Yapay zeka şirketleri halka arz yarışını hızlandırıyor

SpaceX, OpenAI ve Anthropic’in yüksek değerlemelerle halka arz hazırlığı yaptığı bildirildi. Şirketler, yapay zeka altyapısı, veri merkezleri ve hesaplama kapasitesi için gereken dev finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla kamu piyasalarına yönelirken; SpaceX’in haziran ortasında, OpenAI’nin eylülde, Anthropic’in ise ekim gibi borsaya açılabileceği aktarıldı.

Yapay zeka alanının önde gelen üç şirketi halka arz için yarışırken, teknoloji sektöründeki rekabet yeni bir aşamaya taşınıyor.

SpaceX, OpenAI ve Anthropic’in yüksek değerlemelerle borsaya açılmasının beklendiği, yatırımcıların ise şimdiye kadar özel piyasalarda kalan yapay zeka şirketlerine yoğun ilgi gösterdiği belirtiliyor.

Elon Musk’ın roket şirketi ile yapay zeka alanındaki iki büyük girişimin, halka açık piyasalarda daha yerleşik teknoloji şirketlerine katılmayı ve ek finansmana erişmeyi hedeflediği aktarılıyor. Bu finansmanın, yüksek maliyetli hesaplama kapasitesi ve altyapı yatırımları için kritik önem taşıdığı ifade ediliyor.

San Diego Üniversitesi Knauss School of Business’ta klinik finans profesörü olan David Foster, The Hill’e yaptığı açıklamada, “Bu şirketlerin paraya ihtiyacı var” dedi.

Foster, “Hepsi yapay zeka altyapısı, sunucular, veri merkezleri, enerji merkezleri ve benzeri yapıları kurmaya çalışıyor. Bütün bunları aynı anda inşa etmeye çalışıyorlar, dolayısıyla çok büyük meblağlardan söz ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Özel şirket statüsündeki firmaların bu ölçekte harcama yapabilecek kaynaklara sahip olmadığını söyleyen Foster, “Bu yüzden en büyük meselelerden biri halka açılmaları ve büyük öz kaynak finansmanına erişmeleri. Yarışa ayak uydurabilmeleri için bu harcamaları yapmak zorundalar” diye konuştu.

SpaceX’in halka arz sürecinde ilk sırada yer aldığı belirtiliyor. Bu yılın başlarında Musk’ın xAI şirketiyle birleşen şirketin, ilk halka arz başvurusu yaptığı ve 1,75 trilyon dolarlık rekor bir değerleme ile haziran ortasında borsaya açılmayı değerlendirdiği aktarılıyor.

Şirket, çarşamba günü ön izahnamesini kamuoyuna sundu. Böylece yatırımcılar ilk kez şirketin mali yapısına ilişkin ayrıntılı verilere erişti.

Belgelere göre SpaceX, 2026’nın ilk üç ayında 4,69 milyar dolar gelir elde etmesine rağmen 4,28 milyar dolar zarar yazdı. Şirketin 2025 yılı toplam geliri 18,67 milyar dolar olurken, yıl sonunda 4,94 milyar dolar zarar oluştu.

2002’de kurulan SpaceX, roket fırlatma hizmetleri ve Starlink üzerinden sunduğu uydu internet hizmetiyle öne çıktı.

Ancak xAI birleşmesinin ardından Musk’ın şirketi aynı zamanda bir yapay zeka altyapı oyuncusu haline getirmeye çalıştığı ve uzaydaki veri merkezleri olasılığına işaret ettiği belirtiliyor.

Tedarik zinciri hizmetleri şirketi Circular Technology’nin küresel araştırma ve piyasa istihbaratı birimi başkanı Brad Gastwirth, The Hill’e yaptığı açıklamada, “Bence birçok kişi hâlâ şirkete daha geleneksel bir havacılık ve uzay şirketi olarak bakıyor. Oysa şirket, yapay zeka altyapısı, havacılık ve keşif faaliyetlerinin merkezinde yer almaya çalışıyor” dedi.

Şirketin sermaye harcamalarının önemli bölümünü yapay zekaya yönlendirdiği görülüyor. SpaceX, yalnızca 2026’nın ilk çeyreğinde yapay zeka segmentine 7,72 milyar dolar harcadı.

Aynı dönemde uzay segmentine 1,05 milyar dolar, Starlink’i de içeren bağlantı segmentine ise 1,33 milyar dolar yatırım yaptı.

SpaceX’in yapay zekaya yönelik yüksek sermaye harcamalarının sektörde tekil olmadığı belirtiliyor.

Bank of America analistleri, nisan sonu itibarıyla toplam yapay zeka sermaye harcamalarının 2026’da 800 milyar dolara ulaşabileceğini, 2027’de ise 1 trilyon doları aşabileceğini tahmin etti.

Teknoloji şirketlerinin yeni modeller geliştirmek ve işletmek için gerekli hesaplama kapasitesini sağlayacak veri merkezleri başta olmak üzere yapay zeka altyapısına çok yüksek tutarlarda yatırım yaptığı kaydediliyor.

OpenAI’nin yatırımcılara 2030’a kadar hesaplama kapasitesi için 600 milyar dolar harcamayı planladığını söylediği aktarılıyor.

Anthropic’in ise son iki ay içinde hesaplama kapasitesini artırmak amacıyla bir dizi anlaşma yaptığı belirtiliyor. Bu anlaşmalar arasında, Anthropic’in 2029’a kadar aylık 1,25 milyar dolar ödeyeceği SpaceX anlaşmasının da yer aldığı ifade ediliyor.

Gastwirth, “Bu şirketlerin yapay zeka altyapısına yaptığı harcamaların ve ihtiyaç duyulan kaynakların büyüklüğü son derece yüksek” dedi.

Gastwirth ayrıca, “Bu ölçekte büyük likiditeye erişmenin en kolay yolu halka arz” ifadelerini kullandı.

OpenAI’nin, SpaceX’in hemen ardından halka arz için adım atabilecek bir sonraki büyük yapay zeka şirketi olarak görüldüğü belirtiliyor.

Wall Street Journal’ın çarşamba günkü haberine göre ChatGPT’nin geliştiricisi, önümüzdeki günler ve haftalarda halka arz başvurusu yapmaya hazırlanıyor ve eylül ayında borsaya açılmayı değerlendiriyor.

Cornell Üniversitesi finans yardımcı doçenti Minmo Gahng, yazılı açıklamasında şirketin “ürünleri hâlihazırda yüz milyonlarca kullanıcı tarafından her gün kullanılan nadir özel şirketlerden biri” olduğunu belirtti.

OpenAI’nin, 2022 sonunda ChatGPT’nin piyasaya sürülmesinin ardından küresel ölçekte tanınan bir marka haline geldiği ifade ediliyor. Gahng, bu tanınırlığın “önemli ölçüde bireysel yatırımcı talebi” yaratabileceğini söyledi.

Ancak Gahng, “Aynı büyüme hikâyesi devasa sermaye harcamalarını da gerektiriyor” dedi.

Gahng, “Anthropic, Google, Meta ve diğer şirketlerden gelen rekabet, kalıcı ve pozitif nakit akışına giden yolu belirsiz hale getiriyor” ifadelerini kullandı.

OpenAI, mart ayında gerçekleştirdiği son yatırım turunda 852 milyar dolarlık değerleme üzerinden 122 milyar dolar topladı. Şirket ayrıca aylık 2 milyar dolar gelir elde ettiğini açıkladı.

Bu açıklamanın, şirketin yüksek hesaplama yükümlülüklerini karşılayıp karşılayamayacağına ilişkin kuşkuları azaltma amacı taşıdığı belirtiliyor.

Gahng, “Asıl gerilim yönetişim yapısında” dedi.

OpenAI’nin kâr amaçlı biriminin, Delaware merkezli kamu yararı şirketi statüsünde olduğunu ve kâr amacı gütmeyen bir vakıf tarafından kontrol edildiğini hatırlatan Gahng, bu nedenle yöneticilerin hissedar getirileri ile daha geniş kapsamlı kâr amacı gütmeyen misyon arasında denge kurmak zorunda olduğunu belirtti.

OpenAI’nin sıra dışı şirket yapısının son yıllarda önemli sorunlara yol açtığı ve Musk ile şirket arasındaki yüksek profilli hukuk mücadelesini körüklediği ifade ediliyor. Bu sürecin halka arz yarışındaki baskıyı artırdığı kaydediliyor.

Şirket, 2015’te Sam Altman, Elon Musk ve diğer isimler tarafından kâr amacı gütmeyen yapı olarak kuruldu. OpenAI, 2019’da kâr amaçlı birim ekledi ve geçen yıl bu yapıyı, yine kâr amacı gütmeyen kuruluşun kontrolünde kalacak kamu yararı şirketine dönüştürdü.

2018’de OpenAI’den ayrılan Musk, 2024’te şirkete dava açtı. Musk, kurucu ortaklarının, girişimi finanse etmesi için kendisini yönlendirdikten sonra şirketin ilk kâr amacı gütmeyen misyonundan uzaklaştığını söyledi.

Musk ile Altman arasındaki yıllara yayılan anlaşmazlığı görünür hale getiren üç haftalık duruşmanın ardından federal jüri, Tesla CEO’sunun açtığı davayı oybirliğiyle reddetti.

Jüri, Musk’ın davayı açmakta geç kaldığı sonucuna vardı. Musk’ın kararı temyize götürme sözü verdiği belirtildi.

Wedbush Securities analisti Dan Ives, geçen hafta yayımladığı değerlendirme notunda, “Bu karar OpenAI açısından büyük rahatlama yarattı. Çünkü şirketin operasyonları üzerindeki 134 milyar dolarlık baskıyı ortadan kaldırdı” dedi.

Ives, bu baskının şirketin halka arz sürecinde ve gelecek yılki halka arz planlarında ciddi zarar yaratabileceğini, aynı zamanda Altman’ın şirketin başında kalma sürecini etkileyebileceğini ifade etti.

Öte yandan Bloomberg’in bu yılın başlarında yayımladığı habere göre Anthropic de ekim ayında halka açılmayı değerlendiriyor.

Claude modelinin geliştiricisi olan şirketin son aylarda çalkantılı süreç yaşadığı belirtiliyor. Bu süreçte Pentagon ile yaşanan yüksek profilli anlaşmazlık ve yeni güçlü modeli Mythos’un sınırlı biçimde yayımlanması öne çıktı.

Anthropic, şubat ayında 380 milyar dolarlık değerleme üzerinden 30 milyar dolar yatırım topladı. Ancak Wall Street Journal’ın haberine göre şirket, 900 milyar dolarlık değerleme üzerinden ek 30 milyar dolar daha toplamayı değerlendiriyor.

Şirketin kısa süre önce yatırımcılara bu çeyrekte 10,9 milyar dolar gelir beklediğini söylediği de Journal tarafından aktarıldı.

Foster, “Piyasadaki söylenti, son çeyrekte çok güçlü performans gösterdikleri yönünde” dedi.

Foster, “Ayrıca kârlılığa geçtikleri konuşuluyor ki bu onlar için önemli. Eğer ikinci sırada halka açılırlarsa, özellikle başarılı bir SpaceX halka arzının ardından bunun onlar için çok uygun zamanlama olacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.