerinden bir kavga başlatarak kapanmayı tetikleyebileceğini düşünüyoruz” dedi.

Demokrat senatör ayrıca, “Eğer Trump, ‘SAVE America Yasası’nı geçirmezseniz hükümeti kapatıyorum’ derse, buyursun yapsın. Cumhuriyetçi trenini doğrudan uçuruma doğru sürüyorsunuz ve sürmeye devam ediyorsunuz demektir. Eğer bir kapanma olursa, bunun sorumlusu kendileri olacaktır. Cumhuriyetçi tarafta da bunun çılgınlık olduğunu düşünen üyeler var” değerlendirmesini yaptı.

Cumhuriyetçiler ise Demokratların, İran ile yaşanan askeri çatışmayı protesto etmek veya Trump yönetiminden tavizler koparmak amacıyla sonbaharda hükümeti kapatmasından endişe duyduklarını ifade ediyor.

Cumhuriyetçi Senatör Mike Rounds, “Demokrat meslektaşlarımızı zorlamaya devam ederek ‘Eğer hükümeti kapatacaksanız bunu önceden bilmeliyiz’ diyoruz” şeklinde konuştu.

Rounds, sıradan pek çok Demokrat senatörün yeni bir kapanmadan kaçınmak istediğine inandığını, ancak Demokrat liderliğinin Trump ile yüz binlerce federal çalışanın ücretsiz izne ayrılmasına yol açabilecek yeni bir mücadeleye hazırlandığını kaydetti.

Rounds, “Görüştüğümüz kişilerin çoğu, hükümeti kapatma niyetleri olmadığını söylediklerinde onlara inanıyorum ancak görünüşe göre liderliklerinin farklı bir bakış açısı var. Şu anda sorunun burada olduğunu düşünüyorum. Demokratların iki partili bütçe ödenekleri konusunda ilerleme sağlayacak bir yol bulmak istemesi gerekir” dedi.

Demokratlar, salı günü Senato’da genellikle güçlü bir partiler üstü destekle geçen 1,15 trilyon dolarlık yıllık Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nı (NDAA) parti hatlarında oylayarak bloke etti ve Cumhuriyetçilere bir uyarı mesajı gönderdi.

Tasarı geçen ay Senato Silahlı Hizmetler Komisyonu’ndan Demokratların desteğiyle geçmişti, ancak ara seçimler yaklaştıkça parti hatlarındaki saflaşma keskinleşiyor.

Senato Silahlı Hizmetler Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Roger Wicker, Demokratların bu blokajının yaklaşan bütçe mücadelesi için kötü bir işaret olduğunu belirtti.

Wicker, “NDAA’nın görüşülmesi sürecini başlatacak önergenin kabul edilmemesi eşi benzeri görülmemiş bir durumdur. Bu durum, Senatör Schumer’in iş birliği yapmama yönündeki kararını ve zihniyetini yansıtmaktadır çünkü bu işlerin çok büyük bir kısmı iki partili bir temelde yürütülmekteydi. Bu gerçekten yeni bir dip noktasıdır” dedi.

Senato Ödenek Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Susan Collins ise her iki tarafı da eşikten dönmeye çağırdı.

Collins, “Hükümetin kapanması her zaman kötüdür, her zaman. Bu durum, yönetme kabiliyetinin nihai olarak başarısız olduğunu gösterir. Demokratların geçen yıl kapanmalara yol açan taktikleri tekrarlamayacağını umuyorum” ifadelerini kullandı.

Schumer ise Cumhuriyetçileri, savunma bütçesini önemli ölçüde artıran ancak savunma dışı programlara yetersiz artışlar getiren “tek taraflı” harcama faturalarını dayatmakla suçladı.

Schumer pazartesi günü yazdığı “Değerli Meslektaşım” mektubunda, “Partizan bir süreç yaratıp ardından Demokratları, çıkan sonucu doğrudan onaylamayı reddettiğimiz için hükümeti kapatmak istemekle suçlamanın normal bir tarafı yoktur. Amerikan halkına hizmet eden bir bütçe için mücadele etmek bir silahlandırma değildir. Bu bizim işimizdir” görüşlerine yer verdi.

Cumhuriyetçiler ise olası bir kapanmanın etkilerini hafifletecek yasaları geçirmek için stratejileri tartışıyor. Senatörler Ron Johnson ve Todd Young tarafından sunulan “Shutdown Fairness Act” (Kapanma Hakkaniyet Yasası) adlı öneri, bütçe kesintisi döneminde federal çalışanların maaşlarının ödenmesini garanti altına almayı hedefliyor.

Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul konuyla ilgili olarak, “Tüm bu süreçten çıkan tek iyi fikir, Ron Johnson’ın harcamalar konusunda anlaşmazlık yaşandığında hükümet çalışanlarına ödeme yapılmasını öngören yasa tasarısıdır. Umarım yeni bir kapanma yaşanmaz ancak Demokratlar bunu yapmaya karar verirse, bu tasarıyı gündeme getirmeye çalışmamız gerektiğini düşünüyorum” dedi.

Ancak bu tasarının yasalaşması, muhtemel bir Demokrat filibusterından korunmak amacıyla bütçe uzlaştırma (reconciliation) sürecinin kullanılmasını ve Senato bütçe yetkilisinden (parliamentarian) tasarının salt çoğunlukla geçirilmesi için onay alınmasını gerektiriyor.