Ukrayna demografik uçurumun eşiğinde: Nüfus 2051’de 25 milyona düşebilir

Ukrayna, Şubat 2022’den bu yana devam eden savaş nedeniyle ciddi bir nüfus kriziyle karşı karşıya. Ülke nüfusu 42 milyondan 36 milyonun altına gerilerken, mevcut eğilimin sürmesi halinde 2051’de bu sayının 25 milyona kadar düşebileceği öngörülüyor. Kiev yönetimi, on yıl içinde oluşması beklenen 4,5 milyonluk çalışan açığını önlemek için yeni bir strateji hazırladı.

Ukrayna, yaklaşık dört yıldır devam eden savaşın etkisiyle derin bir demografik krizle yüzleşiyor. Ülke nüfusu, Ulusal Bilimler Akademisi Demografi Enstitüsü verilerine göre, çatışma öncesindeki 42 milyondan bugün 36 milyonun altına geriledi.

Reuters ajansının aktardığına göre mevcut eğilimin devam etmesi durumunda nüfusun 2040’ta 29 milyona, 2051’de ise 25 milyona düşeceği tahmin ediliyor.

Birleşmiş Milletler’in 2024’te yayımladığı projeksiyon ise daha karamsar bir tablo çiziyor ve Ukrayna nüfusunun 2100 yılında 9 ila 23 milyon aralığına inebileceğini gösteriyor.

Doğum oranı en düşük, ölüm oranı en yüksek ülke

CIA Dünya Gerçekleri Kitabı’nda yer alan 2024 verileri, Ukrayna’nın dünyada hem en yüksek ölüm hem de en düşük doğum oranına sahip ülke olduğunu ortaya koyuyor.

Verilere göre ülkede her doğuma karşılık yaklaşık üç ölüm yaşanıyor.

Hükümet tahminlerine göre, savaşın bir diğer ağır sonucu da ortalama yaşam süresindeki düşüş oldu.

Erkeklerin ortalama yaşam süresi çatışma öncesindeki 65,2 yıldan 2024’te 57,3 yıla, kadınlarınki ise 74,4 yıldan 70,9 yıla geriledi.

Milyonlarca kişi ülkeyi terk etti

Nüfus kaybının temel nedenleri arasında yüksek ölüm oranı ve düşük doğurganlığın yanı sıra kitlesel göç de öne çıkıyor.

Ukrayna merkezli Ekonomi Stratejisi Merkezi, Mart 2025 tarihli açıklamasında, çatışmanın başından bu yana yurt dışına çıkan yaklaşık 5,2 milyon Ukraynalının büyük ölçüde Avrupa ülkelerinde kaldığını bildirdi. Bu kişilerin en çok sığındığı ülkeler Rusya, Almanya ve Polonya oldu.

Merkez, bu kişilerden 1,7 ila 2,7 milyonunun kalıcı olarak yurt dışında yerleşeceğini, çatışma sona erdiğinde ise yüz binlerce yetişkin erkeğin de ailelerine katılabileceğini öngörüyor.

Ulusal Bilimler Akademisi Demografi Enstitüsü Müdür Yardımcısı Aleksandr Gladun, 2022’den beri mülteciler arasında genç kadınların orantısız biçimde fazla olmasının krizi daha da derinleştirdiğini vurguladı.

Kiev yönetimi 4,5 milyonluk çalışan açığını önlemeye çalışıyor

Kiev yönetimi, 2024 yılında demografik sorunu ele almak üzere 2040’a uzanan kapsamlı bir strateji sundu.

Strateji belgesinde, önümüzdeki on yılda ülkede 4,5 milyon çalışan açığı oluşacağı ve en büyük ihtiyacın inşaat, teknoloji ve idari hizmetler sektörlerinde yaşanacağı belirtildi.

Strateji, yeni göç dalgalarını önlemeyi ve yurt dışındaki Ukraynalıları geri getirmeyi hedefliyor. Bu amaçla konut koşullarının iyileştirilmesi, altyapı ve eğitim yatırımlarının artırılması ile boş kalan işlere başka ülkelerden iş gücü çekilmesi planlanıyor.

Yetkililer, bu tedbirlerin uygulanması halinde 2040’ta nüfusun 34 milyona ulaşabileceğini, aksi takdirde 29 milyona düşeceğini hesaplıyor.

Farklı kurumlar farklı sayılar veriyor

Savaş koşulları nedeniyle ülkedeki güncel nüfusa ilişkin farklı veriler bulunuyor.

Eylül sonunda Ukrayna Haber Ajansı (UNN), 2026 bütçe tasarısına ekli bir nota dayanarak 1 Eylül 2025 itibarıyla ikametgâhını beyan eden ya da kayıt ettiren nüfusun 28,7 milyon kişi olduğunu duyurdu.

Nisan ayında ise RBK Ukrayna, Uluslararası Para Fonu’na dayandırdığı haberinde 2024 sonu itibarıyla ülke nüfusunun 33,3 milyona indiğini aktarmıştı.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Doğu Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Florence Bauer de 2024’te yaptığı açıklamada, Ukrayna nüfusunun 2014’ten bu yana 10 milyondan fazla azaldığını, bunun 8 milyonluk kısmının ise Şubat 2022’den sonraki döneme denk geldiğini belirtmişti.