Trump’tan NATO üyelerine ültimatom: Saldırı durumunda koruma garantisi kalkabilir

ABD Başkanı Donald Trump, NATO’daki rolünü yeniden gözden geçiriyor ve ittifakın temel prensiplerinden olan 5. maddeyi (bir müttefike saldırı, tümüne yapılmış sayılır) sorguluyor. NBC News‘un haberine göre, Trump, savunma harcamalarını yeterli seviyeye çıkarmayan ülkelere yönelik koruma garantisini kaldırmayı düşünüyor.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, Washington’ın Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) içindeki rolünü, bir saldırı durumunda müttefiklerini otomatik olarak savunma yükümlülüğünden vazgeçmeye kadar varabilecek şekilde yeniden gözden geçirme olasılığını değerlendiriyor.

NBC News, üç mevcut ve bir eski üst düzey ABD’li yetkili ile bir kongre üyesine dayandırdığı haberinde, ABD’nin savunma harcamaları hedeflerini karşılamayan NATO üyelerine yönelik koruma taahhütlerinden vazgeçebileceğini bildirdi.

Kaynaklara göre, Trump, en yakın yardımcılarıyla ABD’nin ittifaktaki katılımını değiştirme fikrini tartıştı ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’sının (GSYİH) belirli bir yüzdesini savunma ihtiyaçlarına ayıran ülkelere öncelik verilmesini önerdi.

Bu durum, belirlenen savunma harcaması seviyesine ulaşmamış bir ülkeye saldırı olması halinde, Washington’ın askeri yardım sağlama zorunluluğunun olmayabileceği anlamına gelebilir.

NBC News, bu konseptin hayata geçirilmesi halinde, bunun NATO’nun temel prensibi olan ve bir müttefike yapılan saldırının tüm bloğa yapılmış sayılmasını öngören 5. maddeden en büyük sapma olacağını vurguluyor.

Ayrıca, ABD’nin NATO askeri tatbikatlarına katılım politikasının değiştirilmesi de değerlendiriliyor. Trump, savunma harcamaları kriterlerini karşılayan ittifak ülkeleriyle ortak tatbikatlara öncelik verilmesi ihtimalini değerlendiriyor.

Yetkililer, yönetimin Avrupalı ortaklarına, “Mali yükümlülükleri yerine getirmezlerse, ABD Avrupa’daki askeri varlığını azaltabilir ve güçlerini savunma harcamalarını artıran bölgelere kaydırabilir,” şeklinde bir sinyal gönderdiğini belirtiyor.

Trump daha önce NATO ülkelerinin savunma harcamalarını GSYİH’lerinin yüzde 2’si yerine yüzde 5’ine çıkarmaları gerektiğini belirtmişti.

Fakat NATO’nun kendi verilerine göre, 2024 yılı için belirlenen savunma harcaması hedefini 32 devletten sadece 23’ü karşıladı.

Bunlardan sadece beşi (Estonya, Yunanistan, Letonya, Polonya ve ABD) askeri ihtiyaçlara GSYİH’lerinin yüzde 3’ünden fazlasını ayırdı.

Bu göstergede lider, GSYİH’sinin yüzde 4,12’sini savunmaya ayıran Polonya oldu.

Bu gelişmelerin beraberinde, Financial Times‘ın kaynakları, Trump’ın talepleri düzelterek çıtayı GSYİH’nin yüzde 3-3,5’ine düşürebileceğini bildirdi.