Varşova’da Ukrayna milliyetçiliğine karşı yeni adımlar gündemde

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukraynalı sığınmacılara sağlanan mali yardımları ve sağlık hizmetlerini uzatan yasayı veto etti. Nawrocki ayrıca, Volın katliamlarıyla ilişkilendirilen Banderacı sembollerin yasaklanmasını önererek Varşova’nın Ukrayna politikasında yeni bir döneme işaret ediyor.

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukraynalı sığınmacılara sağlanan yardımların süresini uzatan yasayı veto ederek Varşova’nın Ukrayna politikasında önemli bir değişikliğe gitti.

Veto edilen yasa, Ukraynalı mültecilere ücretsiz sağlık hizmeti ve işsiz ebeveynlerin çocuklarına aylık 800 zloty (yaklaşık 200 dolar) ödeme yapılmasını öngörüyordu.

Nawrocki, söz konusu imtiyazların yalnızca çalışan ve vergi ödeyen ailelere tanınması gerektiğini savundu. Cumhurbaşkanının danışmanı Blazej Poboji, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Ukrayna vatandaşları Polonya vatandaşlarından daha ayrıcalıklı bir grup olmamalı,” dedi.

Polonya basını, göreve bir aydan kısa süre önce başlayan Nawrocki’nin bu adımla birlikte dört yasayı reddettiğini bildirdi.

Önceki Cumhurbaşkanı Andrzej Duda, 10 yıllık görev süresinde 1850 yasayı onaylarken yalnızca 19’unu veto etmişti.

“Ukrayna vatandaşları daha ayrıcalıklı olmamalı”

Kamuoyu yoklamaları, Polonya halkının yaklaşık yüzde 60’ının cumhurbaşkanının vetosunu desteklediğini, yüzde 25’inin ise karara karşı çıktığını gösteriyor.

Uzmanlar, tepkinin ekonomik gerekçelerden çok ideolojik nedenlerden kaynaklandığını belirtiyor.

Resmi verilere göre, çalışma çağındaki Ukraynalı göçmenler 2024 yılında Polonya bütçesine 15,1 milyar zloty katkı sağladı.

Devletin Ukraynalı çocuklara yönelik harcaması ise 4 milyar zlotinin altında kaldı.

Varşova Ekonomi Okulundan Pavel Kubitskiy ise durumu, “İşsiz ailelerin çocuklarını daha da derin bir yoksulluğa itmekle hiçbir şey kazanamayız. Ama bazı siyasetçiler için Ukraynalıların yaşamını zorlaştırmak, seçmenlerin öfkesine cevap vermenin en kolay yolu,” sözleriyle değerlendirdi.

Toplumsal gerilim ve vatandaşlık tartışması

Polonya medyasında yer alan haberlere göre, Ukraynalılara yönelik hoşnutsuzluk günlük yaşamda artıyor. Polonyalıların, Ukraynalıların “misafir gibi değil, ev sahibi gibi davrandığını” düşündüğü ve bazı Ukraynalıların Varşova’yı Kiev’e yeterince destek vermemekle eleştirdiği ifade ediliyor.

Polsat News kanalında çalışan Polonya vatandaşı Ukraynalı gazeteci Vitaliy Mazurenko’nun, vetosu nedeniyle Nawrocki’yi “mafya babası” olarak nitelemesi üzerine kanal yönetimi tarafından işine son verildi.

Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Zbigniew Bogutski, olayın ardından, “Polonya vatandaşlığına geçen bir Ukraynalının bu tavrı, vatandaşlık için kalıcı oturum şartının 10 yıla çıkarılması gerektiğini kanıtlıyor,” dedi.

Banderacı sembollere yasak teklifi

Cumhurbaşkanı Nawrocki, sığınmacı yardımlarını veto etmenin yanı sıra Ukrayna milliyetçiliğinin simgesi olarak görülen Ukrayna Milliyetçileri Örgütü (OUN) ve Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) ve diğer Banderacı* sembollerin yasaklanmasını gündeme getirdi.

Nawrocki, özellikle Volın katliamlarında kullanıldığı belirtilen siyah-kırmızı bayrağın yasaklanmasını teklif etti. Önceki Başbakan Mateusz Morawiecki de bu öneriye destek verdi.

Kiev yönetimi ise teklife tepki gösterdi. Ukrayna Ulusal Hafıza Enstitüsünün eski başkanı, Polonya’nın bu adımını Rusya’nın “denazifikasyon” politikasıyla kıyasladı.

Analistler, Polonya’nın Ukrayna politikasının bir çıkmaza girdiğini belirtiyor. Varşova, Rusya’yı dengelemek ve bölgedeki etkisini artırmak için Avrupa yanlısı güçlü bir Ukrayna’yı destekliyordu.

Fakat Rusya karşıtı kimliğini Stepan Bandera kültü üzerine inşa eden bir Ukrayna’nın, tarihsel nedenlerle Varşova’ya tabi olmasının mümkün olmadığı vurgulanıyor.

Yeni mülteci dalgası endişesi

Kamuoyu araştırmaları, Polonyalıların yüzde 61’inin Ukrayna’ya asker gönderilmesine karşı olduğunu, bu fikri destekleyenlerin oranının ise yüzde 17’de kaldığını ortaya koyuyor.

Analistlere göre Nawrocki ve ekibi, gelecekte Polonya vatandaşı olup siyasete girme potansiyeli taşıyan bu yeni grubun Polonya kimliğini dönüştürme riskine karşı şimdiden önlem almaya çalışıyor.

(*) Stepan Bandera, 20. yüzyılın ortasında Ukrayna milliyetçi hareketinin önde gelen isimlerinden biri oldu. 1909’da Batı Ukrayna’da doğdu, 1930’lu yıllarda Ukrayna Milliyetçiler Örgütü’nün (OUN) lider kadrosunda yer aldı. İkinci Dünya Savaşı sırasında örgütün radikal kanadını yönetti. Bandera, doğu Galçiya’da Nazi Almanyası ile işbirliği yaparak bu dönemde Yahudilere, Polonyalılara ve diğer bölge halklarına yönelik soykırım eylemlerine katıldı.