Trump’ın yeni özel temsilcisi Landry: Grönland ABD’nin bir parçası olmalı

Donald Trump, Louisiana Valisi Jeff Landry’yi Grönland özel elçisi olarak atadı ve ABD başkanının bu geniş Arktik adasını kontrol altına alma kararlılığını vurguladı.

Trump, pazar günü bir sosyal medya gönderisinde, Landry’nin “Grönland’ın ulusal güvenliğimiz için ne kadar önemli olduğunu anladığını ve müttefiklerimizin ve aslında tüm dünyanın güvenliği, emniyeti ve hayatta kalması için ülkemizin çıkarlarını güçlü bir şekilde ilerleteceğini” söyledi.

Landry ise, “Grönland’ı ABD’nin bir parçası yapmak” için gönüllü olarak bu görevi üstlenmenin bir onur olduğunu söyledi ve bunun ABD’nin güneyindeki Louisiana eyaletinin valisi olarak konumunu etkilemeyeceğini ekledi.

Trump, 57.000 kişinin yaşadığı adayı kontrol altına alacağı konusunda ısrarcı tavrıyla hem Grönland’da hem de NATO müttefiki Danimarka’da endişe ve telaşa neden oldu. Trump, ABD’nin adayı satın almayı teklif edeceğini de söyledi.

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen pazartesi günü yaptığı açıklamada, Landry’nin atanmasının ada için hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini söyledi ve “Kendi geleceğimizi biz belirleriz. Grönland bizim ülkemiz. ABD dahil diğer ülkelerle işbirliği yapmaktan memnuniyet duyarız, fakat bu her zaman bize, değerlerimize ve isteklerimize saygı gösterilerek yapılmalı,” dedi.

Danimarka’nın yarı özerk bölgesi Grönland’daki bakanlar ve Kopenhag, adanın satılık olmadığını, fakat her iki ülkenin de güvenlik ve madencilik gibi iş fırsatları konusunda Trump ile işbirliği yapmaya istekli olduğunu sürekli olarak belirttiler.

Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt, bu ay Danimarka’nın yeni ABD Büyükelçisi Ken Howery ile bir araya geldi ve Trump’ın yorumlarının “belirsizlik” yarattığını söyledi. Ekim ayında Financial Times’a (FT) verdiği demeçte, “Amerika Birleşik Devletleri ile işbirliği yapmanın bizim için ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Başından beri, jeopolitik konumumuzun Avrupa’nın savunması ve aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri’nin güvenliği için çok önemli bir anlam taşıdığını biliyoruz. Ama elbette, iyi, sağlam ve güven dolu bir işbirliği istiyorsanız, bunu saygı ile yapmanız gerekir,” demişti.

Danimarkalı yetkililer, Trump’ın ilk stratejisinin Kopenhag’ı ana Arktik topraklarını terk etmeye zorlamak olduğunu düşünüyor. Trump, ocak ayında Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ile gerilimli bir telefon görüşmesi yapmış ve bu görüşmede Grönland’ın kendisine ait olacağını ısrarla savunmuştu.

Danimarka, en yakın güvenlik müttefiki olması gereken ülkeye karşı daha iddialı bir tavır sergilemeye başladı. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, atamayı protesto etmek için ABD’nin Kopenhag Büyükelçisini bir toplantıya çağırdı.

Rasmussen pazartesi günü Danimarka televizyon kanalı TV2’ye yaptığı açıklamada, “Bu atama ve yorumlar beni derinden öfkelendirdi, bunları kesinlikle kabul edilemez buluyorum,” dedi.

Trump ayrıca kısa süre önce yatırımcı ve Rusya uzmanı Thomas Dans’ı ABD Arktik Araştırma Komisyonu başkanlığına atadı. Dans, ABD başkanının oğlu Donald Trump Jr. için Grönland’a bir ziyaret düzenledi.

Trump ve çevresindeki yetkililer, ABD’nin güvenliğini sağlamak için Grönland, Kanada ve Panama Kanalı da dahil olmak üzere Amerika kıtasının büyük bir bölümünü kontrol etmesi gerektiğini savunarak “yarımküre savunması” fikrine ilgi duyuyorlar.

Grönland, daha zengin olmak ve Danimarka’dan bağımsız hale gelmek amacıyla turizm ve madencilik gibi sektörlere ABD ve diğer yatırımcıları çekerek ekonomisini geliştirmek istiyor. 

Fakat Trump’ın baskısı, Nuuk ve Kopenhag arasında daha fazla işbirliğine yol açtı ve bazı Grönlandlılar Danimarka ile ilişkileri derinleştirmenin en iyisi olacağını savunuyor. 

Grönlandlı politikacılar, yerli halkın dünyanın en büyük ikinci adasını kendi başına savunmasının imkansız olduğunu kabul ediyor. Trump’ın kontrolü ele geçirme çabalarını yenilemeden önce, son yıllarda adadaki askeri varlığını önemli ölçüde azaltan ABD’nin, isterse Grönland’ın kuzeyindeki Pituffik uzay üssünü genişletebileceğini söylemişlerdi.