Yaptırımlar Rusya’nın Arktik petrol güzergahını vurdu

ABD yaptırımları, Rusya’nın Kuzey Deniz Rotası üzerinden Çin’e yaptığı petrol sevkiyatlarının süresini neredeyse iki katına çıkardı. Arktik güzergahındaki teslimatlar yedi haftayı aşarken, yaptırımlardan etkilenmeyen Süveyş Kanalı rotası artık daha hızlı bir alternatif haline geldi.

Rusya’nın, Asya ile Avrupa arasındaki yük teslimat süresini kısaltan Kuzey Deniz Rotası’nı (KDR) geliştirme önceliği, bu yılki yaptırımlarla boşa çıktı.

Arktik bölgeden ve Baltık limanlarından Çin’e petrol taşıyan tankerlerin tamamının yaptırım listesine alınması, rotanın zaman avantajını ortadan kaldırdı.

Teslimat süresi yedi haftayı aştı

Arktik’teki buzların erimesiyle kapasitesi genişleyen KDR, Asya ile Avrupa arasındaki seyir süresini normalde neredeyse yarıya indiriyor.

Ancak Bloomberg‘in gemi hareketlerine ilişkin veri analizine göre, Rusya’nın petrol tankerlerinin teslimat süresi geçen yıla kıyasla yaklaşık üç hafta uzayarak yedi haftayı aştı.

Yaptırımlar Arktik rotasını vurdu

Murmansk, Primorsk ve Ust-Luga gibi Baltık limanlarından KDR üzerinden sefer yapan tüm tankerler, ABD yaptırımlarına tabi tutuluyor.

Joe Biden yönetimi, 10 Ocak 2025’te görevi devretmeden hemen önce, Arktik rotalarında çalışan yaklaşık 180 gemiyi yaptırım listesine eklemişti.

Bu adımın sonucunda Murmansk’tan Çin’e teslimat süresi geçen yılki 27 günden bu yıl 48 güne, Baltık limanlarından yapılan sevkiyatlar ise 31 günden 50 güne yükseldi.

Süveyş Kanalı daha hızlı bir alternatif oldu

Öte yandan, Avrupa’yı dolaşarak Süveyş Kanalı üzerinden yapılan sevkiyatlarda teslimat süreleri neredeyse değişmedi.

Baltık’tan yola çıkan tankerler, bu rotada ortalama 51 gün yerine 53 günde varış noktasına ulaşıyor.

Bu batı rotasında çalışan gemilerin çoğu, Amerikan yaptırımlarının kapsamı dışında kalıyor.

Murmansk’tan Çin’e petrol taşımak, artık Süveyş Kanalı üzerinden 42 gün sürdüğü için KDR’ye kıyasla daha hızlı hale geldi.

Bununla birlikte bu süre, geçen yıl Arktik güzergahından yapılan sevkiyatlardan hâlâ oldukça uzun.

Geçen yıl Murmansk’tan kalkan tankerlerin Çin’e yalnızca Arktik rotasını kullanarak gitmesi, batı rotasının 2025’te bir alternatif olarak benimsendiğini gösteriyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’ndan uyarı

Washington’ın ekim ayında Rosneft ve Lukoil’e yaptırım uygulamasının ardından, Rusya’nın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 70 ila 80’ini taşıyan yüzlerce gemi kısıtlamalara tabi oldu.

Uluslararası Enerji Ajansı, perşembe günü yaptığı açıklamada, son yaptırımların “küresel petrol piyasaları açısından en kapsamlı sonuçları doğurabileceğini” belirtti.

Ajans, bu durumun Rusya’daki petrol üretiminde “kayda değer bir düşüş riski” taşıdığını da ekledi.

Gecikmenin nedeni gemiden gemiye petrol aktarımı

Bloomberg‘e göre, KDR üzerindeki gecikmenin ana nedenlerinden biri, yaptırımlı tankerlerin artık denizde başka gemilere petrol aktarması.

Sevkiyat maliyetlerini ve teslim sürelerini artıran bu yöntem, petrolün menşeini gizlemek veya farklı türlerle karıştırmak amacıyla kullanılıyor.

Bu yıl KDR’den geçen 18 petrol tankerinden 11’i, Pasifik kıyısında transponderlerini kapatarak başka gemilere yük aktardı ve izlenmelerini zorlaştırdı.

Tankerlerin alıcı bulmak için daha fazla zaman harcaması da bir olasılık olarak görülse de petrolün nihayetinde Çin limanlarına ulaştığı belirtiliyor.