Asya
Çin, DTÖ’deki ‘gelişmekte olan ülke’ ayrıcalıklarından vazgeçti

Çin, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) müzakerelerinde gelişmekte olan ülkelere tanınan özel rejimden artık yararlanmayacağını açıkladı. Pekin, resmi olarak gelişmekte olan ülke statüsünü ise koruyacağını belirtti.
Çin, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) müzakerelerinde gelişmekte olan ülkelere tanınan özel ve farklılaştırılmış rejimden artık yararlanmayacağını duyurdu.
Başbakan Li Çiang, kararı New York’ta Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu çalışmaları kapsamında yaptığı görüşmelerde açıkladı.
Xinhua haber ajansının bildirdiğine göre Başbakan Li, “Sorumluluk sahibi büyük bir gelişmekte olan ülke olarak Çin, DTÖ’deki mevcut ve gelecekteki müzakerelerde yeni bir özel ve farklılaştırılmış rejim talep etmeyecek,” dedi.
Li, Çin’in “daima gelişmekte olan bir ülke olarak kalacağını” ve ülke statüsü ile özel rejim konularının “bağlantılı olsa da özdeş olmadığını” vurguladı.
Gelişmekte olan ülke statüsü ne anlama geliyor?
DTÖ kurallarına göre ülkeler kendi sınıflandırmalarını kendileri belirliyor. Gelişmekte olan ülke statüsü, ülkelere bazı önemli imtiyazlar sağlıyor.
Bu imtiyazlar arasında gelişmiş ülkelere ihracatta daha düşük gümrük vergileri, kriz durumlarında tarımda ithalat vergilerini yükseltme veya sübvansiyon sağlama gibi esneklikler, ticaret politikalarını DTÖ kurallarına uyumlu hale getirmek için daha uzun süre tanınması ve teknik yardım alma olanakları bulunuyor.
Çin, DTÖ’ye 2001’de katıldığında tarımsal sübvansiyonlara yerel üretimin toplam değerinin yüzde 8,5’i oranında harcama hakkı elde etmişti.
Pekin: Karar küresel ticaret sistemini güçlendirecek
Çinli yetkililer, kararın küresel ticaret sistemini güçlendirme amacı taşıdığını belirtti. Baş müzakereci Li Çıngang, Pekin’in DTÖ ayrıcalıklarından vazgeçmesinin, “bazı ülkelerin” yürüttüğü ticaret savaşları ve korumacı önlemler nedeniyle tehdit altına giren küresel ticaret sistemini destekleyeceğini söyledi.
DTÖ’deki Çin temsilcisi Li İhun ise Çin’in örgütte resmi olarak gelişmekte olan ülke statüsünü koruyacağını kaydetti. Devlet Başkanı Xi Jinping de 2023’te yaptığı bir açıklamada, “Çin’in geçmişte olduğu gibi bugün de gelecekte de gelişmekte olan ülkeler ailesinin bir üyesi olmaya devam edeceğini” ifade etmişti.
DTÖ’den karara olumlu tepki
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, Çin’in kararını memnuniyetle karşılayarak bunu örgüt için “bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi.
Sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda Okonjo-Iweala, “Çin’in kararı daha dengeli ve adil bir küresel ticaret sistemi inşa etme arzusunu yansıtıyor. Bu, uzun yıllar süren yoğun çabaların doruk noktasıdır,” diye yazdı.
ABD ve AB’den uzun süredir eleştiri geliyordu
Çin, kararın tamamen gönüllü olduğunu vurgulasa da ABD ve AB ülkeleri, Pekin’i uzun süredir gelişmekte olan ülke statüsünü kullanarak haksız ticaret avantajı elde etmekle eleştiriyordu.
2023 yılında ABD Temsilciler Meclisi, Çin’in bu statüsünü iptal eden bir yasa tasarısını kabul etmişti.
ABD’li Cumhuriyetçi temsilci Young Kim, konuyla ilgili olarak, “Çin dünya ekonomisinin yüzde 18,6’sını oluşturuyor, ikinci büyük ekonomi konumunda. ABD’ye gelişmiş ülke muamelesi yapılıyorsa, Çin’e de aynı şekilde muamele edilmeli,” demişti.
Hinrich Foundation kıdemli araştırmacısı Keith Rockwell ise Pekin’in kararının, Washington ile ilişkilerini düzeltmesine yardımcı olabileceğini belirtti.
Bloomberg‘in haberine göre, Çin’in ayrıcalıklardan vazgeçmesi, ABD’nin 2019’dan bu yana çalışmayan DTÖ Temyiz Organının yeniden faaliyete geçmesi için öne sürdüğü taleplerden biriydi.
Eski ABD’li diplomat Wendy Cutler ise “Yıllar gecikmiş bu kararın pratikte büyük bir etkisi olmayacağını” savundu.
Asya
ABD’li komisyon Hindistan’ı Müslümanlara zulmetmekle suçladı

ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu, Hindistan makamlarını Müslüman vatandaşları seçmen listelerinden çıkarıp yasa dışı sınır dışı etmekle suçladı. Ülke genelindeki denetim sonrası yaklaşık 130 milyon kişinin ön listelere giremediği Hindistan’da seçim komisyonu kayıt güncellemelerini gerekçe gösterdi.
ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu (USCIRF), 19 Kasım’da yaptığı açıklamada Hindistan makamlarını Müslüman vatandaşları seçmen listelerinden çıkarmak, yabancı ilan etmek ve ülkeden sınır dışı etmekle suçladı.
Reuters ajansının verilerine göre ülke genelinde yürütülen denetimin ardından yaklaşık 130 milyon kişi ön seçmen listelerinin dışında kaldı.
USCIRF Başkanı Asif Mahmood, “Hindistan hükümeti Müslüman vatandaşları seçmen listelerinden çıkararak, onlara ‘yabancı’ diyerek ve şimdi de yasa dışı biçimde ülkeden sınır dışı ederek zulmediyor” dedi.
Komisyon üyesi Gene Mills, ABD Dışişleri Bakanlığına Hindistan’ı din özgürlüğü ihlalleri nedeniyle özel kaygı uyandıran ülkeler listesine alma çağrısı yaptı.
Tavsiye yetkisine sahip iki partili federal bir kurum niteliği taşıyan USCIRF’nin bu çıkışına karşın Reuters, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun ekim ayında listelerin gözden geçirilmesini Hindistan’ın iç meselesi olarak nitelediğini aktardı.
Hindistan Seçim Komisyonu denetim gerekçelerini açıkladı
Ülke çapında 130 milyon olarak tahmin edilen sayı, güncellenen seçmen listelerinin ilk sürümlerine giremeyen herkesi kapsıyor.
Hindistan Seçim Komisyonu listeden çıkarmaları ölüm, adres değişikliği, mükerrer kayıt ve seçmene ulaşılamaması gibi nedenlerle açıkladı.
Vatandaşlar listeye eklenmek için başvuru yapabiliyor ve ret kararlarına itiraz edebiliyor.
Batı Bengal’de 9 milyon isim listeden çıkarıldı
Batı Bengal eyaletinde seçmen listelerinden yaklaşık 9 milyon isim silindi.
Yerel araştırma kuruluşu Sabar Enstitüsünün hesaplamalarına göre ek denetim sonrasında listeden çıkarılan 2,7 milyon kişinin yaklaşık yüzde 70’ini Müslümanlar oluşturdu.
Müslümanların eyalet nüfusundaki payı yaklaşık yüzde 27 seviyesinde yer alıyor.
Reuters, yakınları listelerden çıkarıldıktan sonra gözaltına alınan, sınır dışı edilen veya vatandaşlık denetimine çağrılan 10 aileyle görüştü.
Ajansın aktardığına göre bu kişilerin Hindistan kimlik belgeleri veya aile kayıtları var.
İktidardaki Bharatiya Janata Partisi denetimin oy kullanma hakkına sahip vatandaşları hedef almadığını savundu.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı daha önce ABD komisyonunun değerlendirmelerini ön yargılı olarak nitelemişti.
Asya
Çin, ABD’deki özel sermaye yatırımlarını yeniden başlatmaya hazırlanıyor

Çin, ABD’deki özel sermaye fonlarına yönelik yatırımlara yeniden başlama planları yapıyor.
Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre Pekin’in en önemli devlet yatırım fonu China Investment Corporation (CIC), ABD’deki özel sermaye fonlarına yönelik yatırımların yeniden başlatılması yönündeki çabaları öncülük ediyor.
CIC ayrıca önemli Çinli yatırımcıların fon sağlama faaliyetlerinde bir yumuşama sinyali verebilecek özel şartlar üzerinde müzakere etmeye çalışıyor.
Kaynaklar, CIC’nin özel sermaye fonu yöneticilerine, ABD-Çin geriliminin tırmanması gibi “felaket senaryolarına” karşı koruma sağlanması konusunda baskı uyguladığını belirtti.
Kaynaklar, bu şartlar arasında ABD veya Avrupa’dan yaptırım uygulanması durumunda özel sermaye fonlarının Çinli yatırımcıların hisselerini nakde çevirmelerine olanak tanıyacak mekanizmaların da yer aldığını ekledi.
CIC ve Devlet Döviz İdaresi gibi Çin devlet destekli yatırımcılar, tarihsel olarak ABD özel sermaye sektörüne büyük miktarda para akıttı ve bu sektörün varlık yönetimi endüstrisinin niş bir köşesinden baskın bir güce dönüşmesine katkıda bulundu.
Yatırımlara ve düzenleyici belgelere aşina olan kaynaklara göre, Global Infrastructure Partners, Thoma Bravo, Vista Equity Partners, Carlyle ve Blackstone, hepsi Çin devlet destekli yatırımcılar tarafından desteklendi.
Çinli devlet yatırımcıları, geçen yıl ABD-Çin ticaret savaşının doruk noktasında geri adım atmış ve Çin hükümetinin baskısına yanıt olarak ABD özel sermaye sektörüne yönelik yeni yatırımları tamamen dondurmuştu.
Özel sermaye fonlarının önde gelen danışmanları, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu yıl Çin’e yaptığı ve kendisiyle birlikte onlarca ABD’li iş ve finans liderinin Pekin’i ziyaret ettiği gezinin, gerginlikleri yatıştırmaya yardımcı olduğunu ve CIC’nin yatırımlara yeniden başlama isteğini artırdığını belirtti.
Hızla değişen jeopolitik durumun, özellikle de ABD’den Çin’e yarı iletken satışına ilişkin yeni anlaşmazlıkların, durumu yine de karmaşık hale getirebileceğini eklediler.
Tartışılan şartlar, özel sermaye fonu yöneticisini likit olmayan varlıkları satmaya ya da yatırımcının hisseleri için alıcı bulmaya zorlamadan, devlet yatırımcısının parasını geri almasına olanak tanıyacak.
Yapı seçeneklerinden biri, belirli bir tarihte veya talep üzerine belirli bir tutarın ödenmesini taahhüt eden bir borç aracı türü olan senetleri içerebilir. Bu ödemeler, fonun çıkış işlemlerine bağlanabilir.
Diğer olası şartlar arasında, ana özel sermaye fonunun yanı sıra belirli anlaşmalara yatırım yapan ayrı araçlar olan özel sermaye “sidecar”ları ve yatırımcının genel fon taahhüdünü ihlal etmeden belirli bir yatırıma sermaye taahhüdünden vazgeçmesine olanak tanıyan “mazeret hükümleri” yer alıyor.
Asya
Japonya, petrol stoklarını yönetmek için “Asya IEA’sı” önerdi

Japonya, stratejik petrol rezervlerini yönetmek ve bölgeyi savaş veya iklim değişikliğinden kaynaklanan enerji şoklarına karşı korumak amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) “Asya versiyonunun” kurulmasını önerdi.
Başbakan Sanae Takaiçi salı günü, 1973 petrol piyasası şokuna yanıt olarak kurulan ve merkezi Paris’te bulunan kuruluşa benzer bir şekilde, acil durum stoklarından yapılacak dağıtımları denetleyecek bölgesel bir görev gücünün oluşturulmasını önerdi.
Takaiçi, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin (KYG) Japon versiyonu olan Asya Sıfır Emisyon Topluluğu’nun (AZEC) Filipinler’de düzenlenen toplantısında, “Asya Petrol Güvenliği Görev Gücü” olarak adlandırılacak bu yeni yapıyı “IEA’nın Asya versiyonuna eşdeğer” olarak gördüklerini belirtti.
Ayrıca, Japonya’daki atıl petrol tanklarının Asya’nın geri kalanı için ham petrol stoklarını depolamak üzere kullanılmasını öngören paralel bir plan da önerdi.
IEA, Japon hükümetine bölgesel bir sistem için bir çerçeve konusunda danışmanlık yapıyor ve Tokyo’da yeni bir ofis açmayı planlıyor.
Bu öneriler, petrol şokundan özellikle ağır bir darbe alan Güneydoğu Asya genelinde petrol stoklarını artırmayı amaçlıyor.
Japonya, Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a saldırısından önce 250 günlük petrol tüketimine denk gelen bir stok bulunduruyordu.
Fakat petrol türevli nafta ve plastikler konusunda Güneydoğu Asya’ya bağımlı olması, Japon üreticilerin renkli mürekkepten cerrahi eldivenlere kadar çeşitli ürünlerde kıtlıkla karşı karşıya kalmasına neden oldu.
Takaiçi, Orta Doğulu petrol şirketlerinin tedarikte önemli bir rol oynayacağına işaret ederek, planın Körfez ülkelerinin küresel pazarlara erişim için Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltarak “bu ülkelerin iktisadi ve enerji direncini artırmayı” amaçladığını söyledi.
Danışmanlık şirketi Energy Aspects’in kurucu ortağı Amrita Sen, “Bu, Orta Doğu için varoluşsal bir mesele. Tüketicilerinin bulunduğu yerlerde depolama alanlarına sahip olmaları gerekiyor. Bu [kesintinin] bir daha yaşanmamasını sağlamak istiyorlar,” dedi.
Japonya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt ile halihazırda ortak stoklama anlaşmalarına sahip.
Bu anlaşmalar kapsamında, acil durumlarda öncelikli erişim hakkı karşılığında petrol depolama tankları kiralanıyor.
Takaiçi, Japonya’nın fazla depolama kapasitesinin, Filipinler’in ısrarla savunduğu ortak bir Güneydoğu Asya stokunu destekleyebileceğini ve bunun Manila’ya altyapı inşa etme maliyetinden tasarruf sağlayacağını belirtti.
Neredeyse tüm petrol ihtiyacını Orta Doğu’dan temin eden Filipinler’deki yetkililer, Singapur, Endonezya ve Malezya’nın bu öneri kapsamında petrol stoklarını sürdürmeyi kabul ettiğini ve BAE’nin de katılım konusunda ilgi gösterdiğini söylüyor.
Filipinler Cumhurbaşkanı Ferdinand Marcos Jr salı günü yaptığı açıklamada, Manila’nın stratejik petrol rezervlerini oluşturmakta olduğunu, “fakat stoklamanın yeterli olmadığını” belirtti.
Manila’da düzenlenen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) liderler zirvesinin yan etkinliği olarak gerçekleştirilen AZEC toplantısında, “Sürdürülebilir ve kalıcı enerji güvenliği, petrol tüketen ve üreten ülkelerin uyumlu bir şekilde hareket etmesini gerektirir,” dedi.
Japonya Ekonomi Bakanlığı tarafından kurulan ve Cakarta merkezli bir düşünce kuruluşu olan ASEAN ve Doğu Asya Ekonomik Araştırma Enstitüsü’nün yaptığı bir araştırmaya göre, Güneydoğu Asya’nın elindeki petrol stoklarının 30 günlük tüketime denk geldiği tahmin ediliyor; oysa IEA, 90 günlük net ithalat miktarına eşdeğer bir stok tutulmasını tavsiye ediyor.
Enstitü, ASEAN’ın 11 üye ülkesinde 60 günlük ek stok biriktirmenin yıllık maliyetinin yaklaşık 2,2 milyar dolar olacağını tahmin etti ve ulusal stoklar, ithalatçı-ihracatçı ortak stokları ile “biletleme” sistemi aracılığıyla yönetilen uluslararası depolamadan oluşan karma bir sistem önerdi.
Japonya ve Güney Kore, IEA’nın Asya’daki tek üyeleri. IEA, 90 günlük net ithalata eşdeğer rezervlere sahip olan ve rezerv verilerini paylaşmaya istekli olan OECD ülkelerine açık.
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Görüş5 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Ortadoğu2 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü









