Türkiye-Libya enerji anlaşmasına Hafter’den yeşil ışık

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi’nin, Türkiye’ye ülkenin deniz yetki alanlarında enerji arama hakkı tanıyan Türkiye-Libya enerji anlaşmasını onaylamaya hazırlandığı bildirildi.

Bloomberg’in kaynaklara dayandırdığı habere göre Bingazi’deki Temsilciler Meclisi, önümüzdeki haftalarda 2019’da imzalanan ve enerji arama faaliyetlerinin şartlarını belirleyen Türkiye-Libya enerji anlaşmasını oylayacak. Aynı kaynaklar, anlaşmanın önündeki çoğu engelin kaldırıldığını belirtti.

Doğu-Batı bölünmesi ve Türkiye faktörü

İç savaşla yıpranan OPEC üyesi Libya, Bingazi merkezli doğu yönetimi ve başkent Trablus’taki batı yönetimi olmak üzere ikiye bölünmüş durumda. Trablus hükümeti, Türkiye ile güçlü ilişkilere sahip ve anlaşmayı zaten destekliyor. Ancak doğudaki Halife Hafter’in etkisi nedeniyle bugüne dek anlaşma hayata geçirilememişti.

Eğer anlaşma onaylanırsa, Türk gemilerinin Girit ile Türkiye arasında kalan bölgede petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerine başlaması öngörülüyor. Bu durum, Türkiye ile Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları konusunda yeni bir gerginlik yaratabilir.

Ankara-Hafter normalleşmesi

Libya’daki bu politika değişikliği, Türkiye ile Hafter arasında son yıllarda adım adım gelen “normalleşmenin” bir sonucu. 2019-2020 yıllarında Trablus için verilen savaşta karşı cephelerde yer alan taraflar, son yıllarda temaslarını artırdı. Ankara, daha önce Trablus hükümetine askeri destek sağlamış; Hafter ise BAE, Mısır ve Rusya’nın desteğini almıştı.

Birleşmiş Milletler arabuluculuğundaki barış girişimleri ülkeyi birleştirmeye yetmezken, taraflar zaman zaman gelir paylaşımı ve kurumların kontrolü üzerinden gerilim yaşasa da son yıllarda büyük çaplı çatışmalar yaşanmadı.

Türkiye, Mısır ile ilişkilerde başlatılan normalleşmenin ardından Hafter ile de yakınlaşma adımları attı. Geçen yıl Ankara ve Kahire, Libya Merkez Bankası etrafında yaşanan yetki krizini çözmek için işbirliği yaptı.

Askeri ve ekonomik işaretler

İlişkilerdeki iyileşmenin bir diğer göstergesi olarak Türk donanmasına ait TCG Kınalıada korveti bu hafta Bingazi limanını ziyaret etti. Türk yetkililer, Ankara’nın bölgeye askeri danışman ve eğitimci göndermeyi değerlendirdiğini aktardı. Nisan ayında Hafter’in oğlu Saddam, Ankara’da Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı ile görüşmüştü.

Bloomberg’in iddiasına göre Doğu Akdeniz’de enerji arama motivasyonu öne çıksa da Türkiye’nin bir diğer amacı, Kaddafi sonrası iç savaş nedeniyle askıda kalan milyarlarca dolarlık iş sözleşmelerini canlandırmak.

Yunanistan ve AB’nin itirazı

Habere göre Libya’nın doğusundaki yetkililer, anlaşmanın kendi çıkarlarına hizmet edeceği ve yatırım getireceği görüşünde birleşmiş durumda. Ancak Yunanistan’ın mayıs ayında Girit’in güneyinde Libya’nın hak iddia ettiği sularda enerji arama ihalesi ilan etmesiyle anlaşmazlık daha da derinleşti.

Avrupa Birliği ise üyesi Yunanistan’ı destekliyor, olası Libya-Türkiye anlaşmasının, üçüncü ülkelerin egemen haklarını ihlal ettiğini ve BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu ileri sürüyor.