ABD’de eski Beyaz Saray Baş Tıbbi Danışmanı Anthony Fauci, Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul’un COVID-19 salgınının ilk dönemlerine ait binden fazla sayfalık kişisel günlüğünü kamuoyuna açıklamasının ardından Senatoda zorlu bir oturuma katılıyor. Senato İç Güvenlik ve Hükümet İşleri Komisyonundaki oturum öncesinde yayımlanan belgeler, Fauci’nin virüsün kaynağına ilişkin kamuoyuna yaptığı açıklamalar ile özel yazışmaları arasındaki farkları tartışmaya açtı.

ABD’de Ulusal Sağlık Enstitülerine (NIH) bağlı Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsünün (NIAID) eski direktörü ve eski Beyaz Saray Baş Tıbbi Danışmanı Anthony Fauci, Senato İç Güvenlik ve Hükümet İşleri Komisyonunda düzenlenecek oturumda Senatörlerin sorularını yanıtlıyor.

Oturum, Komisyon Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul’un, Fauci’nin COVID-19 salgınının ilk günlerinde tuttuğu binden fazla sayfalık özel günlük notlarını kamuoyuna açıklamasından birkaç gün sonra düzenleniyor.

Senatör Paul, hafta sonu yayımladığı günlük notlarının, kıdemli bilim insanının virüsün kökenini kamuoyu önünde farklı, özel hayatında farklı şekilde tartıştığını kanıtladığını savundu. Paul, pazartesi günü de Fauci’nin 2001 ile 2015 yılları arasına ait yaklaşık 500 sayfalık çalışma kaydını ve e-postasını paylaştı.

Pandemi döneminde ülkenin önde gelen bulaşıcı hastalık uzmanı olarak görev yapan Fauci, Kongreye en son iki yılı aşkın süre önce Temsilciler Meclisindeki gergin bir oturumda ifade vermişti. Senatodaki komisyon oturumunun da benzer bir seyir izlemesi bekleniyor. Komisyon Başkanı Paul ile Fauci, geçmişteki Kongre oturumlarında sık sık sert tartışmalar yaşamıştı.

Senatör Paul, pazartesi günü yaptığı açıklamada, günlüklerin “gerçekten hayret verici bir dürüstlük eksikliğini” ortaya koyduğunu ileri sürdü.

Bulaşıcı hastalıklar uzmanı, epidemiyolog ve KFF Health News kamu sağlığı kıdemli editörü Celine Gounder ise oturumdan bir haftadan kısa süre önce binlerce sayfalık kişisel ve resmi belgenin açıklanmasının bilgi sunmaktan ziyade dikkat dağıtmaya hizmet ettiğini değerlendirdi. Eski Başkan Joe Biden’ın geçiş ekibindeki koronavirüs danışma kurulunda da görev alan Gounder, “İnsanların bunu okumasını ve anlamasını gerçekten isteselerdi, bu işlem oturuma bu kadar yakın bir zamanda neden yapıldı? Açıklanan belgelerde herhangi bir bomba etkisi yaratacak unsur görmedim” ifadelerini kullandı.

Paul ve Fauci arasındaki görüş ayrılığı

Senatör Paul ile Fauci arasındaki anlaşmazlık, COVID-19 pandemisinin nasıl başladığına ilişkin farklı görüşlerinden kaynaklanıyor.

Senatör Paul, pandeminin Çin’deki Vuhan Viroloji Enstitüsünde üzerinde deney yapılan bir virüsten kaynaklandığını öne süren laboratuvar sızıntısı teorisini destekliyor. Paul, 2021 yılından bu yana NIH’yi bu araştırmayı finanse etmekle suçluyor; Fauci ise bu iddiayı süreklilikle reddediyor.

Fauci, mevcut kanıtlara dayanarak SARS-CoV-2 virüsünün büyük olasılıkla doğal yollardan ortaya çıktığı tezini savunuyor.

Senatör Paul, geçtiğimiz mayıs ayında Fauci’nin Çin’deki işlev kazanımı (gain-of-function) araştırmalarının finansmanı konusunda yemin altında yalan söylediğini öne sürerek, yalan tanıklık suçlamasıyla hakkında iddianame hazırlanması çağrısında bulunmuştu.

Fauci’nin 4 Kasım 2021 tarihli günlük notu, Senatör Paul’dan bir husumet beklediğini gösteriyor. Fauci günlük notunda şu ifadeleri kullanıyor:

“Patty Murray başkanlığında toplanan Senato HELP (Sağlık, Eğitim, Çalışma ve Emeklilik) Komisyonu oturumunda Dawn O’Connell, Janet Woodcock ve Rochelle Walensky ile birlikte ifade verdim. NIAID tarafından finanse edilen Vuhan Viroloji Enstitüsünde yapıldığını iddia ettiği işlev kazanımı araştırması hakkında vahim şekilde yalan söylemeye devam eden Senatör Rand Paul ile aynı çatışmayı yaşamayı bekliyorduk.”

Virüsün kökenine dair değerlendirmeler

Günlük kayıtlarında Fauci’nin laboratuvar sızıntısı teorisine inandığına dair doğrudan bir itiraf yer almıyor. Ancak ilk kayıtlar, Fauci’nin pandeminin ilk dönemlerinde salgının hijyenik olmayan alışveriş koşullarının “doğrudan bir sonucu” olduğunu kamuoyuna açıklamasına rağmen, virüsün canlı hayvanların satıldığı Vuhan’daki deniz ürünleri pazarından kaynaklandığına inanmadığını gösteriyor.

Tartışmanın, Fauci’nin pandeminin ” kaynağı” olarak gördüğü unsur ile “nedeni” olarak gördüğü unsur arasındaki farktan kaynaklandığı anlaşılıyor.

Günlük notları, Fauci’nin pandeminin ilk günlerinde, 31 Ocak 2020 tarihinde laboratuvar sızıntısı teorisinden haberdar olduğunu ortaya koyuyor. Fauci, virüsün doğal yollarla mutasyona uğramış olamayacağına inanan evrimsel biyologlarla konuştuğunu yazıyor. Fauci, bu duruma karşılık konuyu incelemek üzere daha geniş bir heyetin toplanmasını önerdiğini kaydediyor.

Laboratuvar sızıntısı teorisini savunanların karşı çıktığı Mart 2020 tarihli bir makalede, Vuhan’daki deniz ürünleri pazarında “hayvansal bir kaynağın bulunmasının muhtemel olduğu” belirtilmişti. Fauci, bu makalenin yazarlarıyla yapılan telefon konferansına katılan bilim insanları arasında yer almış ve daha sonra Beyaz Saray’dan yaptığı konuşmalarda bu makaleye atıfta bulunmuştu.

Fauci, bu tarihten önce Vuhan’daki pazarın koronavirüsün “kaynağı değil, yayıcısı” olduğu sonucuna vardığını belirtmiş ve günlüğüne şu notu düşmüştü: “Bunu söylemekle birlikte, virüs bir yerlerde hayvanlardan insanlara geçti.”

Senatör Paul, Fauci’nin pazarın salgının kaynağı olmadığını özel olarak kabul etmesine rağmen makaleyi desteklemesini “hayret verici bir dürüstlük eksikliği” olarak niteledi.

Sonraki günlük kayıtlarında bu alandaki uzmanlık eksikliğine değinen Fauci, “Evrimsel bir biyolog olmadığım için Francis Collins ve diğer birkaç bilgili bilim insanını bu konuyu görüşmek üzere telefonda bir araya getirdim” diye yazdı.

Fauci, 26 Mayıs 2021 tarihli notunda ise şu ifadelere yer verdi:

“Virüsün doğal yollardan, bir hayvan konakçıdan insana geçerek ortaya çıkma olasılığının çok yüksek olduğunu her zaman söyledim. Ancak son birkaç gündür laboratuvar sızıntısı ihtimaline dair spekülasyonların miktarı göz önüne alındığında, ben de dahil hiç kimsenin köken konusunda yüzde yüz emin olmadığını söylüyor ve kapsamlı bir soruşturma yapılması çağrısında bulunuyorum.”

Fauci, Temmuz 2021’deki bir kaydında Ulusal Güvenlik Konseyi ile yaptığı bir toplantıyı aktarırken FBI’ın pandeminin laboratuvar sızıntısından kaynaklandığı yönündeki sonucuna kesin olarak katılmadığını belirtti:

“Sundukları gerekçeler hiçbir mantık taşımıyor. Buna karşılık Ulusal Güvenlik Danışmanlığı (NSA), çevredeki türlerin doğal geçişine ağırlık veren mantıklı hipotezler sundu. Maher Bitar ve Beth Cameron’a, Çinlilerin saklayacak bir şeyleri olmasa bile bir şeyleri gizliyormuş gibi davrandıklarına dair kendi teorilerimi açıklamak için zaman harcadım.”

KFF’den Gounder, Fauci’nin günlük notlarının bazı bölümlerinin yayımlanmadığına dikkat çekerek, “Böyle bir şeyi açıklayacaksanız neden her şeyi açıklamıyorsunuz? Bu durum bende şu soruyu uyandırıyor: Neyi açıklamıyorsunuz? Neyi saklıyorsunuz?” değerlendirmesinde bulundu.

Siyasi figürler hakkındaki notlar

Fauci, siyasi figürler hakkındaki olumlu ve olumsuz görüşlerini günlüğüne aktardı. Kamuoyu önünde tarafsız bir duruş sergileyen Fauci’nin günlükleri, sağcı muhafazakarların kendisi hakkında ve kendisiyle konuşma biçiminden rahatsızlık duyduğunu gösteriyor.

Kasım 2021’deki bir Senato oturumunun ardından Fauci, Paul’a “öyle olduğu halde bir yalancı” demekten son anda kaçındığını yazdı.

Fauci, Aralık 2020’deki bir notunda, aşılar konusunda kendisini yalancılıkla suçlayan dönemin Florida Senatörü, Dışişleri Bakanı Marco Rubio için sert ifadeler kullandı. Fauci aynı kayıtta Rubio’yu “dünyanın en büyük yalancısı olan Trump’ı desteklemeye devam etmekle” suçladı.

Haziran 2021’de kendisinin görevden alınması çağrısında bulunan dönemin Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy hakkında da olumsuz ifadeler kullanan Fauci, şöyle yazdı:

“Temsilciler Meclisi ve Senatodaki aşırı sağcı Cumhuriyetçi grubun tamamı, ruhlarını sürekli yalan söyleyen eski Başkan Trump’a satmış durumda.”

Buna karşılık Fauci’nin Demokratlarla iletişiminde daha yakın bir ton kullandığı görülüyor. Fauci, Temsilciler Meclisindeki bir bilgilendirme sırasında Temsilciler Meclisi Üyesi Nancy Pelosi’nin kendisini sarılarak karşıladığını ve benzer bir yaklaşımı Diane DeGette’in de sergilediğini not etti.

2024 yılındaki Temsilciler Meclisi oturumunda Demokratlar, COVID-19’un kökenine ilişkin yeni bir bilginin ortaya çıkmadığını savunmuştu. KFF’den Gounder, Paul tarafından yayımlanan belgelerin de benzer bir durum taşıdığını belirterek, “Burada yeni bir bilimsel veri yok ve Dr. Fauci’nin bunun bir laboratuvar sızıntısı olduğuna veya laboratuvarda üretildiğine dair bir itirafı bulunmuyor. Bu, insanların incelemeye zaman bulamadığı devasa bir belge yığını ve bu durum insanlarda ‘Okumaya zamanım olmadı ama yayımlandığına göre içinde bir şey olmalı’ düşüncesine yol açıyor” dedi.

Kanadalıların ABD seyahat harcamaları, Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde tırmanan siyasi ve ekonomik gerilimin gölgesinde geçen yıl 3,3 milyar dolar azaldı. Kanada İstatistik Kurumunun yayımladığı rapora göre ülke vatandaşları 2025 yılında ABD seyahatlerine toplam 18,8 milyar dolar harcadı. Turistik gezilerde yaşanan sert düşüşe karşın Kanadalıların diğer ülkelere yönelik uluslararası tatil harcamaları artış gösterdi.

Kanada vatandaşlarının ABD seyahat harcamaları, ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve gelmesiyle başlayan yeni ekonomik ve siyasi iklimin etkisiyle geçen yıl 3,3 milyar dolar azaldı.

Kanada İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan raporda, ülke sakinlerinin 2025 yılında ABD seyahatlerine toplam 18,8 milyar dolar harcadığı belirtildi.

Verilere göre Kanadalıların ABD’ye yaptığı turistik gezilerin mali boyutu 2,2 milyar dolar gerilerken, ABD dışındaki ülkelere yönelik uluslararası tatil seyahatlerinde 3,6 milyar dolarlık artış kaydedildi.

Aile ziyareti amacıyla ABD’ye yapılan seyahatlerin de 11 aylık zaman diliminde düştüğü aktarılan raporda, bu alandaki gerilemenin turistik seyahatlere kıyasla daha yavaş seyrettiği vurgulandı.

Sınır geçişlerindeki düşüşün seyri raporda şu sözlerle aktarıldı:

“Geri çekilmenin boyutu yıl ilerledikçe büyüdü ve temmuz ayında dip noktasına ulaştı. Bu dönemde sınır geçiş hacmi 12 ay önceki seviyelerin yaklaşık üçte bir oranında altına geriledi. ABD’den dönüş geçişleri 2025’in sonlarında istikrar kazanarak 2024 seviyelerinin yaklaşık dörtte bir oranında altında seyretti.”

Gordie Howe Köprüsü ABD ve Kanada arasındaki gelir anlaşmazlığıyla açıldı

Söz konusu bulguların, pandemi dönemi hariç tutulduğunda, dijital kayıt tutma sisteminin Frontier Counts programıyla başlatıldığı 1972 yılından bu yana görülen en düşük sınır geçiş sayılarına işaret ettiği bildirildi.

Yıllık bazda yüzde 30’u aşan bu ölçekteki gerilemelerin geçmişte yalnızca 11 Eylül terör saldırılarının ardından kaydedildiği ifade edildi. ABD’den dönen Kanada sakinlerinin sayısının Aralık 2024 ile Aralık 2025 arasındaki dönemde yüzde 70’ten fazla düştüğü raporda yer aldı.

Görevdeki ikinci dönemine başlayan Trump, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası vasıtasıyla Kanada menşeli ürünlere ilk etapta yüzde 25 oranında gümrük vergisi uyguladı. ABD Başkanı, ek vergilerin gerekçesi olarak sınır güvenliği ve fentanil ile ilgili endişeleri gösterdi; Ancak ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’na (USMCA) uygun ürünler genel olarak bu vergilerden muaf tutuldu.

Kanada’dan ithal edilen kereste, tomruk ve belirli araç parçalarının yanı sıra enerji ve potas ürünlerine ek yüzde 10 vergi getirildi.

Vergilerin büyük kısmı, Trump’ın başkanlık yetkilerini aştığına karar veren ABD Yüksek Mahkemesinin şubat ayındaki hükmüyle iptal edildi. Ancak karara kadar geçen süreçte ABD, Meksika ve Kanada’daki işletmeler ile tüketicilerin olumsuz etkilendiği, yaşanan gerilimin seyahat tercihlerine yansıdığı aktarıldı.

Trump’ın daha sonra Kanada’daki orman yangınlarının Michigan’ı etkileyen dumanlarını gerekçe göstererek ek gümrük vergisi tehdidinde bulunduğu ve Kanada’nın “51. eyalet” olmasına yönelik ifadeler kullandığı hatırlatıldı.

CBC’nin aktardığı bilgiye göre, Kanadalıların ABD seyahatlerinde 2025 yılında yaşanan sert düşüşe rağmen, resmi yetkililerin reklam kampanyaları aracılığıyla komşu ülkeler arasındaki ilişkileri onarma adımlarıyla birlikte seyahat sayıları kademeli olarak yükselmeye başladı.

Bu ayın başlarında kontrolden çıkarak otonom bir siber saldırı düzenleyen OpenAI’ın güçlü yapay zeka modelleri, saldırıyı organize etmek üzere dört günden fazla bir süre boyunca internette serbestçe dolaşmış.

Bundan ayrı olarak, ikinci bir yapay zeka şirketi, aynı olay sırasında müşterilerinden birinin de OpenAI’ın modelleri tarafından hedef alındığını doğruladı.

Bu durum, OpenAI’ın bu endişe verici faaliyeti günlerce nasıl tespit edemediğine dair soruları gündeme getirdi.

OpenAI geçen hafta, en gelişmiş iki modelinin kapalı test ortamından kaçarak keşfedilmeden önce bir dizi gelişmiş siber saldırı tekniğini birleştirip yapay zeka geliştirici platformu Hugging Face’e sızdığını kabul etmişti.

Fakat salı günü yayınlanan yeni bir analizde, Hugging Face, OpenAI’ın iki modelinin çok daha fazlasını yaptığını belirtti.

Analize göre bu modeller, 9 Temmuz ile 13 Temmuz tarihleri arasında internette 17.600 siber saldırı eylemi gerçekleştirdi.

Bu süre zarfında modeller, açık internetteki ilk dayanak noktalarından Hugging Face’in sunucularının içine sızdı.

Hugging Face, saldırıyı ilk olarak 15 Temmuz’da ayrıntılı olarak açıklamıştı fakat OpenAI’ın geçen hafta yaptığı açıklamaya kadar, saldırının arkasında hangi modellerin olduğu ve bu siber saldırıyı başlatmaları için hiçbir insanın talimat vermediği netleşmemişti.

Hugging Face’in analizinde ayrıntıları verilen teknikler, en yetenekli hackerların bile yapamayacağı türden olmasa da, yapay zeka şirketi, bu iki modelin şirketin siber savunma katmanlarındaki açıkları herhangi bir insandan çok daha hızlı bir şekilde keşfedip ortaya çıkarabildiğini belirtti.

Durumun ciddiyetini artıran bir gelişme olarak, bulut bilişim platformu Modal Labs’ın teknoloji direktörü Akshat Bubna, POLITICO’ya verdiği demeçte, OpenAI’ın modellerinin bu süre zarfında bir müşteri hesabını da ele geçirdiğini doğruladı.

Bubna yaptığı açıklamada, şirketin “bir Modal müşterisinin, internetteki herhangi bir kişinin kod çalıştırmak için sanal ortamlarını kullanmasına izin veren, kimlik doğrulaması yapılmamış bir uç nokta yayınladığının farkında olduğunu” belirtti ve “Bu, kötü niyetli ajan tarafından kullanıldı. Modal’ın platformu hiçbir şekilde tehlikeye atılmadı,” dedi.

OpenAI, modellerinin bir Modal müşterisini hedef aldığına dair açıklamaya henüz doğrudan yanıt vermemiş olsa da, salı günü bir blog yazısında, Hugging Face olayıyla ilgili devam eden incelemesinde “modellerin, halka açık diğer hizmetlerde hesap düzeyinde kamuya açık kimlik bilgilerini tespit edip kullandığı az sayıda vaka tespit ettiklerini” kabul etti.

Şirket ayrıca, saldırıyı gerçekleştiren ve henüz yayınlanmamış olan yapay zeka modelinin “sadece şirket içi araştırma amaçlı bir prototip olduğunu ve hiçbir zaman kamuya sunulması amaçlanmadığını” savundu.

Modelin o zamandan beri “devre dışı bırakıldığını, şifrelendiğini ve araştırma erişiminin kısıtlandığını” da ekledi.

Hugging Face saldırısı haberi, AI düzenlemelerinin sıkılaştırılması ve AI geliştirme sürecinin yavaşlatılması yönünde çağrılara yol açtı.

OpenAI CEO’su Sam Altman, bu hafta Trump yönetiminin üst düzey yetkilileri ve milletvekilleriyle bir araya gelecek ve ayrıca Senato İstihbarat Komitesi Başkan Yardımcısı Mark Warner ile olayı görüşecek.

Altman, salı günü yayınlanan “Invest Like the Best” podcast’inin bir bölümünde, Hugging Face olayının kendisini “en derinden etkileyen ilk güvenlik olayı” olduğunu söyledi.

Altman, “Toplumun bu yeni yetenek seviyelerine uyum sağlayabilmesi için kendimize yeterli zaman tanımak amacıyla yapay zeka geliştirme hızını ayarlamamız gerekebilir,” dedi.