Yeni çip krizi ihtimali artıyor

Alman ekonomi gazetesi Handelsblatt’ta yer alan habere göre küresel ekonomi bir kez daha çip kriziyle karşı karşıya.

Habere göre uzmanlar yıl sonunda yeni tedarik darboğazları yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Bunun nedeni, yarı iletken üreticilerinin son dönemde yeni tesisler için neredeyse hiç para harcamamasına karşın müşterilerin yeniden çok daha fazla sipariş vermesi.

Danışmanlık firması Strategy&’in yarı iletken uzmanı Tanjeff Schadt, “Dördüncü çeyrekte ilk kez çip sıkıntısı yaşanacak. Gelecek yıl arz açığı daha da büyük olacak,” tahmininde bulunuyor.

Piyasa gözlemcilerine göre bu durum başta otomobil üreticileri olmak üzere Almanya için tıbbi teknoloji ve savunma gibi diğer önemli sektörleri de etkileyecek. Bu sektörler yarı iletkenlere bağımlı fakat üretimlerinde çok uzun süredir eski teknolojilere bel bağlamış durumdalar.

Schadt, “Son yıllarda üreticiler olgun üretim süreçleri için kapasitelere çok az yatırım yaptı. Bu çipler artık kıtlaşıyor” diyor.

Otomotiv endüstrisi topun ağzında

Bir önceki tedarik krizi koronavirüs salgını sırasında yaşanmış, bileşen kıtlığı nedeniyle dünyanın dört bir yanındaki otomobil üretim hatları haftalarca durmuştu.

O zamandan beri çip üreticileri yeni fabrikalar için milyarlarca dolar harcadı. Fakat Frankfurt merkezli elektronik brokeri Sand & Silicon’un başkanı Noureddine Seddiki, bu paranın çoğunlukla veri merkezleri ve yapay zeka için yüksek performanslı çipler üreten fabrikalara harcandığını söylüyor.

Bu yarı iletkenler, özellikle Tayvanlı üretici TSMC’de son teknoloji üretim süreçleri kullanılarak üretiliyor. Girişimci, diğer yarı iletkenler için olgun teknolojilere sahip tesislerin ise “satıldığını ya da kapatıldığını” söylüyor.

Strategy& tarafından yapılan hesaplamalar da bu dengesizliğe işaret ediyor. Örneğin, on nanometreden daha küçük yapı boyutlarına sahip en gelişmiş çiplerin kapasiteleri 2020’den bu yana yılda ortalama yüzde 18 arttı.

Bununla birlikte, 131 ila 350 nanometre yapı boyutlarına sahip daha basit çipler için artış sadece yüzde dört; 350 nanometre ve üzeri için ise yüzde ikinin biraz üzerinde.

Çip endüstrisindeki ciro bu yıl 705 milyar dolara ulaşacak

Başka bir tedarik krizinin sonuçlarının dramatik olması bekleniyor. Koronavirüs pandemisi sırasında bileşenlerin tedarik edilememesi nedeniyle Alman otomotiv endüstrisi 99 milyar avro kaybetmişti.

Bu rakam yakın zamanda Strategy& tarafından elektronik endüstrisi birliği ZVEI tarafından yaptırılan bir çalışmada hesaplandı.

Müşteriler çok önceden sipariş vermek yerine kısa sürede sipariş veriyor çünkü bu para tasarrufu sağlıyor. Yarı iletken üreticilerinin kapasiteleri tam olarak kullanılmadığı ve teslimat süreleri kısa olduğu için bu şu anda bir sorun değil.

Ne var ki bu durumun yıl içinde değişmesi muhtemel. Bunun nedeni ise çip üretiminin birkaç ay sürmesi. Talepte kısa süreli bir artışın ya da dış kaynaklı aksaklıkların tedarik zincirlerinin hızla yeniden duraksamasına neden olabileceğine işaret ediliyor.

Birçok uygulamada vazgeçilmez olan daha basit çiplere olan talep şimdiden gözle görülür bir şekilde artıyor. Gartner’daki pazar araştırmacıları, çip endüstrisindeki cironun bu yıl yüzde 12 oranında artarak 705 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor.