Xi Jinping, Vietnam liderine ‘tek taraflılığa birlikte karşı çıkma’ çağrısı yaptı

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Vietnam lideri To Lam’a “tek taraflılığa birlikte karşı çıkmaları” gerektiğini söyledi.

Xi, devlet ziyareti için Pekin’de bulunan Vietnam Devlet Başkanı To Lam’a, İran savaşı küresel enerji krizini derinleştirirken “tedarik zincirlerinin istikrarlı ve engelsiz” tutulması çağrısında bulundu.

“Çin ve Vietnam, tek taraflılığa ve korumacılığa karşı birlikte durmalı ve küresel meydan okumalara ortaklaşa karşı koymalı”, ifadelerini kullandı.

Çin dışişleri bakanlığının açıklamasına göre Xi, “Her iki taraf da barış, kalkınma, işbirliği ve kazan-kazan sonuçları bayrağını yükseltmeli, tek taraflılığa ve korumacılığa ortaklaşa karşı çıkmalı, küresel serbest ticaret sistemini korumalı ve sanayi ile tedarik zincirlerini istikrarlı ve engelsiz tutmalıdır,” dedi.

Xi’nin açıklamaları, her iki ülkenin de enerji güvenliğini sağlamaya ve Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen gümrük tarifesi baskısını yönetmeye çalıştığı bir dönemde, Çin-Vietnam ilişkilerini geliştirmeyi amaçlayan To Lam’ın dört günlük devlet ziyareti sırasında geldi.

Lam, bu hafta Çin’e seyahat eden dünya liderleri serisinin sonuncusu oldu; İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ve Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Halid bin Muhammed bin Zayed El Nehyan’ın ziyaretlerinin ardından geldi.

Ayrıca çarşamba günü, üst düzey Rus diplomat Sergey Lavrov Xi Jinping ile görüştü.

Üst düzey görüşmeler, artan jeopolitik gerginlik ortamında Pekin’le daha fazla uluslararası temas kurulduğunu gösteriyor.

ABD’nin pazartesi günü başlayan İran limanlarına yönelik ablukası, hafta sonu ABD ile İran arasında Pakistan’da yapılan görüşmelerin çökmesinin ardından küresel enerji piyasalarını sarstı ve Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliği artırdı.

Lam, çarşamba günü Xi ile yaptığı görüşmede, Hanoi’nin ticaret, yatırım, demiryolu ve diğer altyapı alanlarında Pekin ile işbirliğini artırmaya istekli olduğunu söyledi.

Çin açıklamasına göre Vietnam ayrıca “denizde barışı korurken kara sınırlarını daha iyi yönetecek”.

Lam, devlet haber ajansı Xinhua’ya göre salı günü ziyaretine başladı ve Pekin’den başkentin yaklaşık 100 km (62 mil) güneybatısındaki Şiong’an Yeni Bölgesi’ni ziyaret etmek üzere geldikten sonra yüksek hızlı trene bindi.

Lam’ın perşembe günü Guangxi Zhuang özerk bölgesini ziyaret etmesi bekleniyor.

Vietnamlı yetkililere göre Vietnam lideri ayrıca çarşamba günü Çin Başbakanı Li Qiang ve Çin’in üçüncü en üst düzey yetkilisi ve yasama organının başı olan Zhao Leji ile görüştü. Salı günü ise Çin’in dördüncü en üst düzey yetkilisi Wang Huning ile bir araya geldi.

Lam, salı günü Tsinghua Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada, Çin ile Vietnam’ın “birbirini tamamladığı ve ortak kalkınma sağlayabileceği” sektörleri özellikle vurguladı.

Bunlar arasında yapay zeka, büyük veri, bulut bilişim, yarı iletkenler ve robotik gibi stratejik teknolojiler yer aldı.

Lam’ın ziyareti, Çin liderinin komşu ülkelerle bağları güçlendirmek ve ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük tarifesi tehditlerine karşı koymak amacıyla Güneydoğu Asya turunun bir parçası olarak Vietnam’ı ziyaret etmesinden bir yıl sonra gerçekleşti.

Bu yılın başlarında, Lam’a Komünist Parti genel sekreteri olarak bir dönem daha verildi. 7 Nisan’da ayrıca, 2024’te de kısa süreliğine yürüttüğü bir görev olan devlet başkanlığına Ulusal Meclis tarafından seçildi; bu da onu son on yılların en güçlü Vietnamlı liderlerinden biri haline getirdi.

Seçilmesinden sonraki ilk yurt dışı gezisi olan Çin ziyareti, Hanoi’nin Pekin ile ilişkiye verdiği önemin bir işareti olarak görülüyor.

Lam’ın devlet başkanı olması dolayısıyla gönderdiği tebrik mesajında Xi, iki ülke arasındaki ilişkiyi “‘yoldaş artı kardeşler’ şeklindeki derin dostluk” olarak tanımladı.

Xi ayrıca Lam ile birlikte “ilgili sosyalist davaları sürekli güçlendirmek”, ortak faydaları teşvik etmek ve bölgeye ve dünyaya “daha fazla istikrar enjekte etmek” için çalışacağı sözünü verdi.

Çin dışişleri bakanlığı sözcüsü Mao Ning, geçen hafta Pekin’in Vietnam ile kapsamlı stratejik ortaklığını derinleştirmeyi dört gözle beklediğini söyledi.

Lam’ın Çin’e son ziyareti, selefi Nguyen Phu Trong’un bir önceki ay ölümünün ardından parti lideri olarak atanmasından yalnızca iki hafta sonra, Ağustos 2024’te gerçekleşmişti. Bu aynı zamanda o roldeki ilk yurt dışı gezisiydi.

Çin, Vietnam’ın en büyük ithalat kaynağı olmaya devam ederken, Vietnam da derin biçimde entegre olmuş tedarik zincirleriyle Çin’in Güneydoğu Asya’daki en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda.