YBŞ, Irak ordusuna katılacak

Yezidilerden oluşan Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) yaklaşık 2.000 üyesi, Irak güvenlik güçlerine resmen katılacak.

YBŞ’nin üst düzey bir komutanı, Rudaw muhabiri Aziz Şarkani’ye yaptığı açıklamada, ilk aşamada 2.000 savaşçının devlet güvenlik kurumlarına dahil edileceğini, “önümüzdeki aşamalarda ise bölgede ikamet eden 3.000 ila 4.000 savaşçımızın daha resmi olarak entegre edileceğini” belirtti.

Törenin, Ninova vilayetindeki Şengal Dağı’nda, 20. Tümen, Müşterek Harekat Komutanlığı ve Batı Ninova Komutanlığı temsilcileri dahil olmak üzere Irak güvenlik güçlerinden üst düzey komutanların yanı sıra YBŞ komutanları ve tamamen kadınlardan oluşan birliğinin komutanlarının da katılımıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Bu entegrasyon süreci, Irak Başbakanı Ali el-Zeydi’nin geçen ay yaptığı duyurunun ardından geliyor.

Zeydi, hükümetin YBŞ ile Şengal Dağı’nın kontrolünü federal makamlara devretmek üzere bir mutabakata vardığını ve bunun, Şengal üzerinde federal kontrolü yeniden tesis etme ve grubun savaşçılarını devlet kurumlarına dahil etme anlaşmasının bir parçası olduğunu açıklamıştı.

Zeydi’nin askeri sözcüsü Sabah el-Numan, bugün (26 Ekim) yaptığı açıklamada, askeri çekilme töreninin başbakanın gözetiminde gerçekleştirileceğini doğruladı.

Süreç, birliklerin devlet kurumlarına entegrasyonunu ve Şengal Dağı’nın güvenlik sorumluluğunun federal makamlara devredilmesini kapsıyor.

Numan, bu adımın, tüm silahları devlet kontrolü altında birleştirmek ve Yezidi kasabasında güvenlik sorumluluğu için yeni bir çerçeve oluşturmak amacıyla hükümetin izlediği politikanın bir parçası olduğunu belirtti.

Numan şöyle konuştu:

“Federal hükümet, terörle mücadele eden ve aşırılıkçı gündemine cesurca karşı koyan Yezidi topluluğu üyelerinin haklarını korumaya yönelik tam sorumluluğunu yeniden teyit ediyor; bu mücadele, şehitler ve yaralılarla sonuçlandı.”

Numan, hükümetin kurbanların ailelerine ve “terörle mücadele” operasyonlarından etkilenenlere tazminat ödemeyi ve Şengal’ı yeniden inşa etmeyi taahhüt ettiğini de sözlerine ekledi.

Ninova il meclisi Güvenlik ve Savunma Komitesi Başkanı Muhammed Casim Kakayi, ilk aşamada güvenlik güçlerine entegre edilecek savaşçı sayısının 1.500 ile 2.000 arasında olduğunu tahmin ediyor.

Pazartesi günü Rudaw’a konuşan Kakayi, “Bağdat’tan üst düzey bir güvenlik heyeti bugün Ninova iline varacak ve Şengal ilçesini ziyaret edecek. YBŞ güçlerinin bir basın toplantısı sırasında Irak güvenlik güçleri bünyesine entegrasyonlarını resmi olarak duyurmaları planlanıyor,” diye ekledi.

Savaşçılar Irak Ordusu, yerel polis ve Halk Seferberlik Güçleri (Haşd eş-Şaabi) arasında dağıtılacak.

Kakayi, bazılarının Yezidi Haşd’ın bir parçası olarak Haşd eş-Şaabi bünyesinde kalacağını, kadın savaşçıların ise Ninova Polisi’nin kadın polis birimine katılacağını belirtti.

Askere alınacakların kesin sayısı ve entegrasyonu düzenleyen şartlar henüz netleşmedi. Irak Parlamentosu’nun Yezidi üyesi Murad İsmail, gücün yaklaşık 4.160 savaşçıdan oluştuğunu fakat hepsinin mutlaka güvenlik kurumlarına dahil edilmeyeceğini belirtti:

İsmail, ilk aşama kapsamında Şengal Dağı’ndaki birkaç YBŞ askeri karakolunun Irak Ordusu’na devredileceğini, diğer savaşçıların ise yerel polis saflarına katılacaklarını ya da silahlarını bırakıp sivil hayata döneceklerini ekledi.

YBŞ’ye bağlı Şengal Aşiret Konseyi Başkanı Dahil Murad Hassan, “toplam 4.200 ila 4.300 savaşçının Irak güvenlik güçlerine entegre edileceğini” doğruladı.

Hassan, 1.000 savaşçının Haşd eş-Şaabi’ye dahil edileceğini, bunlardan 500’ünün Şengal’in güneyini, geri kalan 500’ünün ise Şengal Dağı’nın kuzeyini korumakla görevlendirileceğini ekledi.

Yabancı savaşçılarla ilgili olarak Hassan, bunların entegrasyon sürecine dahil edilmeyeceklerini söyledi ve “Ya Süleymaniye ve Kürdistan Bölgesi’nin diğer illerinde kalacaklar, ya evlerine ve ailelerine dönecekler ya da başka bir ülkeye gidecekler,” dedi.

Ayrıca YBŞ’nin Şengal’deki operasyonları sırasında önemli kayıplar verdiğini belirterek, 5.030 savaşçısının öldürüldüğünü ve 4.000’den fazlasının yaralandığını söyledi.

Törenin ardından Irak güvenlik güçleri ve YBŞ komutanlarının, anlaşmanın ayrıntılarını içeren ortak bir bildiri yayınlamaları bekleniyor.

Rudaw’ın edindiği bilgiye göre, etkinliğe medya erişimi dört Iraklı Arap medya kuruluşu ve YBŞ’ye yakın üç medya kuruluşuyla sınırlandırıldı.

YBŞ’ye bağlı medya kuruluşları, etkinliğin hazırlıklarını gösteren görüntüler yayınladı.

Entegrasyon anlaşması, YBŞ’nin statüsü ve Musul’un batısında yer alan, Bağdat ile Kürdistan Bölgesel Hükümeti arasında ihtilaflı bir bölge olan Ninova vilayetine bağlı Şengal’deki parçalanmış güvenlik düzenlemeleri konusunda yıllardır süren müzakerelerin ardından geldi.

YBŞ, yerel bir Yezidi silahlı grup olarak ortaya çıktı ve IŞİD’in Ağustos 2014’te Şengal’e saldırarak binlerce Yezidi’yi öldürmesi ve kaçırmasının ardından önemli ölçüde genişledi.

Grup, PKK ile yakın bağlara sahipti. PKK, saldırı sırasında Şengal Dağı’nda mahsur kalan Yezidiler için bir kaçış koridoru oluşturulmasına yardım etmişti.

YBŞ’nin bazı birimleri daha sonra Irak devletinin finanse ettiği Haşd’a dahil edilmişti fakat grup ilçede bağımsız bir silahlı varlığını sürdürdü.

Grubun kadın savaşçıları, Şengal Kadın Birlikleri olarak bilinen ayrı bir oluşum aracılığıyla faaliyet gösteriyor.

Birleşmiş Milletler gözetiminde Bağdat ile Erbil arasında aracılık edilen Ekim 2020 tarihli Şengal Anlaşması, izinsiz silahlı oluşumların geri çekilmesi de dahil olmak üzere, bölgenin güvenlik ve idari durumunun normale dönmesini öngörüyordu. 

Fakat yerel yönetim ve PKK’ye bağlı güçlerin varlığı konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle anlaşmanın uygulanması tamamlanmamıştı.

Türkiye, YBŞ’yi PKK ile bağlantılı olarak görüyor ve Şengal’deki mevzilerini ve komutanlarını hava saldırılarıyla defalarca hedef aldı.