Yüksek Mahkeme, Şin-Bet kararına itirazları dinledi

İsrail Yüksek Mahkemesi, iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet’in Direktörü Ronen Bar’ın görevden alınması kararına ilişkin tartışmalı hükümet kararına itirazları bugün görüşmeye başladı. Hükümet destekçileri ve muhaliflerin protestoları nedeniyle duruşmaya birkaç kez ara verildi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçen ay yaptığı açıklamada, hükümetin oy birliğiyle Şin-Bet Direktörü Bar’ın görevden alınmasına karar verdiğini ve kendisinin en geç 10 Nisan’da görevden alınacağını duyurmuştu. Ancak bazı sivil toplum kuruluşları hükümet kararına itiraz etti. Bunun üzerine hükümet kararının uygulanmasını geçici olarak durduran Yüksek Mahkeme, itirazları dinlemeye karar vermişti.

Duruşma protestolarla başladı

O itirazlar bugün Yüksek Mahkeme’de görülmeye başlandı. Duruşma öncesi Batı Kudüs’teki mahkeme binası önünde gösteriler düzenlenirken, duruşma salonunda da bağırış ve protestolar nedeniyle yargıçlar oturuma ara vermek zorunda kaldı. Yüksek Mahkeme Başkanı Yitzhak Amit, “Dünyada hiçbir mahkeme bu şekilde yönetilemez” diyerek hem hükümet destekçilerini hem de muhalifleri uyardı.

Yaklaşık bir saatlik aranın ardından duruşma seyircisiz olarak yeniden başladı. Yargıçlar, bu kararı “tüm tarafların korkmadan kendilerini ifade edebilmesi için” aldıklarını belirtti.

Hükümeti savunan Avukat Zion Amir, davanın “tamamen siyasi” nitelik taşıdığını ileri sürerek yasaların hükümete Şin-Bet Direktörünü atama ve görevden alma konusunda “tam yetki” verdiğini savundu. Ancak yargıçlar Noam Sohlberg ve Daphne Barak Erez, idari hukuk ilkelerinin bu süreçte de geçerli olduğunu vurguladı. Barak Erez, “Bu mahkeme 1960’lardan bu yana hiçbir [hükümet] organının sınırsız takdir yetkisine sahip olmadığını belirtmiştir” dedi.

Sohlberg ve Barak Erez ayrıca, Ronen Bar’a hükümet önünde yapılacak bir disiplin duruşmasına hazırlanması için yeterli süre tanınmadığını ve kendisine yöneltilen şikâyetlerin somut bir listesi sunulmadığını dile getirdi.

Yüksek Mahkeme Başkanı Isaac Amit ise, Şin-Bet Direktörü gibi üst düzey bir kamu görevlisinin bugüne dek hükümet tarafından hiçbir zaman görevden alınmadığını hatırlattı. Amir buna karşılık olarak, 7 Ekim sonrası İsrail’deki güvenlik durumunun da “emsalsiz” olduğunu ileri sürdü. Amit ayrıca, başsavcının “Bar’ın görevden alınma kararının, atama danışma komitesine sunulması gerektiği” yönündeki görüşüne katıldığını belirtti. Bu da görevden alma kararının prosedürel açıdan daha fazla sorgulanmasına yol açtı.

Mahkemenin kararını hafta içinde açıklaması bekleniyor.

Ronen Bar karara direniyor

Görevden alınmasına karşı çıkan Ronen Bar, daha önceki açıklamalarında Netanyahu’nun “güven kaybı” gerekçesini “temelsiz suçlamalar” olarak nitelendirmişti. Bar, kararın amacının “7 Ekim saldırılarına ve Şin-Bet’in incelediği diğer ciddi meselelere ilişkin soruşturmaları engellemek” olduğunu söylemişti.

Qatargate soruşturması gündemde

Başsavcı Gali Baharav-Miara da mahkemeye sunacağı görüşünde, görevden alma kararının, “Başbakan’ın yakın çevresini ilgilendiren cezai soruşturmalar nedeniyle çıkar çatışması taşıdığını” ifade etti. Baharav-Miara’nın işaret ettiği soruşturma, medyada “Qatargate” olarak adlandırılıyor. Bu davada, Netanyahu’ya yakın bazı danışmanların lobi faaliyetleri karşılığı Katar’dan maddi kazanç sağladığı iddia ediliyor.

Kaliteli Yönetim Hareketi adlı sivil toplum kuruluşu adına karara Yüksek Mahkeme nezdinde itiraz eden Tomer Naor, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Netanyahu’nun ciddi bir çıkar çatışması içinde olduğunu” söyledi. Naor, Bar’ın bu soruşturmayı yönettiğini hatırlattı.

Siyasi gerilim uzun süredir devam ediyor

Bar, Ekim 2021’de Netanyahu karşıtı önceki hükümet tarafından Şin-Bet Direktörü olarak atanmıştı. 2022’nin sonlarında Netanyahu’nun yeniden göreve gelmesiyle aralarında siyasi sürtüşmeler başladı. Bar, hükümetin yargı reformu planlarına karşı çıkmış ve bu reformlara karşı yüz binlerce kişinin sokağa döküldüğü protestolara destek vermişti.

Normal şartlarda 2025’te görev süresi dolacak olan Bar, 7 Ekim saldırısını engelleyemediği gerekçesiyle savaş sona erdiğinde ve Gazze’deki rehineler serbest bırakıldığında erken istifa etmeyi düşündüğünü açıklamıştı.