Diplomasi
Analistler: ABD’nin gümrük vergisi muafiyetini kaldırması Çin’in e-ticaretini ‘öldürmez’ ancak Amerikalı tüketicilere zarar verir

Analistler, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’in sınır ötesi e-ticaret devlerine fayda sağlayan uzun süreli bir gümrük vergisi muafiyetini kaldırmasının, şirketlerin kendisinden çok Amerikalı tüketicilere – özellikle de düşük gelirlilere – zarar vereceğini söyledi.
Değeri 800 ABD dolarından az olan paketlerin ABD’ye gümrüksüz girmesini sağlayan “de minimis” muafiyeti, Trump tarafından 1 Şubat’ta imzalanan ve Çin mallarına uygulanan gümrük vergilerini %10 oranında artıran kararnamenin bir parçası olarak kaldırıldı.
Vergi boşluğu, Çin’in sınır ötesi e-ticaret sektörünün büyümesinde büyük rol oynadı, çünkü doğrudan ABD’li tüketicilere küçük gönderiler gönderen satıcılar ABD ithalat vergilerinden ve gümrük kontrollerinden kaçınabiliyordu.
ABD Gümrük ve Sınır Koruması’na göre, son on yılda de minimis muafiyeti kapsamında ABD’ye giren sevkiyat sayısı yüzde 600’den fazla artarak 2015 mali yılında yaklaşık 139 milyondan 2023 mali yılında 1 milyarın üzerine çıktı.
Kongre Araştırma Servisi’nin geçen hafta yayınladığı bir rapora göre, 2018-2021 yılları arasında ABD, Çin’den tahmini 228,3 milyar ABD doları – 79,3 milyar doları Hong Kong’dan olmak üzere – de minimis sevkiyatı aldı ve bu rakam ABD’nin toplam de minimis ithalatının üçte ikisinden fazlasını oluşturdu.
Muafiyetin kaldırılması, Shein, Temu ve diğer Çinli sınır ötesi e-ticaret oyuncularının mallarının artık ABD’nin Çin ithalatına uyguladığı vergilere tabi olacağı anlamına geliyor – ki bu vergiler bazı sektörlerde halihazırda yüzde 20’den fazla ve Trump’ın son kararnamesinin ardından yüzde 10 daha artacak.
ABD hanehalkı olumsuz etkilenecek
Ancak analistler, Çin’in e-ticaret oyuncularının, iş operasyonlarını ayarlayarak etkilerini hafifletebilecekleri için bu değişikliği atlatmaya hazır olduklarını söyledi.
Pekin merkezli düşünce kuruluşu Çin ve Küreselleşme Merkezi’nin başkan yardımcısı Victor Gao, South China Morning Post’a yaptığı değerlendirmede, “ABD’nin kısıtlamalarının sınır ötesi e-ticareti öldüreceğini sanmıyorum, ancak daha zahmetli olacak” dedi. “Maliyet tüketiciler tarafından karşılanacak ve hikayenin üzücü kısmı da bu” diye ekledi.
Singapur’daki ISEAS-Yusof Ishak Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Jayant Menon, “Bu muafiyetin kaldırılmasının gerçek bir etkisi olacaktır,” dedi. “Bence bu, Temu ve Shein gibi Çinli e-ticaret firmalarının önemli rekabetiyle karşı karşıya kalan Amazon gibi şirketler tarafından zorlanıyordu. Bir anlamda oyun alanını eşitliyor” değerlendirmesini yaptı.
Ancak Menon, bu politikanın en büyük mağdurlarının ucuz Çin mallarından faydalanan ABD’li hanehalkları olacağını da sözlerine ekledi. “Bunun tek yapacağı, bazı insanları gelirden mahrum bırakarak ABD’deki tüketici refahını azaltmak olacak” dedi.
Temu ve Shein gibi platformlar, 8 dolarlık halılardan 28 dolarlık kışlık ceketlere kadar bir dizi bütçe dostu ürün sunarak son yıllarda ABD’de son derece popüler hale geldi.
Çin gümrük verilerine göre, geçen yıl Çin’in sınır ötesi e-ticaret ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 42 artarak 93,58 milyar ABD dolarına ulaştı. Sınır ötesi e-ticaret sevkiyatları şu anda ülkenin en büyük ikinci ihracat kategorisi konumunda.
Oregon’daki Willamette Üniversitesi’nde ekonomist olan Liang Yan, de minimis hükmünün kaldırılmasının en çok düşük gelirli hanehalklarını etkileyeceğini çünkü bu hanehalklarının Çin’den gelen düşük maliyetli ürünlere bel bağladığını söyledi.
“Bu e-ticaret, depolama ve teslimat gibi çok sayıda hizmet işi yarattı. ABD’li işletmeler ve tüketiciler de bu hükmün kaldırılmasından olumsuz etkilenecektir” dedi.
Bu arada bazı analistler, küçük paketler dünya çapında gümrük vergilerinden kaçınmak için sıklıkla kullanıldığından, bu hamlenin Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı olabileceğine dikkat çekti. Milyonlarca küçük gönderiden gümrük vergisi tahsil etmenin de gümrük yetkilileri için maliyetli olacağını eklediler.
Ticaret savaşı kızışıyor: Çin’den Trump’ın gümrük vergilerine misilleme
Diplomasi
Ermenistan, yeni Anayasa taslağına AB üyeliği hükmünü eklemedi

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmünün yer almadığını ve Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.
Ermenistan yönetimi, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmüne yer vermedi.
Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, bazı siyasi güçlerin böyle bir düzenleme önerdiğini ancak Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.
Petros Kazaryan’a verdiği röportajda konuyu değerlendiren Simonyan, “Böyle bir hüküm yok ve şu anda böyle bir normu anayasaya koymaya gerek olmadığını düşünüyorum. Anayasa reformlarının amacı bu değil” dedi.
Simonyan, Ermenistan’ın ortaklarıyla ilişkilerini bağımsız biçimde kurmayı hedeflediğini ve “Moskova’yı Brüksel, Washington ya da Paris ile değiştirmeyeceğini” kaydetti.
Grigoryan, AB sürecinin Rusya pazarına erişimi riske atacağını yazdı
Simonyan’ın açıklamaları, selefi Armen Grigoryan’ın “AB Üyeliği İllüzyonu” başlıklı makalesine yanıt niteliği taşıyor.
Grigoryan, bu makalede Anayasa Konseyi’nin, Cumhuriyet Partisi’nin Ermenistan’ın AB üyeliğini temel yasaya ekleme önerisini tartıştığını yazmıştı.
Üyelik perspektifini gerçekçi görmeyen Grigoryan, AB ile uzun süreli yakınlaşma sürecinin Rusya pazarına ve ucuz enerji kaynaklarına erişimi tehlikeye atabileceği uyarısını yaptı.
Grigoryan’ın değerlendirmesine göre, yaşanabilecek aksaklıkların sonunda Erivan’ın Moskova’ya bağımlılığı daha da artabilir.
Erivan ile Brüksel arasındaki süreç ayrı yasayla ilerliyor
Ermenistan’da AB’ye katılım sürecinin başlatılmasını öngören ayrı bir yasa halihazırda yürürlükte.
Parlamentonun 26 Mart 2025’te kabul ettiği ve Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan’ın 4 Nisan’da imzaladığı yasa, Erivan’ın bu süreci başlatma kararını kayda geçiriyor.
Adaylık statüsünün verilmesi ve üyelik müzakerelerinin açılması ise AB’nin alacağı ayrı kararları gerektiriyor.
Ermenistan ile AB arasındaki pratik işbirliği, 2021’den bu yana yürürlükteki Kapsamlı ve Genişletilmiş Ortaklık Anlaşması’na dayanıyor.
Taraflar Aralık 2025’te ekonomik kalkınma ve güvenliği kapsayan yeni stratejik gündem üzerinde uzlaşırken Mayıs 2026’da Erivan’da ilk Ermenistan-AB Zirvesi düzenlendi.
Yeni Anayasa taslağı gelecek hafta yayımlanıyor
Başbakan Nikol Paşinyan, Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı yeni Anayasa taslağının ön metninin gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu.
Yetkililer, metni yayımladıktan sonra kamuoyunun tartışmasına açmayı ve gelecek önerileri değerlendirmeyi planlıyor.
Hükümet son hali verilen taslağı parlamentoya sunacak; Paşinyan kasım ayı başında yeni Anayasanın referanduma götürüleceğini de ifade etmişti.
Diplomasi
Bakan Bolat’tan “Made in Europe” çağrısı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’yi “Made in Europe” kuralları dışında tutmanın Avrupa otomotiv endüstrisine zarar vereceğini savundu.
Avrupa Birliği, rekabet gücünü artırmak ve yerel sanayiyi düşük maliyetli ithalatlardan korumak amacıyla bir dizi sanayi önlemi paketi hazırlıyor.
Bu önlemler, bölgenin elektrikli araçlara geçişiyle birlikte popülerliği artan Çin yapımı otomobilleri de kapsıyor.
AB’nin üçüncü büyük araç ihracat pazarı ve Ford gibi otomobil üreticileri için önemli bir üretim merkezi olan Türkiye, Fransa ve Almanya’nın 27 AB üye devletini kapsayan ve İngiltere’ye özel statü tanıyan bir “Made in Europe” tanımını benimsemesi nedeniyle dışarıda bırakılma riskiyle karşı karşıya.
Bolat, Berlin’de düzenlenen bir sektör etkinliğinde şunları söyledi:
“Türkiye’yi ‘Made in EU’ çerçevesinin dışında bırakan bir senaryo, Türkiye’ye yapılacak yeni yatırımların azalması, Avrupalı tedarikçiler ve otomobil üreticileri için pazarın daralması ve son otuz yılda geliştirilen entegre değer zincirlerinin kademeli olarak zayıflaması anlamına gelir.”
Bolat, AB’yi, Türkiye’nin blokla uzun süredir devam eden gümrük birliği de dahil olmak üzere, bir ticaret ortağı olarak “benzersiz konumunu” tanımaya çağırdı.
Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) yönetim kurulu üyesi Zeki Şafak Ozan, hedefin yıl sonuna kadar AB müzakerelerini sonuçlandırmak olduğunu ama bunun gerçekçi görünmediğini belirterek, bunun yerine önümüzdeki yılın başlarını işaret etti.
Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci de Reuters’a verdiği demeçte, “Elimizden gelen hemen hemen her kapıyı çalıyoruz,” dedi.
Diplomasi
Pentagon stratejisti Colby Brüksel’deki Ukrayna zirvesini terk etti

ABD Savaş Bakanlığı yetkilisi Elbridge Colby, Brüksel’deki Ramstein görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.
ABD Savaş Bakanlığının (Pentagon) politikadan sorumlu müsteşar yardımcısı Elbridge Colby, Brüksel’de 17 Kasım Salı günü düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu (Ramstein formatı) görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.
İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre mevcut ABD Ulusal Savunma Stratejisi’nin yazarı olan Colby, görüşmeler sırasında Rusya’nın iç kesimlerine yönelik saldırı taktiğine karşı çıktı.
Kapalı oturumda mevkidaşlarına rapor sunan Ukrayna Savunma Bakanı Hmara’nın hitabı öncesinde salondan çıkan Colby’nin ayrılışını ABD tarafı resmi olarak uçağa yetişme zorunluluğuyla açıkladı.
Toplantıda ABD’yi temsilen ülkenin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker kaldı.
The Telegraph’a konuşan Almanya hükümeti kaynakları, Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerine düzenlediği saldırıları eleştiren ABD’li yetkilinin açıklamalarından “endişe” duyduklarını söyledi.
Alman kaynakların aktardığına göre Colby, bu taktiği “askeri değeri düşük” ve çatışmanın sonunu “yaklaştırmayan” bir yöntem diye nitelendirdi.
Gazeteye konuşan muhataplar, bu gelişme üzerine Donald Trump yönetiminin “Rusya’nın tarafına geçmesi” ihtimaline dair kaygılarını dile getirdi.
İngiliz gazetesine bilgi veren bir kaynak da sürece dair şu ifadeleri kullandı:
“Colby, Ramstein toplantısının halka açık bölümünde ABD’nin derinliklere yönelik saldırılara karşı olduğunu ve bunlarda hiçbir askeri fayda görmediğini söyledi. Toplantıya katılanların çoğu bu yorumlar karşısında şaşkınlık yaşadı.”
Elbridge Colby kimdir?
Cumhuriyetçi siyasetçi Colby, Nisan 2025’ten bu yana Pentagon’da politikadan sorumlu müsteşar yardımcılığı görevini yürütüyor ve Trump’ın ilk başkanlık döneminde de benzer bir görev üstlenmişti.
Kariyerinin başında ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisinde çalışan Colby, 1970’li yıllarda Merkezi Haberalma Teşkilatına (CIA) başkanlık eden William Colby’nin torunu.
Pentagon’un bu yılın ocak ayında açıkladığı ve 46 yaşındaki Colby’nin başyazarı olduğu Ulusal Savunma Stratejisi, Rusya’yı “yönetilebilir bir tehdit” olarak tanımlarken ülkenin “büyük askeri ve endüstriyel güç rezervlerini” koruduğunu ve “ulusal kararlılık sergilediğini” öngörüyordu.
ABD’nin bu stratejisinin yazarları Ukrayna ile Avrupa’nın savunulması sorumluluğunu Avrupalı ortaklara yüklüyordu.
Pentagon’un temel çalışma alanları arasında Çin’in dizginlenmesini gösteren Colby’nin, geçmişte de ABD’nin bu ülkeyle rekabetini Ukrayna ve Ortadoğu hatlarına kıyasla öncelikli gördüğü biliniyor.
Mart ayında Kongre’de yeni stratejiye ilişkin düzenlenen oturumlarda konuşan Colby, belgenin “esnek realizm” ilkelerine yanıt verdiğini savunmuştu.
ABD’li yetkili o oturumda şöyle konuşmuştu:
“Bu, sıradan Amerikalıların somut çıkarlarını pratik ve gerçekçi bir şekilde ilerletme ve koruma girişimidir. Bu stratejinin merkezinde, belgede de açıkça ifade edildiği üzere ‘değerlendirme, ayıklama ve önceliklendirme’ yer almaktadır.”
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Görüş4 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Ortadoğu2 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü










