Trump’tan Rusya’nın START anlaşması önerisine yeşil ışık

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Stratejik Saldırı Silahlarının Azaltılması Anlaşması’na (START) ilişkin teklifini “iyi bir fikir” olarak nitelendirdi.

Bir ajans muhabirinin sorusunu yanıtlayan Trump, “Bana göre kulağa iyi bir fikir gibi geliyor” dedi.

Putin, 22 Eylül’de yaptığı açıklamada, anlaşmanın 5 Şubat 2026’da sona ermesinin ardından Rusya’nın, START’ın niceliksel sınırlamalarına bir yıl boyunca gönüllü olarak uymayı sürdürebileceğini söylemişti. Rusya lideri, bu girişimin hayata geçmesinin ABD’nin de benzer adımlar atmasına bağlı olacağını vurgulamıştı.

“Yetersiz ve epey geç”

Öte yandan Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (İMEMO) Uluslararası Güvenlik Merkezi araştırmacısı Dmitriy Stefanoviç, Vedomosti gazetesine verdiği demeçte Trump’ın mevcut tutumunun “hiç yoktan iyi” olduğunu ancak sözlerinin “hem yetersiz hem de epey geç” kaldığını söyledi.

Stefanoviç, bu aşamada Beyaz Saray’ın, Şubat 2026 sonrasında START’ta belirlenen sınırları koruma yönünde açık ve resmi bir açıklama yapmasının yeterli olacağını belirtti.

Araştırmacıya göre şu anda yeni bir anlaşmaya ilişkin müzakereler ufukta görünmüyor ancak böyle bir ilk adımın ardından gelişmeler yaşanabilir.

Stefanoviç, bir sonraki adımın, START sınırlamalarının korunmasının ortak bir bildiriyle resmiyet kazanması olabileceğini ifade etti.

Uzman, bunun ardından ilgili kurumların olası yeni anlaşmalar konusunda istişarelere başlayabileceğini ve ön müzakerelerden sonra müzakere başlıklarının belirlenebileceğini kaydetti.

Stefanoviç ayrıca, Putin’in perşembe günü Valday Kulübü toplantısında, daha önce neredeyse tabu sayılan taktik nükleer silahlar gibi konulara değindiğini de hatırlattı.

Anlaşmanın geçmişi

Rusya ile ABD arasında stratejik saldırı silahlarının sınırlandırılmasına yönelik anlaşma, 8 Nisan 2010’da Prag’da imzalanmış ve Şubat 2011’de yürürlüğe girmişti.

Anlaşma, ABD Başkanı Joe Biden yönetimi döneminde 2021’de beş yıl süreyle uzatılmıştı. O dönemde taraflar birbirlerini anlaşmayı ihlal etmekle suçlamıştı.

Şubat 2023’te Putin, Rusya’nın START anlaşmasına katılımını askıya aldığını duyurmuştu.

Ağustos sonunda ABD Hava Kuvvetleri Stratejik Caydırıcılık ve Nükleer Entegrasyondan Sorumlu Genelkurmay Başkan Yardımcısı Korgeneral Andrew Gebara, Trump’ın START yerine Moskova ile yeni bir anlaşma yapmak istediğini ancak bunun için bazı koşullar olduğunu açıklamıştı.

Trump daha önce, anlaşmanın sona ermesinin tüm dünya için sorun yaratacağını söylemişti.

Rusya’nın eski Washington Büyükelçisi Anatoliy Antonov ise 26 Eylül’de Putin’in teklifini “güçlü bir siyasi hamle” olarak tanımlamış ve bunun Moskova’nın müzakere iradesini koruduğunu gösterdiğini belirtmişti.

START anlaşması, tarafların 700 kıtalararası balistik füze, denizaltıdan fırlatılan balistik füze ve ağır bombardıman uçağı ile bu sistemlere yerleştirilen toplam 1550 savaş başlığı sınırını aşmamasını öngörüyor.